كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگى

وسى باعدارلاما اياسىندا ەسىل اۋدانىندا حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەت تۇرلەرى ۋاقىت وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ار­قا­سىندا ءدال قازىر سۇرا­نىسقا يە بولىپ وتىرعان قىز­­مەتتىڭ الۋان تۇرلەرىن اشىپ, ۇيىمداستىرۋدا. ما­سەلەن, اۋدان تۇرعىنى گۇل­ميرا يساحانوۆادا ىنتا بول­عانىمەن, قاراجاتتىڭ جوق­تىعىنان امالسىز داعدارىپ جۇرگەن جانداردىڭ ءبىرى ەدى. نەگىزگى ماقساتى – قوعام­دىق تاماقتاندىرۋ ورنىن ۇيىم­داستىرۋ بولاتىن. جىگەرلى جان بۇرىننان وزىنە تانىس بۇل ءىستى ۇرشىقشا ءۇيىرىپ اكەتتى. الدىنان اق جول اشىلۋىنا جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنىڭ ءناسىپ بولعاندىعىن ايتادى. باعدارلاما ارقىلى 2 ميلليون 200 مىڭ تەڭگە نەسيە قاراجاتىن العان. بۇل نەسيەنى بار بولعانى 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن بەس جىل ىشىندە قايتارماق. وعان مۇمكىندىگى دە قاپتال جەتەدى. جۇمىس اۋقىمىن كەڭەيتۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا كىشىگىرىم مەيرامدار وتكىزەتىن ءدامحانا اشۋدى مەجەلەپ وتىر. شىنىن ايتقاندا, شالعايداعى ەل قىزمەتتىڭ وسى ءبىر تۇرىنە ءزارۋ. قازىر نە كوپ؟ ويىن-توي كوپ. شاعىن ءدامحانادا تۋعان كۇن دەيسىز بە, قۇدالىق دەيسىز بە, ءبارىن وتكىزۋگە بولادى. ءبىر جاعىنان حالىققا دا ىڭعايلى. 

– قۇجاتتارىمدى جيناپ, وبلىس ورتالىعىنداعى جۇ­مىسپەن قامتۋ ورتالىعىنا باردىم. كاسىبىمدى باستاۋعا نەسيە العاندىعىم سەبەپشى بولدى, – دەيدى گۇلميرا يساحانوۆا, – قازىر ەلۋگە جۋىق ادامعا شاقتالعان تاماقتاندىرۋ ورنىن اشىپ الدىم. اۋدانعا كەلىمدى-كەتىمدى كىسى كوپ. جۇ­مىسىم دا ويلاعانىمداي ءجۇرىپ جاتىر. 

ەل ەڭسەسىن كوتەرۋگە سەپتىگىن تيگىزىپ وتىرعان باعدارلاما ارقىلى ءوز ءىسىن باستاۋعا قۇل­شىنىپ وتىرعان ادامدار كو­مەك الا الادى. ورتالىق تا جۇ­مىسىن وڭتايلاندىرىپ, نەسيەلەندىرۋ شارتتارىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرىپ,  قول­داۋ كورسەتۋدە. 

– بيىل اۋداندا 31 جوبا قارجىلاندىرىلدى. ىسكەر ادام­دارعا بەرىلگەن نەسيەنىڭ كولەمى 115 ميلليون 300 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ وتىر. قازىر اۋىل تۇرعىندارى مال وسىرۋگە دە ىنتالى. بۇل باعىتتا نەسيە جەتى جىل مەرزىمگە 6 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن بەرىلەدى. كولەمى – 4 ميلليون تەڭگە. ءبىر ايتا كەتەتىن جاي, نەسيەنى وتەۋ مەرزىمىنىڭ ۇشتەن ءبىر مەرزىمى جەڭىلدىك ۋاقىتى بولىپ تابىلادى. «كاسىپكەر» باعدارلاماسى ارقىلى بەس جىلعا 6 ميلليون تەڭگە قارا­جات الۋعا بولادى. بۇل نەسيە ءوز ءىسىن باستاعانىنا ءۇش جىلدان اسپاعان كاسىپكەرلەرگە بە­رىلەدى, – دەيدى اۋداندىق حا­لىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ مامانى اننا شلەگەل.

باعدارلاما بويىنشا ىسىنە بەرەكە ۇيىرىلە باستاعان تالاپتى جاننىڭ ءبىرى – ۆالەري بالتسەر. ون ساۋساعىنان ونەر تامعان ازامات ەڭ ءبىرىنشى دانەكەرلەۋ اسپابىن ساتىپ العان. اۋىلدىق جەردە نە قات؟ كۇندەلىكتى تىرشىلىككە قاجەتتى بۇيىمدار. ءىستىڭ كوزىن تاپقان كاسىپكەر جىلۋ قۇرىلعىلارى مەن تەمىر بۇيىمداردى دانە­كەرلەپ, جاماپ-جاسقاي باس­تادى. تەپكەن تاسى ورگە دوما­لاعان سوڭ اۋىلدا اعاش شەبەرحاناسىن, مونشا, دەمالىس نىساندارىن سالىپ الدى. تيىنعا تيىن قوسىلعان سوڭ كىشكەنتايدان باستاعان ءىسى ۇلعايىپ, كوپ-كورىم قوناق ءۇي دە سالدى. ءبىردى بىرگە قۇراپ, ءورىسىن كەڭەيتكەن ونەرلى جان قازىر جول بويىندا كولىككە قىزمەت ەتەتىن نىسان سالۋدا. وسىنىڭ بارلىعى تاۋەكەلدىڭ ارقاسى. 

– مەن وسىمەن بەسىنشى رەت نەسيە الىپ وتىرمىن. بۇل جولى ۇلىممەن بىرگە باستادىم. بالام قۇرال-جابدىقتاردى جوندەۋمەن اينالىسسا, مەن قازىر كولىك جوندەۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدەمىن, – دەيدى ۆالەري گەربەرتوۆيچ, – نانساڭىزدار, ءوز ءىسىمدى 300 مىڭ تەڭگە نەسيە الىپ, دانەكەرلەۋدەن باستاپ ەدىم. كوزىن تاپسا كاسىپ ىستەۋگە اب­دەن بولادى ەكەن. ەڭسەمىزدى كوتەرگەن مەملەكەتتىڭ قامقور­لىعىنا مىڭ دا ءبىر العىس. 

العا ۇمتىلعاندار وزىنە دە, جالپاق ەلگە دە شاراپاتىن تيگىزۋدە. وسى جۇمىستىڭ ءبارى جوعارىدا ءبىز ءسوز ەتكەن باعدارلامانىڭ ارقاسىندا.

بايقال ءبايادىل,

«ەگەمەن قازاقستان» 

اقمولا وبلىسى, ەسىل اۋدانى