شەكسپيرتانۋداعى تىڭ دەرەك

وندا ۋيليام شەكسپيردىڭ اكەسى, كاسىپكەر دجون شەكسپير بريتانيا بيلىگىنىڭ قۋعىنىنا ۇشىراعانى تۋرالى دەرەك بار. وسى وقيعا دراماتۋرگتىڭ بيلىككە دەگەن كوزقاراسىنا اسەر ەتكەن بولۋى مۇمكىن. قۇجاتتاردا بريتانيا قازىناسى ءۇشىن بيلىك شەكسپيردىڭ اكەسىنەن اقشا بوپسالاپ, قۋعىنداعان دەلىنگەن. بيلىكتىڭ قۇربانىنا اينالعان اكە تۋرالى ۇمىتىلعان دەرەك ءارحيۆتىڭ ءالى اقتارىلماعان قويناۋىنان شىققان.  

«كورول ليردەن»  «ماكبەتكە» دەيىنگى پەسالارىنا اسەر ەتكەن ماڭىزدى وقيعا وسى بولۋى مۇمكىن دەيدى عالىمدار. بۇعان دەيىن تابىلىپ, زەرتتەلگەن 21 قۇجات – روەحمپتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسور گلين پەرريدىڭ ولجاسى. «دراماتۋرگتىڭ شىعارماشىلىعىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن بۇل قۇجاتتاردىڭ ورنى ەرەكشە» دەيدى ۇلىبريتانيا ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ ەسكى جازبالار ءبولىمىنىڭ باسشىسى دوكتور كەتي ماير.

 1569-1572 جىلدارى كاسىبي ايىپتاۋشىلار دجوندى ءوسىم بەرۋشى, اقشا بوپسالاۋشى رەتىندە ايىپتاعان.  عالىمدار ءىس سوتتان تىس 1573 جىلى رەتكە كەلدى دەپ ەسەپتەيدى. بىراق جاقىندا تابىلعان قۇجاتتارعا قاراساق, قاراپايىم قولعاپ وندىرۋشىدەن باستاپ ءىرى كاسىپكەرلىككە دەيىن وسكەن دجون 1583 جىلعا دەيىن قۇقىقتىق, قارجىلىق قيىندىقتارمەن ءومىر سۇرگەنىن كورۋگە بولادى. ول كەزدە ۋيليام 19 جاستا ەدى.

شەكسپير تۋرالى تاعى ءبىر اۆتورمەن بىرلەسىپ كىتاپ جازىپ جۇرگەن پەرري ۇلتتىق ءارحيۆتى اقتارماعانشا دجون شەكسپيرگە قاتىستى سوناۋ 1592 جىلعا دەيىنگى 15 قۇجات قانا تابىلعان. ۇلتتىق ءارحيۆتى اقتارعان پەرري شەكسپيرتانۋدى جاڭا ءبىر قۇجاتپەن تولىقتىرىپ وتىر. چەشير شاحتاسىنداعى سيرەك پايدالاناتىن قۇجاتتار قورىنان پەرري تاپقان ماتەريالداردىڭ ىشىندە دجونعا قارسى جازىلعان بىرنەشە حات بار. وندا كاسىپكەردىڭ  بيلىك الدىنداعى قارىزدارى جازىلعان. ول كەزدەگى 132 فۋنت ستەرلينگتىڭ قۇنى – قازىر 20 مىڭ فۋنت ستەرلينگ. بۇل كاسىپكەردىڭ جەكە مۇلكىنىڭ قانشالىقتى قاۋىپتە بولعانىن كورسەتەدى. بۇل قاۋىپ 1583 جىلعا دەيىن سوزىلعان.

زەرتتەۋشىلەر شەكسپير اۋلەتىن «ۇلتتىق داۋ: ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك زاڭدى ساقتاۋ ءۇشىن ادامداردى پايدالانۋ» دەپ اتالعان ساياسي وقيعامەن بايلانىستىرادى. كاسىبي اقپارات جەتكىزۋشىلەر جەمقورلىق جايلاعان جۇيەنىڭ ءبىر بولشەگى بولعان. اقىرىندا پاتشايىم مەن ساراي ماڭىنداعىلار بايىپ شىعا كەلەدى. «سونىمەن, دجون شەكسپير 1570 جىلدارى كاسىبىن قۇلدىراتقان زاڭدى قۋعىننىڭ قۇربانى بولدى. ۋيليام كامەلەت جاسىنا تولعانشا ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جاعىنان قۇلدىرعان وتباسىندا ءومىر سۇرەدى. بۇل الەۋمەتتانۋشىلار مەن پسيحولوگتاردىڭ پايىمىنشا كۇيزەلىسكە اكەلەدى. ولار بۇنى «قۇلدىراۋ» دەپ اتايدى. بۇل ادىلەتسىز شارۋا بولاتىن», دەيدى پەرري.

ونىڭ ايتۋىنشا بۇل سيتۋاتسيا شەكسپيردىڭ «كۇشتەۋ ساياساتىنا» دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتتى. ءبىر جاعىنان دراماتۋرگ ستراتفورد گيمنازياسىندا وۆيدي, گوراتسي, ليۆي, تاتسيت ماتىندەرىن لاتىنشا وقىعان. ريم اۆتورلارىنىڭ بيلىككە دەگەن سكەپتيكالىق كوزقاراستارى جاسوسپىرىمگە اسەر ەتپەي قويمايدى.

مايردىڭ پىكىرىنشە شەكسپيرگە قاتىسى قۇجاتتاردىڭ ءبارى جارىققا شىقتى, ال پەرري ۇلتتىق ارحيۆتە ءالى دە يەسىن كۇتىپ جاتقان ماتەريالداردىڭ بارىنا سەنەدى.

پەرريدىڭ ۇيعارىمدارى شەكسپير قۇجاتناماسىنا تىركەلىپ, ونلاين-جيناققا ەنەدى.

دايىنداعان باعاشار تۇرسىنباي ۇلى

«ەگەمەن قازاقستان»