بۇل – ادام دامۋىنىڭ نەگىزدەرىن نىعايتۋ باعىتى
بەيبىتشىلىگى مەن كەلىسىمى ورنىققان ەلىمىزدىڭ جان-جاقتى دامۋىنىڭ كۋاگەرى رەتىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءداستۇرلى جولداۋىن زور ىقىلاسپەن قابىلدادىم. كەزەكتى جولداۋدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ەكونوميكالىق دامۋ مەن ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدى ۇيلەستىرىپ, ءبىرتۇتاس قاراستىرىلۋى دەر ەدىم. بۇل مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك, دەموكراتيالىق ايقىن سيپاتىن ايعاقتاي تۇسەدى. ەلباسىمىز ء«اربىر جولداۋىمدا حالىقتىڭ تۇرمىستىق, الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىت ۇستانامىن» دەگەن سوزىمەن جاڭا جولداۋدىڭ ماقسات-مۇراتىن انىقتاپ بەردى.
قول جەتكەن جان-جاقتى تابىستارىمىز بەن جەتىستىكتەرىمىزدى ايتا كەلىپ, وسى بەرىك تۇعىردا ءارى قاراي قارىشتاۋ ءۇشىن جاڭا بيىكتەرگە دايىن ەكەنىمىز باسا كورسەتىلدى. بيزنەس جۇرگىزۋ جەڭىلدىگى بويىنشا حالىقارالىق رەيتينگتە 36-ورىندا تۇرعانىمىز بۇعان نەگىز بەرەدى.
ارينە پەداگوگ بولعان سوڭ, ءوزىم جولداۋدىڭ ادام دامۋى مەن ءبىلىم بەرۋ باعىتتارىنداعى جوبالارىنا دەن قويدىم. مۇنىڭ ءوزى بالا-باقشالاردان باستاۋ الادى دەي كەلىپ, ەلباسى ورتا ءبىلىم بەرۋدى ادام دامۋىنداعى نەگىزگى بۋىن رەتىندە اتاپ ءوتتى. مەكتەپتەردى رەفورمالاۋدىڭ سوڭعى نۇكتەسى قويىلدى, ياعني بارلىق مەملەكەتتىك جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ورىندارىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ ستاندارتتارىنا كەلتىرۋ مىندەتىن ناقتىلاپ بەلگىلەپ بەردى. ارينە, مەجە بيىكتىگىنە ۇمتىلىس بىرتە-بىرتە وقۋ-ماتەريالدىق بازانىڭ دا سايكەس جابدىقتالۋىنا سەپتىك ەتەدى دەپ سەنەمىن.
راسىندا دا سوڭعى جىلداردا مەكتەپتە ءوز دامۋىندا سان ءتۇرلى باعىت اراسىندا ءبىراز ايقىنسىزدىقتىڭ بەلەڭ العانى بەلگىلى. ەندىگى جەردە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى ۇلگىسى بارلىق ورتا مەكتەپتەر ءۇشىن بىردەن-ءبىر مىندەتتى جول بولاتىن بولدى. بۇل تۇجىرىمدامالىق ايقىندامانىڭ بەلگىلەنۋى, ءسوز جوق, جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدى بىرىڭعاي باعداردا جۇزەگە اسىرۋعا, وعان جاڭا قارقىن قوسۋدا شەشۋشى سەرپىن بەرەدى. ءبىلىم ساپاسىنىڭ كورسەتكىشتەرىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ەندىگى جەردە وقۋشىلار ءبىلىمىن باعالاۋ جۇيەسى حالىقارالىق ستاندارتتار ارقىلى جۇزەگە اسادى. ول مەكتەپتىڭ جاڭا باعىتقا بەت بۇرۋىن جەدەلدەتەتىن بولادى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى پەداگوگتاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداناتىنىن ءمالىم ەتتى. ونىڭ وزەگىنە وقۋشىلاردىڭ وقۋ جۇكتەمەسىن مەيلىنشە ازايتۋ الىنباق, ناتيجەسىندە ءبىلىم ساپاسى ارتاتىن بولادى. پەداگوگتارىمىزدىڭ پەداگوگيكالىق-پسيحولوگيالىق قۇندىلىقتارى لايىقتى باعاسىن الىپ, كاسىپتىك-ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ارتۋىنا, ولاردىڭ ءومىر سالتىنا اينالۋىنا كومەك ەتەدى. سونداي-اق مۇعالىمدەردى پەداگوگيكالىق ەمەس قوعامدىق جۇمىسباستىلىقتان تۇبەگەيلى ارىلتۋ كوزدەلمەك.
ءالى دە ورىن الىپ وتىرعان اپاتتى مەكتەپ ۇيلەرى جانە 3 اۋىسىمدا وقۋ جاعدايلارى الاڭ تۋعىزادى. جولداۋدا وسى كەلەڭسىزدىكتەردى تەزىرەك تۇزەتۋ ماسەلەسىنە كوڭىل ءبولىندى. وسى ماقساتتاعى ءتيىستى شارالار 2019-2021 جىلداردا قوسىمشا 50 ملد تەڭگەمەن قارجىلاندىرىلادى.
ارينە بۇگىندە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدى جاقسارتۋ مىندەتىنە بايلانىستى كەزەك كۇتتىرمەيتىن كەشەندى جۇمىستارى كوپ. ەلباسى ولاردىڭ بارشاسىنىڭ وڭ جۇزەگە اسۋىنا نەگىز بولاتىن ماسەلەلەردىڭ باسىن اشىپ بەردى. اسىرەسە ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ جولدارىندا كەمبريدج ۇلگىسىندەگى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ ءبىلىم ستاندارتىن تاڭداۋدىڭ ءبىر ىزگە سالىنۋىن تاريحي شەشۋشى قادام دەپ بىلەمىن. الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىنە ەنۋدى كوزدەيتىن بۇل جول جاس ۇرپاقتىڭ قوعام مەن الەمنىڭ وزگەرمەلى جاعدايلارىنا بەيىم, دايىن بولۋىن, باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگىن, ءومىر بويى وقىپ-ۇيرەنۋگە مىندەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
جوعارى ءبىلىم بەرۋدە دە يننوۆاتسيالىق سالالار ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ماماندار دايارلاۋ, قاجەتسىز ماماندار دايارلاۋدى ءۇزىلدى-كەسىلدى توقتاتۋ سياقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. وسى ورايدا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى ۇلگىسىندەگى مۇمكىندىك ەسكە سالىندى. اياگۇل ميرازوۆا,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى
شاعىن ەلدى مەكەندەر تاسادا قالمايدى
«اۋىل – بارشا قازاقتىڭ بەسىگى» دەگەن ءسوز تىركەسى مەن قولدانىسى تىلدىك قورىمىزعا ورنىققالى قاشان؟! راسى دا, دۇرىسى دا وسى عوي. قالادا تۋىپ قايراتكەر اتانعاندار نەكەن-ساياق دەسەم قاتەلەسە قويماسپىن. ونىڭ ەسەسىنە حالقىمىزدىڭ ماقتان تۇتار ۇل-قىزدارىمىزدىڭ كىندىگى اۋىلدا كەسىلىپ, اۋىلدا وسكەنى ەشكىمگە دە قۇپيا ەمەس. سونىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىن قازاقستان حالقىنا جولداپ وتىرعان ساتتە اۋىزەكى ءسوز اراسىندا اۋىلدىڭ جاعدايىن ءبىر كىسىدەي بىلەتىنىن, ويتكەنى ءوزى دە اۋىلدا تۋىپ-وسكەنىن رياسىز كوڭىلمەن, ءتىپتى ماقتانىش سەزىممەن ايتقانى – بارشا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ريزاشىلىق سەزىمىن تۋعىزدى دەپ ەسەپتەيمىن.
كەيبىر دامىعان ەلدەردە, سونىڭ ىشىندە اقش-تا تۇتاس حالىقتىڭ ەكى-اق پروتسەنتى شەتكەرى قۇرىلىمدا تۇرسا, قازاقستان حالقىنىڭ 40 پروتسەنتىنىڭ تۇراقتى مەكەنى اۋىل بولىپ وتىر. «بۇل وتە, ۇلكەن الەۋەت», دەپ تۇجىرىم جاسادى پرەزيدەنت. ءبىز بۇل جولداۋدان مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان اۋىلعا دەگەن قامقورلىق پەن قولداۋدىڭ ۇدايى, ۇزدىكسىز بولا بەرەتىنىن, اۋىل ەشقاشان تاسادا قالمايتىنىن تەرەڭ تۇسىندىك. سونداي-اق تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ون جىلدىعى تۇسىندا ەلباسى ءوز جارلىعىمەن ءبىر جىلدى ەمەس, ەكى جىلدى ەمەس, تۇتاستاي ءۇش جىلدى اۋىلدى دامىتۋ جىلى دەپ جاريالاعانى ۇمىتىلا قويعان جوق. ەندى, مىنە, ارادا تاعى ءبىراز جىل وتكەندە پرەزيدەنت اۋىلدى ودان ءارى دامىتۋ مەن قايتا تۇلەتۋ ماسەلەسىنە تاعى ءبىر مارتە ورالىپ, «اۋىل – ەل بەسىگى» اتتى جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى ۇسىندى. مۇنداعى باستى ماقسات – مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا جاريالاۋ كەزىندە مالىمدەگەنىندەي اۋىلدىق جەرلەردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن جاڭعىرتۋعا كىرىسۋ بولماق. بۇل راسىندا دا اۋىلدىڭ جاي-كۇيىن وتە جاقسى بىلەتىن, وعان جانى اشيتىن ادامنىڭ قادامى ەكەنى انىق. ويتكەنى اۋىلدىڭ ەڭسەسى تىكتەلدى دەپ ءوزىمىزدى-ءوزىمىز الداۋسىراتقانىمىزبەن مۇنداعى الەۋمەتتىك ورتانىڭ جاي-كۇيى ءالى دە ولقى ەكەنىن جاسىرىپ قالۋدىڭ قانداي قاجەتى بار. ەلباسىنىڭ تۇجىرىمداۋىنشا وسى جوبا ارقىلى وڭىرلەردەگى ەڭبەككە قاتىستى يدەولوگيانى ىلگەرىلەتۋگە, ونى تۇبىرىمەن قايتا ورنىقتىرۋعا بولادى. ءسال تارقاتىپ ايتقاندا, بۇل تۇسىنىكتىڭ ءتۇپ توركىنىندە اۋىلداعى ءار تۇرعىن مەن وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەككە دەگەن ادال كوزقاراسى مەن قۇلشىنىسىنا جاڭاشا سەرپىن بەرۋ قاجەتتىگى تۇر دەپ تۇسىنەمىن. ويتكەنى ماڭداي تەرمەن كەلگەن تابىستىڭ ورنى قاشان دا بولەك. اۋىل تۇرعىندارى حالىقتىڭ تۇتىنۋى ءۇشىن تىكەلەي ازىق-ت ۇلىك وندىرەتىن بەلدەۋ مەن ەندىكتە تۇرعانى دا ولارعا جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەيدى. ۇلكەن جانە ورتا بيزنەس دەمەسەك تە, اركىمنىڭ مۇمكىندىگى مەن شاما-شارقىنا قاراي شاعىن كاسىپپەن شۇعىلدانۋىنىڭ قاجەتتىلىگى دە وسىندا. بۇل ولار ءۇشىن دە, مەملەكەت ءۇشىن دە ءتيىمدى قادام. بۇگىندە ءوزىم دە زەينەت جاسىندا ەكەنىمە قاراماستان, وسىنداي ەكى جاقتى پايدالى ىسپەن شۇعىلدانىپ جۇرگەنىمدى ايتا كەتكىم كەلەدى. سوندىقتان دا مەن ەلگە تيگىزەتىن شاپاعاتى مول «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسىنىڭ ىسكە قوسىلۋىن تولىعىمەن قولدايمىن.
قۇسايىن شالمانوۆ,
سارىكول اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, ەڭبەك ارداگەرى
اقتوبە وبلىسى,تەمىر اۋدانى
جاستار اۋىلدارعا بارسا
ءوزىم اۋىلداعى بالاباقشادا جۇمىس ىستەيتىندىكتەن جولداۋداعى ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا, اۋىلدى كوركەيتۋگە, جاستارعا قاتىستى ايتىلعان ويلار ەرەكشە نازارىمدى اۋداردى. ەلباسى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن تۇبەگەيلى جاقسارتۋ كەرەكتىگىن ايتىپ «بۇل سالادا بىلىكتىلىك تالاپتارىن, وقىتۋ ءادىسىن, تاربيەشىلەردىڭ جانە بالاباقشاداعى باسقا دا قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىنە اقى تولەۋ جۇيەسىن قايتا قاراۋ قاجەت», دەدى. وسى رەتتە بالاباقشاداعى ءبىلىم ساپاسىمەن قاتار ونداعى قىزمەتكەرلەردىڭ دە جالاقىسى كوتەرىلسە دۇرىس بولار ەدى دەپ ويلايمىن.
جاسىراتىنى جوق, قازىر اۋىلداعى جۇرتتىڭ كوبى ناۋقاستانىپ قالسا, جولدىڭ شالعايلىعىنا قاراماي قالاعا بارىپ ەمدەلگەندى ءجون كورەدى. اۋدان ورتالىعىنداعى اۋرۋحانالارعا قارالاتىندارى سيرەك. سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ اۋىلدىق جەرلەردە العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكتىڭ قولجەتىمدى بولۋى جونىندەگى ءسوزى اۋىلداعى دارىگەرلەر قاۋىمىنىڭ جۇمىسىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ ەسەپتەيمىن.
مەنى تاعى ءبىر قۋانتقان دۇنيە – كەلەسى جىلدىڭ جاستار جىلى دەپ جاريالانعانى. قازىر اۋىلدىق جەرلەردە جاستاردىڭ ازايىپ كەتكەنى جاسىرىن ەمەس. اسىرەسە مارقاكول, كاتونقاراعاي, تارباعاتاي سەكىلدى شالعايداعى شەكارالىق اۋدانداردا جاستار جوقتىڭ قاسى. ارناۋلى جىل اياسىندا جاستارىمىز وسىنداي الىستاعى اۋداندارعا بارىپ, قىزمەتكە تۇرسا, اۋىلداردى قايتا جانداندىرۋعا ۇلەس قوسسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولارى انىق.
ۇلپان يحانباەۆا,
«بالدىرعان» بالاباقشاسىنىڭ مەدبيكەسى
شىعىس قازاقستان وبلىسى, تارباعاتاي اۋدانى, اقسۋات اۋىلى
ءومىر ساپاسى جاقساراتىن بولادى
ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى قاجەتتى ماتەريالدىق جانە رۋحاني يگىلىكتەرگە, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا, الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋگە تىكەلەي بايلانىستى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق جولداۋلارىندا كورىنىس تاباتىن ۇستانىم – قازاقستاندا جوعارى ءومىر ستاندارتتارى بار الەۋمەتتىك مەملەكەت قۇرۋ. ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ودان ءارى جاقسارتۋ, الەمنىڭ وزىق ۇلگىدەگى ستاندارتتارىنا سايكەستەندىرۋ جاس ۇرپاقتىڭ قولايلى ورتادا قالىپتاسۋىنا, دامۋىنا زور مۇمكىندىك بەرەدى.
وسى ورايدا وتكەن جىلدان بەرى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ وزەكتىلىگى, ماڭىزدىلىعى ارتپاق. اتالعان باعدارلاما اياسىنداعى ءاربىر ءىرى جوبانىڭ ناتيجەسى حالىقتىڭ ساناسىنا تۇرتكى بولىپ, ونىڭ ىشكى دۇنيەسىن بايىتۋعا, ءومىر كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. اتاپ ايتساق, اتا-باباسىنىڭ وتكەن جولىن, قاسيەتتى مەكەندەرىن, تۋعان جەرىن دارىپتەپ, الدىڭعى قاتارلى الەمدىك وقۋلىقتارمەن ءبىلىمىن تەرەڭدەتىپ, ۇلتتىق مادەنيەتپەن سۋسىنداپ, ونى زاماناۋي ترەندتەرمەن ۇشتاستىرىپ وسكەن ازامات مەملەكەتتىڭ ادام كاپيتالى, قوعامنىڭ بەلسەندى تۇلعاسى بولماق.
حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى جانە ءال-اۋقاتى – «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىمەن تىعىز ساباقتاستىقتا, ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىراتىن مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باعىتتارى. ءومىر ساپاسىن ادامنىڭ الەۋمەتتىك جانە رۋحاني دامۋىمەن, ونىڭ ءتان ساۋلىعى رەتىندە تۇسىندىرۋگە بولادى. ء«تانى ساۋدىڭ – جانى ساۋ» ماقالىندا ايتىلعانداي, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى قالىپتى, ءال-اۋقاتى جەتكىلىكتى ادامنىڭ ساناسى جاڭاشىلدىقتى قابىلداۋعا, ءوزىن-ءوزى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە دايىن بولاتىنى كۇمانسىز.
اسەل نازاربەتوۆا,
قسزي اقپاراتتىق-تالداۋ جۇمىسى ءبولىمىنىڭ باسشىسى
ءبىلىم سالاسى ءۇشىن بەتبۇرىس كەزەڭ
كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋى قوعامعا ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. باعدارلامالىق قۇجاتتا ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ, زامانعا ساي وركەندەۋ سىندى تىڭ ماسەلەلەر قوزعالدى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جولداۋ ءار سالانى قامتىپ, جۇيەلى جۇمىس ىستەۋگە نەگىزدەلگەن.
مەملەكەت باسشىسى بۇل جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسى ءۇشىن تۇبەگەيلى بەتبۇرىس كەزەڭىنىڭ باستالعانىن ناقتى ايتتى. مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي مەرەكەسى قارساڭىندا ۇستاز مارتەبەسىن ايقىنداۋ تۋرالى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى اتاۋلى سىيلىق بولدى دەپ ەسەپتەيمىن. «كەلەسى جىلى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەپ, قابىلداۋ قاجەت دەپ سانايمىن. بۇل قۇجات مۇعالىمدەر مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن بارلىق يگىلىكتى قاراستىرىپ, جۇكتەمەنى ازايتۋعا, ءجونسىز تەكسەرىستەر مەن مىندەتتەن تىس فۋنكتسيالاردان اراشالاۋعا ءتيىس» دەدى پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا. ۇستازداردىڭ مارتەبەسىن ايقىندايتىن زاڭ مۇعالىمدەردى جانە مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋدىڭ بارلىق تەتىكتەرىن قاراستىرادى. ۇستازداردىڭ جۇكتەمەسى قىسقارتىلىپ, ءتۇرلى تەكسەرىستەردەن ارىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار ەلباسى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ادىستەمەسى مەملەكەتتىك مەكتەپتەر ءۇشىن بىرىڭعاي ستاندارتقا اينالۋى ءتيىس ەكەندىگىن ايتتى. بيۋدجەتتىك سالا وكىلدەرى جالاقىسىنىڭ 35%-كە وسەتىنى, ءبىلىم سالاسىنداعى رەفورمالاردىڭ ساپاسىنا ءمان بەرىلەتىنى ۇستازدار قاۋىمىن قۋانتتى. وسىنىڭ بارلىعى كاسىبي مەرەكە قارساڭىندا جاسالعان تارتۋ دەپ ەسەپتەيمىز. تيىسىنشە مۇعالىمدەر قۇلشىنىپ جۇمىس ىستەيتىن بولادى. قازىر وبلىستا مۇعالىم ماربەسىن كوتەرۋگە باعىتتالعان جۇمىستار ناتيجەلى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.
ەندىگى كەزەكتە ءبىلىم جانە عىلىم قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعى تالدىقورعان اۋماقتىق ۇيىمى جانە ەنشىلەس اۋداندىق, قالالىق كوميتەتتەرىنىڭ الدىندا بۇل ماڭىزدى قۇجاتتىڭ ءمانى مەن ماعىناسىن جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ ءاربىر تۇرعىنىنا, ەڭبەك ۇجىمدارىنا جان-جاقتى ءتۇسىندىرۋ مىندەتى تۇر.
سادىق ابدىقادىروۆ,
ءبىلىم جانە عىلىم قىزمەتكەرلەرى كاسىپوداعى تالدىقورعان اۋماقتىق ۇيىمىنىڭ توراعاسى
الماتى وبلىسى
ءتىل بولاشاعىندا ۇلت ماسەلەسى بار
قاي زاماندا, قاي ەلدە بولسىن, بولاشاعىن ۇرپاعىنا بەرگەن ءبىلىمى مەن تاربيەسىنە قاراي باعامداپ, سولارعا ۇلكەن ءۇمىت ارتۋى زاڭدىلىق. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بىلىمگە بولاشاققا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا رەتىندە قاراپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنا جان-جاقتى ءارى زامانىنا ساي لايىقتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. كەيىنگى جىلدارى بالانى پراكتيكالىق بىلىممەن عانا سۋسىنداتپاي, الەۋمەتتەندىرۋگە دە ۇلكەن ءمان بەرىلۋدە. سونداي-اق ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ, روبوتتەحنيكا سىنىپتارىنىڭ اشىلۋى – وسىنىڭ ايعاعى...
الايدا, بالانىڭ انا ءتىلى, دۇنيە ەسىگىن اشقاننان بەسىك جىرىن ەستىپ وسكەن قازاق ءتىلى ەڭ باستى ورىندا ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. عاسىرلار بويى بابامىزدان مۇرا بولعان, ۇلتتىق تەگىمىزدى ساقتاپ قالۋدا وزىندىك ۇلكەن ورنى بار ءتىلىمىزدى كەلەشەك ۇرپاققا لايىقتى تۇردە ۇيرەتۋ, ارينە, قازاق ءتىلى مۇعالىمدەرىنىڭ الدىنداعى ۇلكەن ماسەلە.
مەكتەپتە قازاق ءتىلى ءپانىن وقىتۋعا قاتىستى ادەبيەتتەر مەن ادىستەمەلىك قۇرالدار جەتەرلىك. ۇشقىر زاماننىڭ ۇشقالاق بالاسى ءار نارسەنى ءبىر ۇيرەنەمىن دەپ, ءار نارسەگە قولىن سوزۋعا قۇمار ەكەنىن دە بىلەمىز. ونداي كەزدە بالا كوز الدىنداعىنىڭ بارلىعىن تالعاپ, تەكسەرمەستەن بويىنا سىڭىرە بەرەدى. وسى ورايدا, ءتىلدى جەتىك مەڭگەرگەن ساۋاتتى مۇعالىمنىڭ بالاعا ۇلتتىق ءتىلىن بويىنا سىڭىرۋدە اتقارار ەڭبەگى زور.
ءتىل – ءبىزدىڭ ۇلتتىق تەگىمىزدى جەتكىزۋشى. ءتىلىمىز قارىم-قاتىناس قۇرالى بولۋىمەن قاتار, قازاق ەكەنىمىزدى الەم جۇرتىنا مويىنداتار قۇرال. ال ونى بۇرمالاپ, باسقا تىلمەن قاتار قويىپ, بالا بويىنا ونىڭ قۇندىلىعىن سىڭىرە الماساق – ۇلتتىق بولمىسىمىزدان ايىرىلعانىمىز. «...ناقتى ماقساتقا جەتۋگە, ءبىلىم الۋعا, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا, كاسىبي تۇرعىدان جەتىلۋگە باسىمدىق بەرە وتىرىپ, وسى جولدا ءار نارسەنى ۇتىمدى پايدالانۋ – مىنەز-ق ۇلىقتىڭ پراگماتيزمى دەگەن وسى», دەدى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا.
پرەزيدەنت, سونداي-اق قولدانىستاعى كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. زامان كوشىنە ىلەسۋ ءۇشىن قاجەتتىلىك بولعانىمەن, بۇل شەشىمنىڭ نەگىزىندە قازاق تىلىنە عانا ءتان دىبىستاردىڭ سول قالپىندا ساقتالۋى, تىلىمىزگە عانا ءتان ۇندەردى كەلەشەك ۇرپاققا وزگەرىسسىز جەتكىزۋ مىندەتى تۇرعانى تۇسىنىكتى.
وسىعان دەيىن كيريلليتسانى پايدالاندىق. تىلىمىزگە ءتان دىبىستار اتالعان ءالفاۆيتتىڭ ىعىنا جىعىلا الماۋى سالدارىنان, كوپتەگەن ءتول دىبىستارىمىزدىڭ ايتىلۋى مەن جازىلۋى وزگەردى.
تىلىمىزدە ايتىلار سوزدەردى بەلگىلەيتىن ارىپتەر وزىندىك قاسيەتكە يە. ماسەلەن, ءار ءارىپتىڭ دىبىستالۋىندا ەرەكشە ىرعاق بار ەكەنىن ەسكەرسەك, قازاق ءتىلىن دىبىستايتىن ارىپتەر ادام بويىنداعى ۇلتتىق قاسيەتتەرىن نىعايتا وتىرىپ, پاتريوتتىق سەزىمدى ودان ءارى كۇشەيتە تۇسۋگە ىقپال ەتەدى. دەمەك, ول – تەك گرافيكا عانا ەمەس, ادامنىڭ ءومىر سالتى, ۇلتتىڭ بولمىسى. لاتىن گرافيكاسى ارقىلى دىبىستالاتىن قازاق ءتىلى ادام ساناسىندا ءوزىنىڭ قازاق رەتىندەگى بولمىسىن قالىپتاستىرىپ, ونىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇلتتىق تەگىنەن تامىر تارتپاعان ءسوز ايتىلۋى كەزىندە اعزا جاسۋشالارىمەن ىشتەي قارسىلىققا تۇسەد. سەبەبى, گەن ولاردىڭ ايتىلۋىن تۇسىنبەۋى سالدارىنان وعان سايكەس بەينەنى قۇراي المايدى دەيدى عالىمدار. ولاي بولسا, ۇلتتىق كودىمىزدى ساقتاۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى – ءتىل تازالىعى بولسا, لاتىن گرافيكاسى ارقىلى وسى ماقساتقا جەتەتىنىمىز انىق.
گ ۇلىم ۋدەشوۆا,
شەت تىلدەرى كوللەدجىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ وقىتۋشىسى
قاراعاندى وبلىسى