رەسمي دەرەكتەرگە قاراعاندا جىل سايىن ەلىمىزدە 5–6 ملن توننا قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار جينالادى ەكەن. ونىڭ شامامەن 150–200 مىڭ تونناسى قاراپايىم تۇتىنۋشى «باكلاشكا» اتاپ كەتكەن پوليەتيلەنتەرەفتالاتتى (پەت) قالدىقتار. قوقىستا تولىپ جاتاتىن, زياندى بولسا دا بىرنەشە رەت قولدانىلىپ بارىپ تاستالاتىن پلاستيك شولمەكتەردى قايتا وڭدەۋ تۇركىستان وبلىسىندا قولعا الىندى.
قۇرىلىسى اياقتالعان پوليەتيلەنتەرەفتالاتتى قايتا وڭدەۋ جانە شتاپەلدىك تالشىق شىعارۋ زاۋىتى تولىقتاي ىسكە قوسىلعان كەزدە 250-دەن استام جۇمىس ورنى اشىلادى. قازىرگى تاڭدا زاۋىتتا پەت قالدىقتاردى جۋ, كەپتىرۋ جانە بولشەكتەۋ بويىنشا ءوندىرىستىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ىسكە قوسىلىپ, 73 ادام جۇمىس ىستەپ ءجۇر. كەلەسى كەزەڭدە شتاپەلدىك تالشىق شىعارۋ جولعا قويىلماق.
جوبانى قازاقستاندىق GreenTechnology Industries كومپانياسى مەن Hong Kong General Industry And Commerce Co Ltd (قحر) شەتەلدىك سەرىكتەس كومپانياسى ىسكە اسىرۋدا. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە بىرەگەي سانالىپ وتىرعان جوبا بويىنشا شىعارىلاتىن سينتەتيكالىق تالشىقتىڭ شتاپەلدىك ءتۇرى مىجىلمايدى, كۇيىپ كەتپەيدى جانە ۇزاق ۋاقىت بويى بەرىكتىگىن ساقتايدى, گيپواللەرگەندى قاسيەتكە يە. ودان جاسالعان زاتتار قولمەن ۇستاۋعا ىڭعايلى, وڭاي جۋىلادى. سونداي-اق ءونىم قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
بۇدان وزگە, پوليەفيرلىك تالشىقتاردان 3D پرينتەردە باسىپ شىعارۋعا پايدالانىلاتىن فيلامەنتكە ارنالعان (1,75 نەمەسە 3 مم پلاستماسسا ءجىپ) ماتەريال جاساۋعا بولادى ەكەن. جوبانىڭ جالپى قۇنى – $20 ملن. جىل سايىن زاۋىتتا 50 مىڭ توننا دايىن ءونىم شىعارۋ جوسپارلانعان. «قالاۋىن تاپسا قار جانار» دەمەكشى, مۇنداي جوبالار, ياعني قايتا وڭدەۋ ارقىلى قالدىقتى قاجەتكە جاراتىپ, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن اناعۇرلىم جاقسارتۋعا بولادى.
وسى ماقساتتا جۇزەگە اسىرىلعان تاعى ءبىر جوبا جونىندە ايتا كەتەيىك. شىمكەنت قالاسىندا «سۋ رەسۋرستارى-ماركەتينگ» جشس باستاماسىمەن ىسكە قوسىلعان ورتا ازياداعى العاشقى قۋاتى 0,5 مەگاۆاتتى قۇرايتىن «بيوگاز قوندىرعىلار كەشەنى» بۇگىندە شايىندى سۋلاردى كادەگە جاراتۋدا. بۇرىن شايىندى سۋ قالانىڭ ماڭايىنداعى ارنايى ورىنعا جينالىپ, ونىڭ زاردابىن جاقىن ەلدى مەكەندەر تارتاتىن. جاعىمسىز ءيسى اۋاعا تاراپ, قۇرامىنداعى زياندى زاتتار توپىراقتى بۇلدىرەتىن. قازىر كارىزدەن اققان سۋ ارنايى تسەحتا وڭدەلەدى. كەشەننىڭ تازالاۋ قۋاتى – تاۋلىگىنە 150 مىڭ تەكشە مەتر. مۇندا شايىندى سۋ مەحانيكالىق جانە بيولوگيالىق تاسىلدەر بويىنشا تازارتىلادى. مەحانيكالىق ءتاسىل بويىنشا كارىز سۋى تۇرمىستىق قالدىقتاردان ارىلسا, بيولوگيالىق ءتاسىل بويىنشا اشىتۋ ارقىلى تازالاۋدان وتكىزىلەدى. تازارتىلعان بيوگاز كومپرەسسورمەن گاز قۇبىرى ارقىلى قازاندىققا جىبەرىلىپ, ەلەكتر ەنەرگياسى وندىرىلەدى. كەشەندە ساعاتىنا 300 كۆت ەلەكتر قۋاتى الىنادى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
تۇركىستان وبلىسى