عالىم, ابايتانۋشى قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ ەش جەردە جاريالانباعان حاتى تابىلدى. بۇل حات ءوزىنىڭ شاكىرتى شايماردان حايرۋللينگە جازىلعان ەكەن.
حاتتا:
«قادىرلى ءىنىم شايماردەن!
سەنىڭ 6 مارتتا جازعان حاتىڭدى, ودان كەيىنگى ەكىنشى حاتىڭدى جانە باتەن كەلىننىڭ سالەمدەمەسىن دە الدىق. ءبىر كەزدەگى ۇستازىڭدى ۇمىتپاي حات جازىپ, حابارلاسقانىڭا راقمەت!
باتەن كەلىنگە, بالالارىڭا سالەم ايت. مەن سەنى ۇمىتقانىم جوق. جاقسى وقيتىن شاكىرتىم بولدىڭ. كەلەشەگىڭنەن ءۇمىت كۇتىپ, ادەبيەتشى-عالىم بولار دەپ ويلايتىن ەدىم. اباي مۋزەيىندە عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ىستەي باستاعانىڭدى دا ۇمىتقام جوق. وعان دا 34 جىل بولىپ قالىپتى. ءبىز دە ەسەن-ساۋمىز. ءوزىم سول ينستيتۋتتامىن. ەكى بالام پەدينستيتۋتتا, ءبىر بالام پەدۋچيليششەدە ساباق بەرەدى. ۇشەۋى سەمەيدە باسقا قىزمەتتە. ەندى ءۇش بالامىز الماتىدا. ءبارىنىڭ جوعارى دارەجەلى ءبىلىمى بار. ءبىر ورتانشى ۇلىمىز وسىدان ەكى جىل بۇرىن قايتىس بولعان. قارلىعاش – ەڭ كەنجەمىز. جەڭگەڭ – فارحينۇر.
مىنە, ءبىزدىڭ قىسقاشا حال-احۋالىمىز. اباي مۋزەيىندە ىستەگەن ادامداردى ۇمىتپاپسىڭ. بوريس الەكساندوروۆيچ اكەرمان ۇلكەن عالىم ادام ەدى. ول كىسى قايتىس بولعان. ساۋلەت دونەنتاەۆا ء(سابيت دونەنتاەۆ اقىننىڭ قىزى) سوۆەت قىزىمەتكەرى بولىپ كەتكەن ەدى. الماتىدا تۇرادى. قازىر پەنسيادا. ادەبي زەرتتەۋ ىسىمەن شۇعىلدانادى ەكەنسىڭ. ونىڭا قۋانىشتىمىن. جازعان ماقالا, جيناعان ماتەريالدارىڭدى مۇمكىن بولسا ماعان جىبەر.
حابارلاسىپ تۇرارسىڭ.
اعالىق كوڭىلمەن – قايىم مۇقامەتحانوۆ.
ر.S. ەسكەرتكىش بولسىن دەپ
مۇحتارمەن بىرگە تۇسكەن سۋرەتىمدى جىبەردىم. سەمەي. 30 مارت 1984.» دەلىنگەن.
قايىم ۇستازىنىڭ شاكىرتىنە «مەن سەنى ۇمىتقانىم جوق. جاقسى وقيتىن شاكىرتىم بولدىڭ. كەلەشەگىڭنەن ءۇمىت كۇتىپ, ادەبيەتشى-عالىم بولار دەپ ويلايتىن ەدىم» دەگەنى سايىپ كەلگەندە ۇلكەن كورەگەندىلىك, تالانتتى تاني ءبىلۋ.
سوزىمە دالەل: وبلىستىق «قىزىل تۋ» گازەتىندە (قازىرگى «سارىارقا سامالى») 1988 جىلى 22 ماۋسىم كۇنى شايماردان ءحايرۋلليننىڭ «اقىن باقى» اتتى ماقالاسى جارىق كورەدى. اتالمىش ماقالاسىن: «ەل اۋزىندا ساقتالىپ قالعان كوپشىلىككە بەلگىسىز شەشەندەر مەن اقىنداردىڭ سوزدەرىن جيناۋدا كەيىنگى كەزدە باتىل قادامدار جاسالىپ ءجۇر. مەندە ءوز تاراپىمنان وسى ءبىر يگىلىكتى ىسكە ادەبيەتشى رەتىندە ۇلەس قوسۋ نيەتىمەن اقىن باقى سارتاەۆتىڭ ەل اۋزىندا ساقتالعان شىعارمالارى تۋرالى بىرەر ءسوز جازباقپىن» دەپ باستاعان ەكەن. اقىن باقى سارتاەۆتىڭ قاي جەردە تۋىپ, قاي جەردە جەرلەنگەنى جايلى دا شايماردان اعامىز ءوز ماقالاسىندا ءسوز ەتكەن ەكەن. ءالى دە ىزدەنىس ۇستىندە جۇرگەندىگىن تىلگە تيەك ەتىپ, اقىن حاقىندا بىلەتىن ادامدار بولسا, ماقالا اۆتورىنا حابار بەرۋىن دە سۇراعان.
وعان قوسا, ماي اۋداندىق «شامشىراق» گازەتىنىڭ 1984 جىلعى 4 تامىز كۇنى جاريالانعان نومىرىندە «شەشەندەردەن ءسوز قالعان» ماقالاسى دا زاتى بولەك ادەبيەتشىنىڭ جۇمىسى.
شايماردان حايرۋللين ماي اۋدانى «قىزىل قۇراما» اۋىلىندا (قازىرگى باسكول) بىرنەشە جىلدار توڭىرەگىندە مۇعالىمدىك قىزمەت اتقارعان. ادەبيەتكە دەگەن ەرەكشە ماحابباتىنىڭ ارقاسىندا بولار, كوپتەگەن ادەبي كىتاپتاردى توم-تومىمەن جيناستىرعان. سول كىتاپتاردىڭ اراسىنان 1940 جىلدارى جارىق كورگەن, لاتىن الىپبيىمەن جازىلعان كىتاپتار دا جولىقتى. ءار كىتاپتىڭ اراسىنان سول جىلدارداعى باسىلىمداردىڭ, اتاپ ايتقاندا «لەنينشىل جاس», «قازاق ادەبيەتى», «قازاقستان مەكتەبى», «قازاقستان پيونەرى» سياقتى گازەت-جۋرنال بەتتەرىندەگى ادەبيەتكە قاتىستى ماقالالاردىڭ قيىندىلارى كوپتەپ كەزدەسەدى.
جازعان ماقالالارى ءوزى تۋعان ءوڭىرىنىڭ الىپ تۇلعالارى جايىندا بولعاندىقتان بولار, اقىن بويىنان اسقاق پاتريوتتىق سەزىم بايقالىپ-اق تۇر. وسىنداي اقىن اعامىزدىڭ عىلىمعا دەگەن, تۋعان جەرىنىڭ ادەبيەتى مەن تاريحىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى, ىزدەنىمپازدىعى قازىرگى جاستارعا ۇلگى-ونەگە بولارى ءسوزسىز.
باكىجان كاكىم,
قازاق فيلولوگياسى ماماندىعىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى