التى اي بويى ساقىلداعان سارى ايازى بۋىپ تۇراتىن ارقاداعى ەڭ وتكىر ماسەلەنىڭ ءبىرى – قىستان قىسىلماي شىعۋ. قىسقا دايىندىقتىڭ قام-قارەكەتى وزگە سالالار ءتارىزدى ءبىلىم بەرۋ سالاسى باسشىلارىنىڭ باس اۋرۋىنا اينالعالى قاشان. ەندى مىنە, بۇرىنعى قالىپتاسقان جۇيەدەن ءىشىنارا باس تارتىپ, تيىمدىلىگى مول جاڭاشىل ادىسكە ءبىرجولا كوشپەك.
تيىمدىلىگى ايدان انىق كورىنىپ وتىرعان جاڭا ءادىس تە بار. ءدال قازىر وبلىستىڭ تسەلينوگراد, بۇلاندى, زەرەندى, شورتاندى اۋداندارىنداعى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ قازاندىقتارى سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلىپ وتىر. بىرتىندەپ جۇزەگە اسىرىلاتىن جاڭا جوبا بويىنشا بۇگىنگى تاڭدا 178 نىسان سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلگەن. بۇل جۇمىس مىناداي جۇيە بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. ەڭ الدىمەن اۋدان اكىمدىكتەرىنە ءبىلىم سالاسىنىڭ قازاندىقتارىن جەكەمەنشىك كومپانيالارعا كەيىن ساتىپ الۋعا قۇقىق بەرمەيتىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا كەلىسىم بويىنشا بەرۋ. قاۋلىعا سايكەس تەندەر كوميسسياسى قۇرىلىپ, تاڭداۋ قولدانىستاعى زاڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى. جەڭىمپاز انىقتالعان سوڭ كەلىسىمشارت جاسالىپ, م ۇلىكتى تاپسىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى.
جاڭا جوبا 2017 جىلى تسەلينوگراد اۋدانىندا قولعا الىندى. اۋدانداعى 44 مەكتەپ پەن 9 بالاباقشا 15 جىل مەرزىمگە سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلدى. سەنىمگەرلىك باسقارۋشىلاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – قازاندىقتى پايدالانۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ.
– شالعايداعى شاعىن ءبىلىم وشاقتارىندا نەگىزىنەن قازاندىقتار مەكتەپتىڭ ىشىندە ورنالاسقان. كەي جەرلەردە مەكتەپ ۇيىمەن جاپسارلاس سالىنعان. مۇنىڭ بارلىعى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ شارالارىنا ساي كەلمەيدى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆالەري گامازوۆ, – ونىڭ ۇستىنە ەندىگى ءبىر ءتيىمدى جەرى مەكتەپ ديرەكتورى بۇرىنعىداي وتىن, كومىر ىزدەپ, پەش جاعۋشى ىزدەپ اۋرەگە تۇسپەيتىن بولادى. بۇل ەڭ الدىمەن مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ءوزىنىڭ تىكەلەي مىندەتىمەن اينالىسۋعا جاعداي تۋعىزادى. ياعني بۇرىنعىداي جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا دايىندىق قارساڭىنداعى قاربالاستان ارىلادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بيىلعى جولداۋىندا دا مەكتەپ مۇعالىمدەرى ءوز مىندەتتەرىنە جاتپايتىن قوسالقى جۇمىستان ارىلۋلارى كەرەك دەدى ەمەس پە؟
قازاندىقتاردى سەنىمگەرلىك باسقارۋعا العان كومپانيا جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا قاجەتتى وتىن قورىن دايىندايدى. سونداي-اق قازاندىق پەن جىلۋ جۇيەسىنىڭ اعىمداعى جانە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. جوعارىدا ايتىلعانداي, ەگەر قازاندىق تالاپقا ساي سالىنباسا, بەلگىلەنگەن تارتىپكە وراي ءبىلىم وشاعىنان شىعارىپ ورنالاستىرادى. قازاندىق پەشتەرىنىڭ دە مورالدىق تۇرعىدان ەسكىرگەنىن جاڭا, تيىمدىسىمەن الماستىرادى. ءارى ەنەرگيا قۋاتىن ۇنەمدەيتىن جابدىقتاردى پايدالانادى.
مىنە, وسىنداي تالاپتار اياسىندا وتكەن جىلى «تسەلينوگرادسكايا تەپلوراسپرەديليتەلنايا كومپانيا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن جالپى قۇنى 308 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن جۇمىس جۇرگىزدى. اتاپ ايتاتىن بولساق, اۋدانداعى بارلىق مەكتەپكە 260 ميلليون تەڭگەنىڭ جاڭا قازاندىقتارى ورناتىلدى. جاڭا قازاندىقتاردى ورناتۋ بارىسىندا كوپتەن بەرى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان قازاندىقتاردى ءبىلىم وشاعىنان شىعارۋ ماسەلەسى دە ءبىرجولا شەشىمىن تاپتى. ءۇش مەكتەپتىڭ قازاندىعى مەن جىلۋ جۇيەسىنە جالپى قۇنى 45 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. تالاپكەر اۋىلىنداعى مەكتەپ پەن بالالار باقشاسىنىڭ قازاندىقتارى عيماراتتاردان الىستاتىلىپ, جەر استىنان جىلۋ جۇيەسى تارتىلدى. بۇل جۇمىسقا 3 ميلليون تەڭگە قاراجات جۇمسالدى. وتاۋتۇسكەن اۋىلىنداعى ءبىلىم وشاعىنا جاڭا ۇلگىدەگى جىلۋ قازاندىعى ورناتىلدى. جىلۋ اقىسى تابيعي مونوپوليانى رەتتەۋ دەپارتامەنتىنىڭ بەكىتكەن كەستەسىنە ساي تولەنۋدە.
2017-2018 وقۋ جىلدارىنداعى جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا تالداۋ جاساعان كەزدە بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ۇنەمدەلگەنى انىق بايقالىپ وتىر. بۇل ارادا ناقتى دالەل كەلتىرە كەتكەن ءجون. ماسەلەن, وسى وقۋ جىلدارىنا وتىن, ەڭبەكاقى جانە سالىقتى قوسا ەسەپتەگەندە, 244 ميلليون تەڭگە بيۋدجەت قارجىسى قاراستىرىلسا, قازاندىقتاردى سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرگەن كەزدە 210 ميلليون تەڭگە قاراجات جۇمسالدى. تيىمدىلىگى كوزگە ۇرىپ تۇر. ۇنەمدەلگەن 34 ميلليون تەڭگە قارجى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ وزگە مۇقتاجدىعى جۇمسالۋدا.
تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ جاڭا جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە ءبىرشاما تيىمدىلىككە قول جەتكىزگەندىگىن كورگەننەن كەيىن بۇلاندى, زەرەندى, شورتاندى اۋداندارىندا وسىنداي جۇمىس جۇرگىزىلدى. 125 نىسان سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلدى. جوعارىدا اتالعان اۋداندارداعى ءبىلىم وشاقتارىنىڭ قازاندىقتارىنا تەحنيكالىق ساراپتاۋ جۇرگىزىلىپ, 2018-2019 وقۋ جىلدارىنا 36,2 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلسا, تسەلينوگراد اۋدانى بويىنشا 10,8 ميلليون تەڭگە كوزدەلگەن. سەنىمگەرلىككە العان كومپانيانىڭ ينۆەستيتسيالىق شىعىنى 47 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ وتىر. 2018-2019 وقۋ جىلدارىنداعى جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىنا جۇمسالاتىن بيۋدجەت قارجىسىنىڭ قانشالىقتى ۇنەمدەلگەندىگى ماۋسىم سوڭىندا ەسەپتەلەتىن بولادى.
قورىتا ايتقاندا, وبلىستاعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ 178 قازاندىعىن سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرۋ تيىمدىلىگى تايعا تاڭبا باسقانداي كورىنىپ وتىر. جاڭا زاماننىڭ تالابىنا ساي قازاندىقتار قويۋ, باقىلاۋدى اۆتوماتتاندىرۋ ءبىلىم وشاقتارىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدە. الداعى ۋاقىتتا وبلىستىڭ وزگە اۋداندارى دا وسى جۇيەگە كوشپەك.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى