مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 5 قازانىندا ەل حالقىنا جولداعان «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» تاقىرىبىنداعى جولداۋىندا وڭىرلىك دەڭگەيدەگى رەزەرۆتەردى تاۋىپ, بۇقارالىق سپورت پەن دەنەشىنىقتىرۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت دەگەن بولاتىن. ەلباسىمىز ايتىپ وتىرعان وسى مىندەت ۇدەسىنەن شىعۋدىڭ ءبىر جولى شىنايى پاتريوتتاردىڭ پاراساتتى قيمىلى.
كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن جەر, توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسقان اعايىن جۇرتتىڭ ورتاق ماسەلەسى, ءبىر ارنادا توعىساتىن ارمان-مۇراتى ەل ەڭسەسىن تىكتەۋگە بويىنداعى بار قاجىر-قايراتى مەن ەرەن ەڭبەگىن ءسىڭىرىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبىر بۇيىرىندە جۇرگەنى قانداي جاقسى. ىنتىماعى جاراسقان, بىرلىگى بەكەم كوستىچەۆو اۋىلىندا ءدال قازىر ءبىر-بىرىنە يىق تيىستىرە بوي كوتەرگەن, قۇرىلىسشى قالاعىنان جاڭا شىققان ادەمى عيماراتتار تۇتاس ءبىر انسامبل قۇرىپ تۇر. مەكتەپ جانىندا داڭعاراداي سپورت زالى سالىنىپ جاتىر. ەڭسەلى عيمارات پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە جاڭا زاماننىڭ تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن سپورتتىق جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلمەك. جاسىراتىنى جوق, بۇرىن شالعايداعى ەلدى مەكەندە سپورت پەن دەنەشىنىقتىرۋ تۋرالى ءسوز قىلۋدىڭ ءوزى قيىن بولاتىن.
سپورت زال جايىندا ءسال تاراتىپ ايتا كەتۋ دە كەرەك شىعار. بۇل جوبانى بولاشاقتى ويلاعان اۋىلداعى شارۋاشىلىق باسشىسى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ۆيتالي كامىشانسكي قولعا العان. «جارقايىڭ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى بيىل سپورت زالدىڭ قۇرىلىسىنا 15 ميلليون تەڭگە قارجى بولسە, كەلەسى جىلى دا سونشالىقتى قارجى ءبولۋدى جوسپارلاپ وتىر.
– بۇل ءبىزدىڭ اۋدانداعى ەلدى مەكەندەردىڭ ىشىندەگى العاشقى عيمارات, – دەيدى اۋداندىق سپورت ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ازامات بايمۋلدينوۆ, – باياندى باستامانى قولعا الىپ وتىرعان ازاماتتاردىڭ ۇلگىسى وزگەگە جۇعىستى بولسا, قانداي عاجاپ. ۆيتالي پەتروۆيچ – اۋداندىق سپورت فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى. قازىرگى كۇنى اۋىل سپورتىن دامىتۋعا ات سالىسىپ ءجۇر.
ۇركەردەي شاعىن اۋىلداعى جاعىمدى جاڭالىق جالعىز سپورت زال عانا ەمەس. ىلديعا تەپكەن تاسى توسكە ورلەپ تۇرعان, بۇل كۇندە ويعا العان ءىسى وڭىنان وڭعارىلعان كاسىپكەر بالعاباي قابجانوۆتىڭ ءوز ەلىندە مادەنيەت وشاعىن سالماقشى دەگەن نيەتى بارىن ەستىگەن جۇرتتىڭ جۇرەگى جىلىپ قالعان. ات توبەلىندەي اۋىلدا تابان اۋدارماي وتىرعان جۇرتتىڭ ءبىر ءسات بوي جازىپ باراتىن جەرى, جاي عانا بارماي, رۋحاني ازىق الاتىن, كوڭىل كوتەرەتىن ورتانىڭ بولماۋى كوڭىلدى جابىرقاتاتىن جاي ەدى.
بيزنەسمەن بۇعان دەيىن دە اۋىلدىڭ اجارىنا وزگەشە سالتانات كىرگىزۋ ءۇشىن ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان بولاتىن. بۇل جولعى ماقسات «كوستىچەۆو» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ءۇشىن 75 ميلليونعا ءتۇستى. الدىمەن سەرىكتەستىك ديرەكتورى بالعاباي قابجانوۆ حالىقتى جيناپ كەڭەس وتكىزگەن. بيىلعى ەگىن شىعىمى جاقسى. اقىق ءداندى ىسىراپ ەتپەي جيناپ السا, ەلدىڭ يگىلىگى مولاياتىن ءتۇرى بار. ال مادەنيەت ءۇيىن جاڭعىرتۋ, كەز كەلگەن مەگاپوليستەگىدەن كەم ەتپەي جابدىقتاۋ جايىن سول بەرەكەنى باپتاپ وتىرعان ەڭبەكشى قاۋىم قۋانا قۇپتاعان. بارىنە ورتاق جاعىمدى جاڭالىق ەمەس پە؟
ەگىن وراعى ءالى باستالماسا دا ءتاپ-ءتاۋىر تابىس اكەلەتىنىنە سەنىمدى سەرىكتەستىك باسشىسى ايتقان ۋادەسىن ەگىنگە وراق تۇسپەي-اق ورىنداپ شىقتى. جاڭا مادەنيەت ۇيىندە وتكەن ەڭ العاشقى ءماجىلىس تە ەگىن وراعىنا ورايلاس وتكىزىلدى. وبلىس اكىمى مالىك مىرزالين جارقايىڭ اۋدانىنىڭ اكتيۆىمەن جينالىس وتكىزگەن. سەرىكتەستىك باسشىسى مەن ۇيىمشىل ۇجىمنىڭ قۇرىش قولدارىنان تۋىنداعان تاماشا مادەنيەت ءۇيىن كوپشىلىك كورىپ ءدان ريزا بولعان. ريزاشىلىق سەزىمى ءوز الدىنا, بۇل قاتارلاس قونعان وزگە سەرىكتەستىك باسشىلارى ءۇشىن ادەمى مىسال بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى ەڭسەلى, جارىق تا ساۋلەتتى مادەنيەت ءۇيى اۋىلداستارىنىڭ رۋحاني دۇنيەسىن بايىتۋعا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ, ەل ىشىندەگى مادەنيەت پەن ونەردىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋگە سەپتىگىن تيگىزىپ تۇر.
– جەرگىلىكتى شىعارماشىلىق ۇجىمدار ەكىنشى تىنىسىن اشىپ, ەل مەرەيى ءۇشىن ەڭبەكتەنۋدە, – دەيدى اۋداندىق مادەنيەت ءبولىمىنىڭ باسشىسى سۆەتلانا حالزوۆا, – ەندى بۇل جەردە تالاي دارىننىڭ باعى اشىلىپ, ءوز ونەرلەرىمەن ولكە جۇرتىنا تانىلىپ, قاناتتاناتىن بولادى. قازىر «ايگولەك» بي ءانسامبلىنىڭ شىعارماشىلىق الەۋەتى دامىپ كەلەدى, وعان قوسا تەاتر ۇيىرمەسى «گۇلدەر-اي» حالىق اسپاپتارى ءانسامبلى شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋدا.
بۇگىنگىنىڭ بەينەسىن جاڭا قىرىنان بايى-تۋمەن بىرگە وتكەننىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى دە قامتىلعان. سوناۋ تىڭ كوتەرۋ جىلدارى العاشقى قازىعىن قاققان ەلدى مەكەننىڭ جەمىستى دە جەڭىستى شەجىرەسى جيناقتالىپ, ولكەتانۋ مۋزەيى دە قالىپتاسۋ ۇستىندە. ءوز مەكەندەرىنىڭ وتكەنىنە, اۋىلداستارىنىڭ تاعىلىمدى تاريحىنا بەيجاي قارامايتىن ەل ادامدارى قولدارىنداعى تاريحي ءمانى بار-اۋ دەيتىن جادىگەرلەرىن وسى مۋزەيگە اكەلىپ تابىستاۋدا. مۇنىڭ بارلىعى كەيىنگى جاس تولقىن ءۇشىن ومىرلىك ونەگە, ساتىمەن ساباقتالعان مىسال.
دارقان دالا توسىندە ءوز قونىستارىن عانا ەمەس, بايتاق وتانىن وركەندەتۋگە عاجايىپ ۇلەس قوسقان اۋىلداستارىنىڭ ەڭبەكتەگى ەرلىگى, قوماقتى قوعامدىق ىستەرى, قول جەتكىزگەن تابىستارى, ءتىپتى جەكەلەگەن كەيىپكەرلەردىڭ كىسىلىك كەلبەتى, ازاماتتىق اجارى سومدالماق. جالعىز ول عانا ەمەس, ەل ىشىندەگى ىمىرا, بىرلىك, تالاسسىز ءتىل تابىسقان ۇلى دوستىقتىڭ وشپەس تورابى دا قولمەن قويعانداي ايقىن كورىنىس تاپپاق. مۇراجايدىڭ تابالدىرىعىنان اتتاعان جاس تولقىن قاس-قاعىم ءساتتىڭ ىشىندە ءوز ەلىنىڭ كەشەگىسىنە قانىعىپ, ەرتەڭىنە ءوزى ۇلەس قوساتىن سەزىمگە جاس كوكىرەگىن تولتىرىپ شىعاتىن بولادى.
جاڭا مادەنيەت ۇيىندە اۋداندىق بالالار مۋزىكا مەكتەبىنىڭ فيليالى اشىلعان. بۇل ەندى بۇرىن-سوڭدى ەل قۇلاعى ەستىپ كورمەگەن ەلەۋلى جاڭالىق. قازىر اتالمىش فيليالدا اۋىلدىڭ 15 بالاسى ءبىلىم الۋدا.
وتپەلى كەزەڭنىڭ وكپەك جەلىنە توڭعان اۋىل تۇرعىندارى ءوز ومىرلەرىنىڭ تۇبەگەيلى وزگەرگەندەرىنە شىن نيەتتەرىمەن قۋانىشتى. اۋىل اجارىن اشۋعا جالعىز مادەنيەت ءۇيى عانا ەمەس, وزگە دە تالپىنىستار ۇلەس قوسىپ, مازمۇن ۇستەۋدە. ماسەلەن, ەل قامىن جەگەن سەرىكتەستىك باسشىسى بالعاباي قابجانوۆتىڭ باستاماسىمەن اۋىل ورتاسىندا «مەن ءوز اۋىلىمدى سۇيەمىن» دەپ اتالاتىن كورىكتى ورتالىق سالىنعان. بۇل جايلى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى گافۋربەك بايديلدين جىر قىلىپ ايتادى:
– ءدال وسى جەرگە تابان تىرەسەڭىز, جاناشىرلىقتىڭ ارقاسىندا قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي قۇلپىرعان اۋىل تۇپ-تۋرا الاقانىڭىزعا سالعانداي كورىنەدى. وڭ جاعىڭىزعا قاراساڭىز ءىشى قىز-قىز قايناپ جاتاتىن, توڭىرەگىنە ونەر مەن مادەنيەتتىڭ شۋاعىن سەپكەن مادەنيەت ءۇيى, ودان ءسال ارىرەك بارلىق تالاپقا ساي جاتاقحانا كورىنەدى.
ايتقانداي بۇل جاتاقحانانى سالۋعا سەرىكتەستىك 5 ميلليون تەڭگە قارجى جۇمساپتى. جاس ماماندارعا ارنالعان. جالعىز شارۋاشىلىقتا جۇمىس ىستەيتىن ماماندار عانا ەمەس, «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا كەلگەن, ەلگە قاجەتتى ماماندىق يەلەرى دە وسىندا قونىستانادى.
اۋىل كوشەلەرىنىڭ دەنى قاتتى جامىلعىمەن قاپتالعان. ۇستىمىزدەگى جىلى شارۋاشىلىق ەسەبىنەن تاعى دا ەكى كوشە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلۋدە.
ازاماتتاردىڭ شاراپاتى ءوز اۋىلدارىنا عانا ەمەس, وزگەگە دە ءتيىپ تۇر. ماسەلەن, كاسىپكەرلەر اۋدان ورتالىعىنان شىعاتىن اۆتوكولىك جولىن جوندەۋگە دە قارجى بولۋدە. جول بولماسا, قانشا جەردەن گۇل جايناپ تۇرسا دا, شالعايداعى اۋىلعا ءتۇزۋ جولمەن ءجۇرۋدى مۇرات تۇتاتىن جاس ماماندار كەلە قويار ما؟
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى,
جارقايىڭ اۋدانى