بۇگىن قر ۇكىمەتى وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان ەۆنيەۆ قازاقستانداعى قانت تاپشىلىعى تۋرالى جۇرگەن قاۋەسەتكە قاتىستى تۇسىنىكتەمە بەردى.
ەسكە سالا كەتەيىك, وتكەن اپتادا ءوز وندىرىستەرىندە قانتتى پايدالاناتىن كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى جاقىن ارادا اتالعان ءونىم تاپشىلىعى ورىن الۋى مۇمكىن دەگەن مالىمدەمە جاساعان ەدى.
ارمان ەۆنيەۆ ىشكى نارىققا زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەنىن, الاڭداۋعا ەشقانداي دا سەبەپتەردىڭ جوق ەكەنىن ايتتى.
«حالىق ەش ۋايىمداماۋى كەرەك, سەبەبى, بىرىنشىدەن, بىزدە تەڭگەرىم, قانت كولەمى, ەكسپورت جانە يمپورت بويىنشا ەسەپتەر بار. قازاقستاندا وتاندىق قانت ءوندىرىسى ارتىپ كەلەدى: ەگەر 2011 جىلى قانت قىزىلشاسىنان الىنعان قانت مولشەرى 200 مىڭ توننانى قۇراسا, بيىل 460 مىڭ ت استام بولادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز», — دەدى ا. ەۆنيەۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى بۇنداي قاۋەسەتتىڭ تاراۋىنا نە سەبەپ بولعانىن ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.
«جازدا ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى قابىلداندى. تامىز ايىنان باستاپ ەاەو بويىنشا سەرىكتەستەرمەن ۋاعدالاستىقتار اياسىندا ءۇشىنشى ەلدەردەن قازاقستانعا قۇراق قانتىنىڭ باجسىز جەتكىزىلۋى شەكتەلدى. ياعني, اتالعان توپتامالارعا باج سالىعى $340 كولەمىندە بولادى. ءيا, قىمباتتاۋشىلىق بار», — دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر. بۇل شارا, ونىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋ ماقساتىندا قابىلداندى. الەۋەت — ەلىمىزدە قاجەتتى جەر, سۋ, تاۋار وندىرۋشىلەر بار.
سونداي-اق, ا. ەۆنيەۆ بۇگىندە قانت سالاسىن دامىتۋ بويىنشا سالالىق باعدارلاما ازىرلەنىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
«ۇكىمەت دەڭگەيىندە وپەراتيۆتى شارالار كەشەنى تالقىلانىپ, ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ەۋرازيا قانت قاۋىمداستىعىمەن ۋاعدالاستىق بار. وسى اپتانىڭ سوڭىنا دەيىن ولار ءتيىستى كەلىسىمشارتتارعا سايكەس, قانت جەتكىزۋ مۇمكىندىكتەرىن راستاۋ جانە بەكىتۋ ءۇشىن قازاقستانعا كەلەدى, ياعني, ءونىم كولەمى مەن جەتكىزۋ باعاسىن بەكىتەدى», — دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر. وسىلايشا, رەسەيلىك وندىرۋشىلەر قازاقستان نارىعىنا قانت جەتكىزە المايدى دەگەن مالىمدەمە شىندىققا جاناسپايدى.
ارمان ەۆنيەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى قابىلدانعانعا دەيىن جەكە كومپانيالار 10 مىڭ تونناعا جۋىق قانت جەتكىزگەن.
«بىراق بۇل قانت كەدەندىك تازارتۋدان وتپەدى, جانە وعان جاڭا ءتارتىپ بويىنشا كەدەندىك باج سالىعى سالىنۋى كەرەك دەگەن ماسەلە تۋىندادى. قازىر وسى كاسىپورىندارعا, شۇعىل شارا رەتىندە, وسى قانتتى بۇرىنعى شارتتارعا سايكەس, ياعني نولدىك مولشەرلەمە بويىنشا كەدەندىك تازارتۋعا رۇقسات بەرەتىن ۇكىمەتتىڭ ءتيىستى شەشىمى ازىرلەنۋدە», — دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ تۇراقتاندىرۋ قورلارىندا 15 مىڭ تونناعا جۋىق قانت بار, سونداي-اق قاجەتتى قانت كولەمىن ساتىپ الۋعا ارنالعان قاراجات بار.
«بۇل ءبىز قابىلداي الاتىن شارالاردىڭ تولىق ءتىزىمى ەمەس, سوندىقتان حالىقتى الاڭداتۋدىڭ قاجەتى جوق. ەكىنشى جاعىنان, الەمدىك نارىقتا قانتتىڭ ارتىق وندىرىلگەنى بايقالادى. بۇل ادامداردىڭ كوپشىلىگىنىڭ پايدالى تاعام جەۋدى ارتتىرىپ, قانت تۇتىنۋدى ازايتىپ, جەمىس-جيدەك, بال جانە ت.ب. تاعام تۇرلەرىن تۇتىنۋعا كوشۋىمەن بايلانىستى», — دەپ تۇيىندەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر.
بۇگىنگى تاڭدا وتاندىق قانت وندىرۋشىلەر جالپى نارىقتىڭ 10%-ىن قامتاماسىز ەتەدى. قازاقستاندا قانت الماتى مەن جامبىل وبلىستارىندا وندىرىلەدى. سونىمەن بىرگە, قانت وندىرۋگە قاجەتتى بارلىق مۇمكىندىكتەر سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, اقمولا, قاراعاندى, پاۆلودار وبلىستارىندا بار. بولاشاقتا وسى باعىتتا ينۆەستيتسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلادى.