سالىق كودەكسى بويىنشا شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە ءبىرقاتار ارنايى سالىق ءتارتىبى بەلگىلەندى. ونىڭ ماقساتى جەكەلەگەن سالىق تۇرلەرىن تولەۋدى ءجانە ونى اۋدارۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋ. سونىمەن بىرگە, سالىق ەسەبىن بەرۋ ءتارتىبىن رەتتەۋ بولىپ تابىلادى.
ماسەلەن, ارنايى سالىق ءتارتىبىنىڭ ۇلگىلەرى:
1. ءبىر رەت بەرىلەتىن تالوندار نەگىزىندە قولدانىلادى:
1) قىزمەتى دۇركىن-دۇركىن اتقارىلاتىن, ياعني جىل ىشىندە 90 كۇننەن اسپايتىن جەكە تۇلعالارعا;
2) بازار اۋماعىنداعى جەكەلەگەن عيماراتتاردا, دۇڭگىرشەكتەردە قىزمەت ىستەمەيتىن, وزدەرىنىڭ تاۋارلارىن, جۇمىستارىن, قىزمەت كورسەتۋلەرىن اشىق ءجۇرگىزەتىن زاڭدى تۇلعالار مەن جەكە كاسىپكەرلەرگە جانە جەكە تۇلعالارعا بەلگىلەنگەن.
بيۋدجەتكە تولەيتىن تولەمدەر جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندار ء(ماسليحاتتار) بەلگىلەگەن ءمولشەردە ءبىر مەزگىلدىك تالوندار ساتىپ الۋ ارقىلى وتەلەتىن بولادى.
2. پاتەنت نەگىزىندە – بۇل ءتارتىپ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭعا سايكەس بەلگىلەنگەن قارجىلىق جىل ىشىندە جىلدىق تابىستىڭ 200 ەڭ تومەنگى دەڭگەيى مولشەرىنەن اسپايتىن تابىس تاباتىن جانە جالدامالى جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەگىن پايدالانبايتىن جەكەلەگەن كاسىپكەرلەرگە قولدانىلادى. پاتەنتتىڭ قۇنىن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ وزدەرى وتەيدى. شىعىندى ەسەپتەمەگەندەگى تابىستىڭ كورسەتىلگەن (كۇتىلەتىن) كولەمىنىڭ 2 پايىز مولشەرىندەگى ستاۆكا قولدانىلىپ وتەلەدى;
3. جەڭىلدەتىلگەن دەكلاراتسيا نەگىزىندە – بۇل ءتارتىپ توقساندىق تابىسى 10,0 ميلليون تەڭگەدەن اسپايتىن, تىزىمدەگى جۇمىسشىلارىنىڭ سانى 25 ادامدى قۇرايتىن جەكە كاسىپكەرلەرگە, توقساندىق تابىسى 25 ميلليون تەڭگەدەن اسپايتىن, جۇمىسشىلارىنىڭ سانى 50 ادامدى قۇرايتىن زاڭدى تۇلعالارعا قولدانىلادى. جەڭىلدەتىلگەن دەكلاراتسيا بويىنشا سالىق ءتولەمدەرىن وتەۋ, سونىمەن بىرگە سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءوز ەركىمەن ءجۇرگىزۋىنە دە جول اشادى. بۇل رەتتە سالىق سالىناتىن نىسانعا ەسەپتى سالىق مەرزىمىندە 3 پايىز ءمولشەرىندەگى ستاۆكا بەلگىلەنەدى.
سونىمەن بىرگە, اگرارلىق سالانىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن دە بيۋدجەتپەن تولەم وتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ەرەكشە ءتارتىپ بەلگىلەنگەن.
1. بىرىڭعاي جەر سالىعىن ءتولەۋ نەگىزىندە فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتارعا نەمەسە شارۋا قوجالىقتارى ءۇشىن ارناۋلى سالىق ءتارتىبى بەلگىلەنگەن – بۇل ءتارتىپ ءوز وندىرىسىندە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەيتىن, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ بويىنشا قىزمەت اتقاراتىن جانە ولاردى ساتاتىن سۋبەكتىلەرگە قولدانىلادى. جايىلىم بويىنشا بىرىڭعاي جەر سالىعىن وتەۋ نىساندارىنا 0,1 پايىز ستاۆكاسى قولدانىلاتىن جەر ۋچاسكەسىنىڭ باعالىق قۇنى نەگىز بولىپ تابىلادى. ەگىستىك جەر بويىنشا بىرىڭعاي جەر سالىعىن وتەۋ وبەكتىلەرىنە جەر ۋچاسكەسىنىڭ باعالىق قۇنىنىڭ جەر ۋچاسكەسىنىڭ كولەمىنە بايلانىستى 0,1-دەن 0,4 پايىزعا دەيىنگى ستاۆكاسىن وتەۋ بەلگىلەنگەن.
2. زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن ارنايى سالىق ءتارتىبى – اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, اكۆاكۋلتۋرا (بالىق اۋلاۋ) ءوندىرۋشىلەر جانە سەلولىق تۇتىنۋ كوپەراتيۆتەرى, سونداي-اق اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ, ءوز ءوندىرىسىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وڭدەۋ جانە ساتۋمەن (وسىمدىك, قۇس, مال شارۋاشىلىعى (اسىل تۇقىمدى مالداردى قوسقاندا), بال اراسى, اكۆاكۋلتۋرا, (بالىق اۋلاۋ)) اينالىساتىن زاڭدى تۇلعالارعا جانە اۋىلدىق تۇتىنۋ كووپەراتيۆتەرىنە قولدانىلادى. بۇل ءتارتىپ كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن, الەۋمەتتىك سالىقتى, جەر سالىعىن, م ۇلىككە سالىناتىن سالىقتى, كولىك قۇرالدارىنا سالىناتىن سالىقتى, قوسىمشا قۇنعا سالىناتىن سالىقتى, جەر ۋچاسكەلەرىن پايدالانعانى ءۇشىن ءتولەنەتىن وتەم اقىلاردى وتەۋ كەزىندە ايرىقشا ءتارتىپ قولدانۋدى قاراستىرادى. بيۋدجەتكە تولەنۋگە ءتيىس سالىق سوماسى 70 پايىزعا تومەندەتىلەدى.
قوسىمشا حابارلايمىز, ازاماتتاردىڭ, ۇيىمداردىڭ جانە جالپى مەملەكەتتىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن جانە مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا, سونىمەن بىرگە سالىق قىزمەتى ينسپەكتورلارىنىڭ تاراپىنان جىبەرىلگەن قىزمەتتىك جانە سىبايلاستىق ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتاردى, قىزمەت ەتيكاسىن ساقتاماعان وقيعالاردى حابارلاۋ ءۇشىن, قوعامنىڭ سەنىمىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا استانا قالاسىنداعى الماتى اۋداندىق سالىق باسقارماسىندا 8 (7172) 37-68-03 سەنىم تەلەفونى جۇمىس ىستەيدى جانە شاعىمدار مەن ۇسىنىستار جاشىگى ورناتىلعان.
جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە كەلىپ, ازاماتتاردىڭ ءوزدەرىنىڭ زاڭدىق قۇقىقتارىن ساقتاۋ ماقساتىندا سالىق زاڭدىلىقتارى نورماسىن وقۋدى ءجانە سالىق مىندەتتەرىن دەر كەزىندە جانە تولىق كولەمدە ورىنداۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالامىز.
كاميلا كەنجەباەۆا, ارنايى سالىق ءتارتىبىنىڭ مامانى.