وسىدان تۋرا 27 جىل بۇرىن, ياعني 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا تاۋەلسىز قازاقستان حالقى ءوزىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىن سايلاپ, جاڭا ومىرگە قادام باستى. سول سەبەپتى بۇل كۇننىڭ حالقىمىز ءۇشىن ءمانى مەن ماڭىزى وتە زور. ءتىپتى 1 جەلتوقساندى ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىن اتىرعان كۇن دەسەك تە قاتەلەسە قويماسپىز. سوندىقتان ەلدىك پەن ەركىندىكتىڭ سيمۆولى سانالاتىن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز سايلانعان كۇننىڭ جالپىۇلتتىق مەرەكەگە اينالۋى زاڭدى قۇبىلىس.
جالپى, قازىرگىدەي جاھاندى تۇراقسىزدىقتىڭ جالىنى شارپىعان شاقتا وتكەننەن ونەگە الا وتىرىپ, شاتتىققا كەنەلۋدى ۇلكەن باقىت دەپ ەسەپتەيمىن. سەبەبى بۇگىندە مەرەكەلەۋ تۇرماق, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن ۇمىتىنەن كۇدىگى باسىم ەلدەر مەن حالىقتار بار. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ەلباسىنىڭ ەلدىك مۇددە جولىنداعى ەرلىك ىستەرىن ناسيحاتتاپ, كەلەر ۇرپاققا دارىپتەۋدىڭ بەرەرى مول. ويتكەنى ەشبىر اسىرەلەۋسىز, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەسەلى ەڭبەگىنىڭ اۋقىمى وتە كەڭ. ونى ءتۇسىنىپ, ءتۇيسىنۋ ءۇشىن ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىنان, ءتىپتى العاشقى كۇنىنەن باستاپ بۇگىنگە دەيىنگى ءجۇرىپ وتكەن جولىمىزدى وي سۇزگىسىنەن ءبىر وتكىزىپ العاننىڭ دا ارتىقتىعى جوق.
قازىر ءبىز قازاقستاندى قارىشتاپ دامىعان, الەمگە ءامىرىن جۇرگىزىپ وتىرعان الپاۋىت ەلدەردىڭ ءوزى ساناساتىن, سولارمەن تەرەزەسى تەڭ جاعدايدا پىكىرلەسىپ, ءوز ءسوزىن ەركىن ايتا الاتىن, ءوزىنىڭ دامۋ باعىتى مەن جۇرەر جولىن ناقتىلاپ, سودان جاڭىلماي العا قادام باسىپ كەلە جاتقان مەملەكەت دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتامىز. ال وسىنداي بيىككە ءبىز قالاي كوتەرىلدىك؟ بۇگىنگى دەڭگەيگە جەتۋ ءۇشىن قازاقستان قانداي كەدەرگىلەردى ەڭسەرىپ, قانداي جولدان ءوتتى؟
ول ءۇشىن الدىمەن قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان ساتتە قانداي ەدى دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەگەن ءجون شىعار. ءبىزدىڭ دەربەس ەل اتانىپ, ەنشىمىزدى الىپ شىققان كەزدە ەڭسەمىزدى تىكتەۋ تۇرماق, ىرگەمىزدى بەكىتەتىندەي دە شامامىز بولماعانى بەلگىلى. ءدال سول كەزدە الەم قازاقستاندى ەكونوميكاسىنا قان جۇگىرتىپ تۇرعان كۇرە تامىرلاردىڭ ءبارى شەتىنەن ءۇزىلىپ, ابدەن تۇرالاعان, بولاشاعى ب ۇلىڭعىر, شيكىزاتقا باي بولعانىمەن, نە ءجوندى كاسىپورنى جوق, بارىنىڭ ءوزى قاڭىراپ بوس قالعان, سونىڭ سالدارىنان جۇمىسسىزدىق جايلاعان ەل رەتىندە تانىدى. سويتە تۇرا, ءبارى بىزدەن ۇرەيلەنىپ, ۇركە قاراعانى دا جاسىرىن ەمەس. ويتكەنى ول كەزدە قازاقستاننىڭ قولىندا كەڭەس وداعىنان مۇرا بولىپ قالعان ۋىن شاشقان اجداھاداي قابىلداناتىن جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋى مەن يادرولىق سىناق الاڭى بار ەدى. حالقىن ادىلەتتى, ەركىن, زايىرلى ءارى دەموكراتيالىق جولمەن دامىعان, اينالاسىن ۇركىتىپ ەمەس, ءوزىنىڭ تەرەڭ عىلىم-بىلىمىمەن باۋراپ الاتىن قوعامعا جەتەلەگەن ەلباسى وسى قارۋدان باس تارتىپ, سەمەي سىناق پوليگونىن جاپتى. بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىك جولىنداعى ەڭ باستى ءارى اسا ماڭىزدى قادامدارىنىڭ ءبىرى ەكەنى ءسوزسىز.
مەملەكەت بولعان سوڭ ونىڭ شەكاراسى, سول شەكارانى كۇزەتەتىن ايبىندى اسكەرى بولادى. ءبىز تاۋەلسىزدىك العان شاقتا بۇل ماسەلە, اسىرەسە شەكارا داۋى ۇزاق جىلدارعا جالعاساتىن كەلىسسوزدەر مەن كەزدەسۋلەردى قاجەت ەتىپ تۇردى. ويتكەنى ءبىز كولەڭكەسىنىڭ وزىنەن الەم ىعاتىن الىپ مەملەكەتتەر – رەسەي مەن قىتايدىڭ ورتاسىندا ورنالاسقان ەلمىز. سوعان قاراماستان ەلباسىمىز ءار ىستە اقىلعا سالىپ, پاراساتپەن پايىمداپ, اتا-بابامىزدان ميراس بولعان ۇلان-بايتاق جەرىمىزدى ساقتاپ, اتالعان ەكى ەلمەن جانە وڭتۇستىكتەگى كورشى مەملەكەتتەرمەن شەكارا ماسەلەسىن شەشىپ, شەگەندەپ, ىرگەمىزدى ءبىرجولا تاس-ءتۇيىن ەتىپ بەكىتىپ الدى. ءتىپتى تالاي جىلدان بەرى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىنىڭ رەتتەلىپ, ارنايى كونۆەنتسياعا قول قويىلۋىنىڭ ءوزى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇيىتقىسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان ءىس ەكەنى داۋسىز. مۇنى ەلباسىمىزدىڭ ەلدىك جولىنداعى كەزەكتى ماڭىزدى قادامى دەپ قابىلدايمىز.
تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ ءوتۋدى قاجەت ەتەتىن دۇنيە – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى. الەمدە بالاماسى جوق بۇل ينستيتۋتتى بۇگىندە دۇنيە ءجۇزى مويىندايدى. ءتىپتى بۇكىل الەمدى قامتيتىن وسىنداي قۇرىلىمنىڭ قاجەت ەكەنى دە تالاي مارتە ايتىلدى. ويتكەنى ۇلتارالىق قاقتىعىس ءدال قازىرگى شاقتا ەڭ وزەكتى ءارى ۋشىققان داۋ-دامايدىڭ ءبىرى سانالىپ وتىر. سوندىقتان ەلباسىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا-اق بۇل ماسەلەنى بىرجاقتى ەتىپ, ەلىمىزدە تۇراتىن 130-دان استام ۇلت وكىلدەرىن ورتاق ماقساتقا ۇيىستىراتىن اتالعان اسسامبلەيانى قۇردى. سول ارقىلى بىرلىك پەن بەرەكەنىڭ نەگىزىن قالاپ, قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىكتىڭ التىن بەسىگى رەتىندە تانىلۋىنا جول اشتى. بۇل نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ورلەۋ جولىنداعى تاعى ءبىر ستراتەگيالىق قادامى بولدى.
ەلباسىنىڭ ءدال وسىنداي اسا ماڭىزدى باستامالارى ەلىمىزدى العا جەتەلەپ, الەمنىڭ قازاقستانعا دەگەن سەنىمىن كۇشەيتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە الپاۋىت مەملەكەتتەر مەن ءىرى كومپانيالاردىڭ ءبىزدىڭ ەلگە ينۆەستيتسيا سالۋىنا تىكەلەي مۇرىندىق بولدى. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان العا قويعان ماقساتتارىنا جۇيەلى تۇردە قول جەتكىزىپ, ەكونوميكاسىن عانا ەمەس, ساياسي جانە رۋحاني الەۋەتىن دە ايتارلىقتاي ارتتىردى. ناتيجەسىندە ەلباسى ازاتتىعىمىزدىڭ سيمۆولى عانا ەمەس, ايبارى مەن ايبىنى, اجارى مەن ايناسىنداي بولعان اسەم دە سۇلۋ استانانى سالدى. الەمنىڭ ەڭ وزىق ۋنيۆەرسيتەتتەرىنە جاس قازاقستاندىقتاردى جىبەرىپ, ساپالى ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاسادى جانە سونداي وقۋ ورىندارىنىڭ ءوز ەلىمىزدە دە اشىلۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزدى. سول سياقتى مەديتسينا, مادەنيەت, سپورت, ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, بيزنەس جانە تاعى باسقا دا سالالاردا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىردىق.
وسىلايشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولىپ قانا قويماي, حالىقارالىق كۇن تارتىبىندە تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى ءوز پىكىرىن ەركىن بىلدىرەتىن, كۇرمەۋى قيىن تۇيتكىلدەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە تىكەلەي ىقپال ەتەتىن, باسەكەگە قابىلەتتى, دامىعان ەلگە اينالدى. وعان قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى مەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا جەمىستى توراعالىق ەتۋى ايقىن دالەل. ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى كەڭەسىن, ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن, دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرىن جانە قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارىن ءساتتى وتكىزۋىمىز دە ەلباسىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرىن بيىكتەتۋ جولىنداعى تاباندىلىعى مەن قاجىر-قايراتىنىڭ جەمىسى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن سيريا بويىنشا استانا پروتسەسىنىڭ ءوتۋى دە قازاقستاندى بەيبىتسۇيگىشتىگىمەن قاتار بىتىمگەرشىلىك قىرىنان دا تانىتا ءتۇستى.
سونىمەن بىرگە بۇگىندە قازاقستان الەمگە قارجى جانە يننوۆاتسيالىق ورتالىق رەتىندە دە تانىلىپ كەلەدى. وعان «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى مەن Astana Hub ستارتاپتار تەحنوپاركىنىڭ اشىلۋى دالەل.
ءبىز بۇل جەتىستىكتەرگە ەلباسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا نەبارى 27 جىلدىڭ ىشىندە قول جەتكىزدىك. ەندى الدىمىزدا جاڭا ماقساتتار مەن مىندەتتەر تۇر. ونىڭ ەڭ باستىسى, الەمنىڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ. ەلباسى وسى جولداعى باسىم باعىتتارىمىزدى دا ايقىنداپ, قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋىن باستاپ بەردى. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي, الەۋمەتتىك جانە رۋحاني جاڭعىرۋى قولعا الىنىپ, جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلا باستادى. مۇنىڭ بارلىعى بۇگىنگى جاھاندانۋ جاعدايىنداعى جاڭا سىن-قاتەرلەرگە بەرىلگەن لايىقتى جاۋاپ.
مىنەكي, قازاقستان مەملەكەت باسشىسىنىڭ دانا ساياساتىمەن وسىنداي وراسان زور بيىكتەردى باعىندىردى. سوندىقتان تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىن ەلباسىمىزدىڭ مەملەكەتتىگىمىزدى قالىپتاستىرىپ, تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋ جولىنداعى ەرەن ەڭبەگىنە كورسەتىلگەن ەرەكشە قۇرمەت دەپ قابىلداۋىمىز كەرەك. ال ەلباسىنا قۇرمەت – تاۋەلسىزدىگىمىزگە جاسالعان قۇرمەت.
سونداي-اق اتالعان مەرەكە ەلباسى ساياساتىنىڭ نەگىزىندەگى بىرلىك, تۇراقتىلىق, باسەكەگە قابىلەتتىلىك سياقتى قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سول سەبەپتى بۇل كۇندى ەلدىڭ بىرلىگىن بەكىتىپ, ورتاق ماقساتتارعا ۇيىستىراتىن, حالىقتى ەلباسى ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋعا جۇمىلدىراتىن جانە تاۋەلسىزدىگىمىز بەن مەملەكەتتىگىمىزدى نىعايتا تۇسەتىن يدەولوگيالىق ماڭىزعا يە جالپىۇلتتىق مەرەكە دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.
ماۋلەن اشىمباەۆ,
«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى