پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى, پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» جولداۋىندا مەكتەپتە, مەكتەپكە دەيىنگى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ تۋرالى بەرگەن تاپسىرمالارىن ۆەدومستۆو قالاي شەشۋدى جوسپارلايتىنى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
بيىل 5 قازاندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا ارناعان جىل سايىنعى جولداۋىندا ەلىمىزدى جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىندە قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ الدىندا تۇرعان بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى قوزعادى. ولاردىڭ قاتارىندا — مەكتەپتەگى جانە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, بالالار قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, قوعامداعى پەداگوگ مارتەبەسى مەن ءرولىن ارتتىرۋ, مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسىن ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ جوسپارلارىمەن ۇشتاستىرۋ جانە ت.ب.
مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە جانە ءبىلىم بەرۋ
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە. ساعاديەۆ مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 3–6 جاس ارالىعىنداعى بالالار 93% قامتىلعانىن ايتتى. بالاباقشالارعا جولداما بەرۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى ەنگىزىلدى. بۇگىندە رەسپۋبليكا بويىنشا 69,5% اۆتوماتتاندىرىلعان. بالاباقشالاردىڭ 58%-ىندا بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلعان.
«ەلباسى ءۇش جىل ىشىندە بۇكىل مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. مينيسترلىك ءوز تاراپىنان اي سايىن مونيتورينگ جۇرگىزىپ, اقپاراتتى جاريالاپ وتىرادى», — دەدى ە. ساعاديەۆ.
مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن بالاباقشاداعى پەداگوگ مامانداردىڭ ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, بيىل جول كارتاسى بەكىتىلەدى, وندا مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەشىلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, بىرىڭعاي بىلىكتىلىك تالاپتارىن ەنگىزۋ شارالارى قارالىپ, ەڭبەك اقىسىن تولەۋ جۇيەسى قايتا قاراستىرىلاتىن بولادى.
ورتا ءبىلىم بەرۋدە, ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەنەدى. زاڭدا پەداگوگتاردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن كوتەرۋ, وقۋ جۇكتەمەسىن قىسقارتۋ, قاجەتسىز تەكسەرۋلەردەن قورعاۋ نورمالارى قاراستىرىلادى. زاڭدى 2019 جىلى بەكىتۋ جوسپارلانعان. بيىل وسى زاڭ ازىرلەنىپ, قوعامدىق تالقىلاۋ پروتسەسىنەن وتەتىن بولادى.
ورتا ءبىلىم بەرۋ
ە. ساعاديەۆتىڭ ايتۋىنشا, اپاتتى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتىندا بۇگىندە رەسپۋبليكا بويىنشا 60 مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. 11 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات قاراستىرىلعان, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 27 مەكتەپ سالىنۋى ءتيىس — قر بعم دەرەكتەرىنە سايكەس, اتالعان مەكتەپتەر مەن جاڭا ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر بويىنشا اپتا ىشىندە ۇلتتىق بازا تولىقتاي قالىپتاستىرىلادى. 50 ملرد قاراجات ەڭ الدىمەن وسى مەكتەپتەرگە جۇمسالاتىن بولادى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, قالعان ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن سالىنۋى ءتيىس.
«ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ اياسىندا مەكتەپ سالۋ پروتسەسىن “7-20-25” جانە “نۇرلى جەر” تۇرعىن ءۇي سالۋ باعدارلامالارىمپەن سايكەستەندىرۋ قاجەت. وسىعان وراي وڭىرلەر جاڭا تۇرعىن-ۇيلەردى مەكتەپتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ نورمالارىن ەنگىزۋى جانە جەكەمەنشىك كومپانيالارعا مەكتەپتەردى سالۋ ءۇشىن جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ جۇيەسىن قاراستىرۋى قاجەت», — دەدى ە. ساعاديەۆ.
مەكتەپتەردەگى پسيحولوگتار سانىن ۇلعايتىپ, ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قر بعم شەتەلدەن مامانداردى تارتۋ ارقىلى «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزدى. جۇمىس ءارى قاراي جالعاسىن تاپپاق, مينيسترلىك بىرىڭعاي باعدارلاما دايىندايدى. بۇدان وزگە ۇلتتىق تەستىلەۋ ەنگىزىلەدى, بارلىق وبلىستا پسيحولوگتاردىڭ بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرۋ كۋرستارى وتكىزىلەدى. بۇعان قوسا, اتتەستاتسيالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى مەن كاسىبي قۇزىرەتىنە بايلانىستى تەست الۋى ارقىلى پەداگوگ-پسيحولوگ مامانداردىڭ ەڭبەكاقىسى مەن ساناتىن ارتتىرۋدى قاراستىرۋ كوزدەلگەن. بيىل جاڭا جۇيە ازىرلەنىپ, ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا جىبەرىلەدى.
سونىمەن قاتار, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە. ساعاديەۆ وتىرىس بارىسىندا قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى تۋرالى باياندادى. قر بعم مالىمەتىنە سايكەس, قازىرگى تاڭدا بالالاردىڭ 70% جاڭارتىلعان باعدارلامالار بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. اتا-انالار ءبارىن جاقسى تۇسىنەدى, مۇعالىمدەر جۇمىسقا دايىن. سونداي-اق, ەلەكتروندىق وقۋلىقتاردى ەنگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. كەيبىر پاندەردىڭ وقۋلىقتارى ەلەكتروندى نۇسقاسىندا بار, ولاردى وقۋشىلار بەلسەندى تۇردە قولدانىپ ءجۇر. قر بعم جوسپارى بويىنشا, ەكى جىل ىشىندە مەكتەپتەردىڭ 100% ەلەكتروندى وقۋلىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇعان قوسا, وقۋشىلارعا قولايلى جاعداي جاساي ءۇشىن مەكتەپتەردە شاعىن شكافتار قويۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر.
ماسەلەنى قاراۋ بارىسىندا وڭىرلەردە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋ, ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋدى ازايتۋ جانە جاڭا مەكتەپتەر سالۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ب. ساپارباەۆ, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى ا. باتالوۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ە. توعجانوۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ن. نوعاەۆ, تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى ج. تۇيمەباەۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ا. مىرزاحمەتوۆ, قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ا. مۇحامبەتوۆ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ق. اقساقالوۆ باياندادى.