ءبىر جىلدا, تاۋلىكتىڭ اينالاسىندا تۋعان تۇيدەي قۇرداس قوس تالانتتى ءبىر وزىنە سىيدىرعان بۇل سۋرەتتىڭ دە تۇسىرىلگەنىنە بيىل جارتى عاسىردان اسىپ جىعىلادى. تالانتتاردى توعىستىرعان عالامات ءساتتىڭ ءتۇسىرىلۋ تاريحى قانداي ەدى؟ اي ديدارلى ارۋلار قاي كەزدە شىعارماشىلىق تاندەم قۇرعان؟
ءبىر سۋرەتتى سويلەتۋ ءۇشىن ءانشى بيبىگۇل تولەگەنوۆانى ءبىراز ۋاقىت تورۋىلداۋعا تۋرا كەلگەنى. وسىدان 51 جىل بۇرىن تۇسىرىلگەن فوتونى وزىنە كورسەتىپ, وتكەن-كەتكەندى ەسكە الۋدىڭ ءساتى وڭايعا تۇسكەن جوق. كوزى ءتىرى انشىلەردىڭ ىشىندە ايگىلىسى – بىرەسە جول ءجۇردى, بىرنەشە رەت سىرقاتتانىپ, اۋرۋحانادا جاتتى... ءبىز بۇل سۋرەت تۋرالى اڭگىمەلەسكەنىمىزدە تۋرا ءتۇن ورتاسى اۋعان ەدى. ەسەسىنە كەيىپكەرىمنىڭ قوناقتارىنىڭ قايتۋىن ىجداھاتپەن كۇتكەن ەڭبەگىم زايا كەتپەدى. بيبىگۇل احمەتقىزى ءبىر ەمەس, بىرنەشە سۋرەتتىڭ تاريحىن ءتىرىلتتى.
– مەن ءۇشىن ۇلتىمىزدىڭ سۋرەتشى قىزدارىنىڭ اراسىنان شىققان ەڭ مىقتىسى – گۇلفايرۋز ىسمايلوۆا. بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءبىر تارلانى جالعىز مەنىڭ عانا سۋرەتىمدى سالعان جوق. حالىق سۋرەتشىسى شارا, كۇلاش سىندى تالاي تانىمال تۇلعالاردىڭ بەينەسىن كەنەپ بەتىندە قالدىردى. گۇلفايرۋز سالعان ءبىر بەينەم قازىر اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا ءىلۋلى تۇر. ول ءبىراز جىل ءبىزدىڭ تەاتردىڭ سۋرەتشى-دەكوراتورى بولدى. تالاي وپەرالىق قويىلىمداردىڭ ساحناسىن بەزەندىردى, كوستيۋمدەرىنىڭ ەسكيزدەرىن جاسادى.
بىزدەر كورشى بولدىق, ول ءبىرىنشى قاباتتا, مەن ءتورتىنشى قاباتتا تۇردىم. ءبىر بىرىمىزگە ارا-تۇرا قوناققا بارىپ جۇرسەك تە, كەرەمەت ارالاسىپ, دوس بولۋعا ۋاقىتىمىز بولعان جوق. مەن گاسترولدەرىممەن شاپقىلاپ, ول ءوز شىعارماشىلىعىمەن اينالىسىپ, ءومىر زىرعىپ ءوتىپ جاتتى. گۇلفايرۋز اسا كورىكتى, ءبىلىمدى, مىنەزدى ادام بولدى.
گۇلفايرۋزبەن سيرەك دە بولسا كەزدەسىپ, شۇيىركەلەسەتىن ەدىك. بۇل سۋرەتتە 1967 جىلى مونرەالدا وتكەن ەكسپو-1967 كورمەسىنە كيىپ باراتىن ۇلتتىق كوستيۋمىمنىڭ ۇلگىسىن ويلاسىپ وتىرعان ءساتىمىز. سۋرەتتى ەلىمىزدىڭ تانىمال فوتوگرافى يوسيف بۋدنەۆيچ ءتۇسىردى, – دەيدى بيبىگۇل احمەتقىزى.
تاعدىرلى تالانتتاردىڭ سۋرەتىنە قاراپ وتىرىپ, ەكەۋىنىڭ دە الماعايىپ, اۋمالى-توكپەلى كەزەڭدە «حالىق جاۋىنىڭ» قىزى رەتىندە ءبىراز تەپەرىشتى كورگەنى ەسكە تۇسەدى.
حالىق سۋرەتشىسى گۇلفايرۋز ىسمايلوۆا تۋعان اكەسى تاڭسىق قوڭىرباەۆ دەگەن كىسى بولعانىن تىرىسىندە ايتىپ ءوتتى. اكەسى 1932 جىلى «حالىق جاۋى» دەگەن جالامەن ۇستالىپ, سول كەتكەننەن ورالمايدى. شەشەسى قايىرنيسا كەيىن جەتىم قالعان قىزىن جەتەلەپ, مانسۇر ىسمايلوۆ دەگەن دۇنگەن جىگىتكە تۇرمىسقا شىعادى. قۇدايدىڭ قاراسقانى دەرسىز, سوعىسقا ءبىر اياعىن بەرىپ كەلگەن مانسۇر اكەي ءوزىنىڭ بەس بالاسىنان كەم قىلماي وسىرگەن گۇلفايرۋز قىز سانكت-پەتەربۋرگ سياقتى ۇلكەن قالاعا اپارىپ وقىتقان ەڭبەگىن اقتادى.
ال كسرو حالىق ءارتىسى دارەجەسىنە دەيىن جەتكەن ءانشىنىڭ اكەسى احمەت تولەگەنوۆ وسكەمەن وبلىسى (قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلىسى) كاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ اۋداندىق كوميتەتىندە حاتشى بولىپ جۇرگەن جەرىنەن جالا جابىلىپ, 1937 جىلى ۇستالعاننان كەيىن ورالماعان.
سول سياقتى مىنا ءبىر سايكەستىككە قاراڭىزشى, گۇلفايرۋز ىسمايلوۆا 1929 جىلى 15 جەلتوقساندا دۇنيە ەسىگىن اشسا, بيبىگۇل تولەگەنوۆا 1929 جىلى 16 جەلتوقساندا تۋعان.
ال سۋرەتتى تۇسىرگەن ەلىمىزدىڭ اتاقتى فوتوگرافتارىنىڭ ءبىرى, مارقۇم يوسيف بۋدنەۆيچتىڭ تىلسىم دا قايتالانباس قولتاڭباسىنا ءبىز ءالى تالاي ورالامىز.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى