ماعجاندى ىزدەگەن ازامات

جالپى, ماعجاننىڭ تاعدىرىنا قاتىس­تى ءتۇرلى دەرەكتەر سوڭعى جىلدارى ءجيى ايتى­لاتىن بولدى. اسىرەسە ماعجان جۇماباەۆ­تىڭ 1938 جىلى اتىلماعانى, ونى 1949 جىلى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ سىبىردە كورگەن­دىگى تۋرالى اڭگىمەلەر تاراعان. باسپاسوزدە مۇنداي مازمۇنداعى ماقالالار بىرنەشە رەت جارىق كورگەنى بار. 2013 جىلى سونداي ماقالالاردىڭ ءبىرىن «انا ءتىلى» گازەتىنەن الديار اۋباكىروۆ تە وقىسا كەرەك. سول جىلى 1938 جىلعى رەپرەسسياعا 75 جىل تولعان بولاتىن.

البەتتە قازاقتىڭ ازاتتىق جولىندا باستارىن بايگەگە تىككەن, ۇلتتىڭ ۇياتىنا اينالعان بوزداقتارىن ىزدەۋى, ولارعا لايىقتى قۇرمەت كورسەتىلسە دەگەن اڭسارى قانداي دا ءبىر اتاۋلى مەرزىمدەرمەن ولشەنبەيتىنى دە حاق. دەگەنمەن ا.اۋباكىروۆ سول جىلى يتجەككەنگە ايدالىپ, سۇيەگى جات جۇرتتا قالعان, ارتىندا جوقتاۋشىسى قالماعان قازاقتاردى ىزدەمەككە بەل بايلايدى. ءسويتىپ «اقيقات» جۋرنالىندا جاريالانعان, ءحىح عاسىردىڭ سوڭى مەن حح عاسىردىڭ باسىندا رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىن بىتىرگەن قازاق زيالىلارىنىڭ ءتىزىمىن قولىنا الىپ, اتالعان تىزىمگە ساكەن سەيفۋللين, Iلياس جانسۇگىروۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆتى قوسىپ, سول كەزدەگى شىعىس قازاقستان وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, گەنەرال-مايور ر.جاقىپوۆقا حات جولدايدى. ال گەنەرال بولسا الديار اۋباكىروۆكە رەسمي حات جازىپ بەرەدى دە, ونى رەسەيدىڭ ماگادان وبلىسى ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى گەنەرال ا.سۋروۆتسەۆكە تاپسىرۋىن سۇرايدى. اتالعان حات «مىنا حاتتى سىزگە تاپسىرۋشى ا.اۋباكىروۆكە قولىڭىزدان كەلگەنشە كومەكتەسۋىڭىزدى وتىنەم, ويتكەنى ول بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بەتى اشىلماعان زوبالاڭ جىل­دار­دىڭ اقتاڭداقتارىمەن اينالىسىپ ءجۇر» دەگەن ماعىنادا بولىپتى. ءسويتىپ ا.اۋبا­كىروۆ ءسىبىر جەرىندە قالعان, رەپرەسسيا قۇر­بانى بولعان قازاقتاردى ىزدەۋگە اتتانادى.

ارينە ساپارعا شىعاردان بۇرىن الديار اۋباكىروۆ ءوزىنىڭ بۇل ماقساتى تۋرالى سول كەزدەگى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ب.ساپارباەۆقا باياندايدى. وبلىس اكىمى بەلسەندى ازاماتتى سوزگە كەلمەي قولداپ, ا.اۋباكىروۆ جولعا شىعادى. ونىڭ بۇل ساپارىنا س.سايلاۋباەۆ, م.مۇزاپاروۆ دەگەن ىسكەر ازاماتتار دەمەۋشىلىك كورسەتىپتى. وسىلايشا جوق ىزدەگەن قازاق ماگاداننان ءبىر-اق شىعادى.

ماگاداندا ۇلتىنىڭ جوقتاۋسىز كەتكەن پەرزەنتتەرىن ىزدەپ جۇرگەن ازاماتتى قالالىق ارحيۆ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى تامارا ۆاسيلەۆنا قارسى الادى. الدياردىڭ ايتۋىنشا, قالالىق ارحيۆتە جۇمىس ىستەۋىنە ەشكىم قارسى بولماعان كورىنەدى. باستاپقىدا ءوزى اپارعان تىزىممەن تاۋەكەلگە بەل بايلاپ, شارۋانى باستاپ كەتسە كەرەك. ارحيۆتەن ەڭ الدىمەن كابدۋل ۋاليەۆ دەگەن ازاماتتى تاۋىپتى. ول «اقي­قات» جۋرنالىنداعى تىزىمدە بار بولعانى­مەن, اتى جازىلماعان ەكەن.

سودان سوڭ, ماگادانعا جەر اۋدارىلعان, سويتە تۇرا سول جاقتا ءجۇرىپ قايتادان سوت­تال­­عان­داردىڭ تىزىمدەرىمەن جۇمىس ىستەي­دى. كوز مايىن تاۋىسا ءجۇرىپ الگى قۇجاتتار­دىڭ ىشىنەن 20 قازاقتىڭ اقتالعان ءتىزى­مىن تابادى. سونىمەن قاتار تۇرمە­دەن شىق­قان سوڭ ەلگە قايتۋعا قورقىپ, ماگا­داندا قا­لىپ, سول جەردەگى شاحتالاردا جۇمىس ىستە­گەن ازاماتتاردىڭ اتتارىن ورتالىق نوتا­ريالدىق كەڭسەنىڭ ارحي­ۆىنەن تاپقان. ولار – كوكەن وماروۆ, اكرام نۇرعا­ليەۆ, دجۋمابەك ما­مەرباەۆ, امانتاي قابا­تاەۆ, تۋسۋمبەك قاسىموۆ, مۋرزات دورباەۆ, سوگان گالي (ساگىم­گالي) باي­باتىروۆ, بيسەن اسقاروۆ, نابي اليەۆ, باگيجان الجانوۆ دە­گەن ازا­ماتتار ەكەن. وكىنىشكە قاراي, ولار ءارتۇر­لى سەبەپتەردەن شاحتادا قايتىس بولىپتى.

الايدا, ماگادانداعى جەرگىلىكتى بي­لىك قۋعىن-سۇرگىن تۋرالى اقپاراتتىق ور­تا­­لىقتاعى قۇجاتتارمەن تانىسۋعا ال­ديار­عا رۇقسات بەرمەگەن. اتالعان ورتا­لىق ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, وتكەن عاسىر­دىڭ توقسانىنشى جىلدارى قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعانداردى جاپپاي اقتاۋ جۇرگىزىلگەن كەزدە ەلۋ مىڭداي ادامنىڭ ىستەرى قارالماي قالىپتى. ونىڭ ىشىندە ەكى مىڭداي قازاق ازاماتتارىنىڭ ىستەرى قارالماي قالسا كەرەك. ورتالىق ماماندارى بۇل جاعداي تۋرالى قازاقستاننان ارنايى بارعان ا.اۋباكىروۆكە جاسىرماي ايتقان. بىراق ماگادانداعى اقپاراتتىق ورتالىق (ينفورماتسيوننىي تسەنتر) ماسكەۋگە باعى­ناتىندىقتان, ونداعى قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەۋگە قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ادامداردىڭ تۋىستارىنا عانا رۇقسات ەتىلەتىن بولسا كەرەك. ءسويتىپ 2013 جىلعى ساپارىندا ا.اۋباكىروۆ ماعجان جۇماباەۆ تۋرالى ەشبىر دەرەك تابا الماعان.

ماگادانعا جاساعان ساپارىندا ا.اۋبا­كىروۆكە ءارحيۆتىڭ قور ۇستاۋشىلارىمەن جانە ولكەتانۋشىلارىمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءساتى تۇسەدى. سولاردىڭ ىشىندە داۆيد رايزمان دەگەن ماگادان قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتىمەن تانىسقان, ول لاگەردە بولعان شەتەل ازاماتتارىنىڭ ءومىرباياندارىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپتى. بىراق ول كىسىنىڭ تىزىمدەرىندە قازاق ازاماتتارىنىڭ اتى-جوندەرى بولماعان.

وسى ساپاردىڭ سوڭعى كۇنى الديار داۆيد رايزمان ارقىلى اننا بايداروۆا دەگەن كەلىنشەكپەن تانىسادى. ول قالاداعى قولونەر مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى بولىپ جۇ­مىس ىستەپ ءجۇرىپ, بۇزىلعان ءۇيدىڭ شاتى­رى­نىڭ ىشىنەن كوپتەگەن كەنەپكە مايلى بوياۋ­مەن سالىنعان سۋرەتتەردىڭ شىق­قانىن اي­تىپتى. سول سۋرەتتەردى كورسەتكەندە الديار­دىڭ كوزىنە قازاقتىڭ قالپاعىن كيگەن كىسىنىڭ كەسكىنى وتتاي باسىلعان. اننا بوري­سوۆنا كەزىندە كوپ جىلدار بويى الماتى قالا­سىندا تۇرعان ەكەن. «بۇل كىم؟» دەگەن ونىڭ سۇراعىنا: «قالپاعىنىڭ ايىرىعى الدىڭعى جاعىندا ەكەنىنە قاراعاندا – قازاق», – دەپتى الديار مۇدىرمەستەن. «وندا وسى سۋرەتتى ساعان سىيلادىم», – دەپ ونى ۇلكەن اق قاعازعا وراپ ا.اۋباكىروۆكە تارتۋ ەتىپتى.

ابدەن سىز جەردە كوپ جاتقاندىقتان بوياۋلارى ءتۇسۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعانىن بايقاپ, الديار ەلگە كەلگەن سوڭ, الگى سۋرەتتى ءوزىنىڭ دوسى ن.اشتەماعا لاكپەن بوياتىپ ازداپ قالپىنا كەلتىرگەن. سۋرەتتەردىڭ سىرتىندا سۋرەتشىنىڭ ا.م.بەلياۆسكي دەگەن قولتاڭباسى بار ەكەن. ول تۋرالى سوڭىندا توقتالامىز.

ەندى ءبىزدىڭ جوق ىزدەۋشى كەيىپكەرىمىز 2015 جىلى جاڭاعى سۋرەتتىڭ سكانەرلەنگەن كوشىرمەسىن الىپ, ماگادان وبلىسىنداعى سۋسۋما دەگەن لاگەردە ماعجان جۇماباەۆ­پەن بىرگە وتىردىم دەگەن ابدوللا ابدراح­مانوۆ ەسىمدى اتتاسىن ىزدەپ, اتىراۋ وبلى­سىنداعى قۇلسارى قالاسىنا جول تارتادى. باراردان بۇرىن سول قالانىڭ ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى بولىپ ىستەيتىن ۇلمەكەن دەگەن قارىنداسىمەن تەلەفون ارقىلى تانىسىپ, جاعدايدى تۇسىندىرگەن. ول كىسى بىردەن ءتۇسىنىپ, كومەكتەسەتىنىن ايتقان.

«ابدوللا اتامىز جاسى 96-عا جاقىنداپ قالسا دا ءالى جاس سەكىلدى كورىندى ماعان. 1948 جىلى مۇناي بۇرعىلاۋ بولىمىندە وپەراتور بولىپ جۇرگەندە جالا جابىلىپ سوتتالىپتى. اقساقال ماعجان جۇماباەۆتىڭ ءومىرىن زەرتتەپ ءجۇرمىن دەگەنىمدى ەستىپ, «قاشاننان بەرى اينالىسىپ ءجۇرسىڭ؟ نەگە كەش باستادىڭ؟ – دەپ وزىمە دۇرسە قويا بەردى. – سەن نە ىزدەپ, نە تابام دەپ ءجۇرسىڭ: وتە كەش باستاعانسىڭ, بۇل جۇمىس جالعىزدىڭ ءىسى ەمەس», – دەدى تاعى دا ءسوزىن جالعاستىرىپ. سودان كەيىن, ورنىنان جاس ادامشا شاپشاڭ ۇشىپ تۇرەگەلىپ, قاسىندا تۇرعان شكافتىڭ ەسىگىن اشىپ جىبەرىپ, پاپكالارعا سالىنعان كوپتەگەن قۇجاتتاردى مەنىڭ الدىما تاستاي سالدى.

ءبىراز وتىرىپ اڭگىمەلەسكەن سوڭ, اتامىز مەنىڭ شىنىندا دا ماعجاننىڭ جاناشىرى ەكەنىمە كوزى جەتىپ, قولىنداعى جيناعان قۇجاتتارىن كورسەتە باستادى. ايتۋىنا قاراعاندا, اتامىز ماعجانمەن سوتتالىپ بارعان جىلدارى سۋسۋمادا تانىسقان. كەلە سالا سول لاگەردە ورىسشانى سۋداي بىلەتىن قازاق بار ەكەنىن بىلگەن. ول كەزدە لاگەردەگى ەكىنىڭ ءبىرى جالامەن جابىلعاندىقتان, ءبارىنىڭ قارماناتىنى جوعارىعا حات جازۋ بولسا كەرەك. سوندىقتان ولاردىڭ ءبارى سول قازاققا, ياعني ماعجانعا وزدەرىنىڭ شاعىم قاعازدارىن جازدىرادى ەكەن.

ابدوللا اتامىز ماعجانمەن ءبىرشاما ۋاقىت بىرگە بولعانىن, ونىمەن تالاي رەت اڭگى­مەلەسكەنىن, ونىڭ ورىسشاعا وتە جۇي­رىك ەكەنىن, ال قازاقشا سويلەگەندە تاڭعالدى­راتىنىن, اقىننىڭ سىرقاتى ابدەن مەڭدەپ, جۇمىسقا شىعا الماي جاتقان كەزدەرىندە ارتىق نانمەن ءبولىسىپ, شايىن اپارىپ بەرىپ تۇرعانى تۋرالى جىرداي قىلىپ ايتىپ بەردى», – دەيدى ا.اۋباكىروۆ.

«ماعجان ماعان بىردە قوينىنان ولەڭ جازعان داپتەرىن الىپ ۇسىنىپ, مەنىڭ بۇل فانيدە قانشا ءومىرىم قالدى دەيسىڭ, جولىڭ ءتۇسىپ ەلگە امان-ەسەن ورالساڭ, ءجون بىلەتىن ادامعا تاپسىرارسىڭ دەگەن ەدى. ءدال وسى اماناتىن ورىنداي الماعانىما وكىنەمىن, جولدا ىلعي تۇرمەدەن شىققاندارمەن كەلە جاتىپ ۇرلاتىپ الدىم. ماعجاننىڭ تسينگا دەگەن اۋرۋدان تىستەرى ءتۇسىپ ءىسىنىپ, جۇرۋگە جاعدايى كەلە المايتىنداي ۋاقىتقا كەلدى. مەن ول كەزدە جاسپىن, بۇلشىق ەتتەرىم ويناپ تۇرعان كەز. نورمانى كۇندە اسىرا ورىن­دايتىنمىن. ارتىق نان-شايلارىمدى اقىنعا تاسيتىنمىن. شايدى قويۋلاتىپ ىشكىزەتىنمىن.

ءبىر كۇنى تاڭەرتەڭ جۇمىسقا شىعار الدىندا ساپتا تۇرعانبىز, ماعجاننىڭ جانسىز دەنەسىن اكەتىپ بارا جاتقانىن كوردىم. اۋرۋدان ىسىنگەن بەتىن كورىپ بىردەن تانىدىم. مەنىڭ قولىمنان نە كەلەدى, جىلاعاننان باسقا. «قوش بول, اعاتايىم» دەپ قالا بەردىم...».

اقساقالدىڭ ءبىراز اڭگىمەسىن تىڭداپ تاعى ءبىر ساۋالىم بار ەكەنىن ايتتىم.

جول سومكەمدەگى سكانەرلەنگەن بەلگىسىز قازاقتىڭ سۋرەتىن الىپ, ول سۋرەتتى ماگادان­نان قالاي اكەلگەنىمدى ايتىپ بەردىم.

ابدوللا اتامىز: «مىناۋىڭ كىم؟ مەن ون­داي كىسىنى تانىمايمىن!» – دەپ قويىپ قالدى.

– اتا دۇرىستاپ قاراڭىزشى, مەن سوناۋ وسكەمەننەن وسى سۋرەت ءۇشىن كەلىپ وتىرمىن, – دەدىم.

– ءاي بىلمەيمىن, سەن مەنەن باتا الۋ ءۇشىن كەلگەن بولۋىڭ كەرەك, – دەپ تاعى ءبىر قارادى دا, – مەن ماعجاننىڭ قالپاق كيگەنىن كورگەن ەمەسپىن, – دەدى. الدە مەنى ايادى ما, ءبىرازدان سوڭ مىناسىن الىپ تاستاسا, دەپ قالپاعىن كورسەتىپ, كەلەتىن سياقتى دەدى.

مەن قۋانا-قۋانا ۇيگە قايتتىم. بىراق ماعجاندى ماگاداندا كوردىم دەگەن باۋىر­جان مومىش ۇلى مەن اتامىز ابدول­لاعا سەنبەگەن ءبىزدىڭ شەنەۋنىكتەر ماعان سەنە مە دەگەن وي مەنى مازالاي بەردى, – دەپ ءبىر توقتادى الديار اۋىر كۇرسىنىپ.

وسى ساپارىنان سوڭ الديار اۋباكىروۆ 2017 جىلى ينتەرنەتتى قاراپ وتىرىپ پەتەر­­بۋرگتىك سۋرەتشى ا.م.بەلياۆسكيدىڭ سۋرەت­­تەرىن كورەدى. بىردەن تەلەفون سوعىپ, ەشبىر جاۋاپ الا الماعان سوڭ «جازعان قۇلدا شارشاۋ جوق» دەگەندەي تاعى دا جولعا شىعادى.

پەتەربۋرگتىڭ ماسكەۋ ۆوكزالىنان تۇسە سالا, ينتەرنەتتەن كورگەن «ستارينا» دەگەن دۇكەندى تاۋىپ العان الديار ساتۋشىمەن تانىسىپ, جوق ىزدەپ جۇرگەن ادام ەكەنىن, قولىنداعى سۋرەتىن كورسەتە وتىرىپ, كەلگەن ماقساتىن تاپتىشتەپ ايتىپ بەرەدى. يگور نيكولاەۆيچ دەگەن ساتۋشى الديار كورسەتكەن سۋرەتتىڭ شىنىندا دا بەلياۆسكيدىڭ قولىنان شىققانىنا كۇمان كەلتىرمەپتى. بىراق ول سۋرەتتى سالعان الەكساندر ميحايلوۆيچ بەلياۆسكيدىڭ 1959 جىلى قايتىس بولعانىن الدىنا تارتقان. سودان نە ىستەرىن بىلمەگەن الديار يگور نيكولاەۆيچتەن ونىڭ بالاسىنىڭ تەلەفونىن تاۋىپ بەرۋىن وتىنەدى. ول بەرگەن تەلەفون ارقىلى بەلياۆسكيدىڭ بالاسىنا تەلەفون سوعىپ, ماعجان جايلى ايتىپ, كومەكتەسۋىن سۇرايدى. البەرت ميحايلوۆيچ (حايموۆيچ): «اكەمنەن ەشقانداي قاعازدار قالعان جوق, مەنىڭ اكەم ەشقاشان ماگاداندا بولعان ەمەس. مەن قازىر داچادامىن, ءسىز تابا المايسىز, قىستا قالاعا كەلگەندە كەزدەسۋگە جولىمىز تۇسەر, ءبىز سوعىس كەزىندە الماتىدا تۇرعانبىز», دەپ قىسقا قايىرىپتى. الديار راحمەتىن ايتىپ, يگور نيكولاەۆيچتەن قايتادان كومەك سۇرايدى. ول بولسا «ا.بەلياۆ­سكي تۋرالى دەرەكتى ليتەراتۋرنىي ارحيۆتەن قاراڭىز. شپالەرنىي كوشەسى 34-ءۇي– دەپ جازىلعان ادرەستى قولىنا ۇستاتىپ, – رەنجىمەڭىز قولىمنان كەلگەنى وسى», – دەپ ءوز تەلەفونىن جازىپ قوسا بەرەدى.

– ارحيۆتە كۇنى بويى وتىرىپ ا.م.بە­لياۆ­­سكي دەگەن سۋرەتشىنىڭ ەش جەردە اتى-ءجونىنىڭ جوق ەكەنىنە تاڭعالىپ ەلگە قايتتىم, – دەپ الديار ءوزىنىڭ پەتەربۋرگكە بارعان ساپارى جايلى اڭگىمەسىن اياقتادى.

ءارى قاراي اڭگىمەسىن جالعاستىرعان الديار ءوزىنىڭ 2017 جىلعى قىزىلجارعا بارعان ساپارى تۋرالى دا ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا 2017 جىلى بەلگىلى جۋرناليست ر.سارسەنباي ۇلى وعان تەلەفون سوعىپ: ء«سىز ماعجان جۇماباەۆپەن اينالىسىپ ءجۇر ەكەنسىز, مەن ابدوللا اقساقالدى شاقىرتىپ وتىرمىن, اقىننىڭ تۋعان جەرىنە بارىپ تاعزىم ەتەلىك», – دەگەن ۇسىنىس جاسايدى. «بىردەن كەلىسىم بەرىپ, جولعا شىقتىم, – دەيدى الديار. – مەن ايتىلعان ۋاقىتتان كەشىگىپ باردىم. بىراق ولار ەشقايدا بارماي مەنى توسقانىنا وتە قۋاندىم. ەرتەڭىندە ەرتە تۇرىپ تاماق ءىشىپ, بىردەن اقىننىڭ اكەسىنىڭ زيراتىنا باردىق. ءبىراز كىسى جينالدى. سونىڭ ىشىندە ءبارىن باسقارىپ, باس-كوز بولىپ جۇرگەن ءومىر دەگەن ازاماتقا ءبارىمىز رازى بولدىق. جينالعانداردىڭ ىشتەرىندە: ءبىز وعان سەنبەيمىز, قايتىس بولعان ادامدى نەگە قوزعاي بەرەسىڭدەر دەگەندەر دە بولدى, ابدوللا اتامىز ولاردىڭ اۋىزدارىن بىردەن جاۋىپ وتىردى.

بەكەن اتانىڭ باسىنا قۇران وقىعان سوڭ, ماعجان جۇماباەۆ اۋدانى قايداسىڭ دەپ تارتىپ وتىردىق. اۋدان اكىمى جاقسى قارسى الىپ, ماعجان اعامىز تۋرالى ءوز پىكىرىن ورتاعا سالدى. «اقساقالدار, مەنىڭ ءوز پىكىرىم وزىمدە, بىراق سىزدەر سياقتى ۇلكەن كىسىلەر كەلىپ تۇرعان سوڭ, سىزدەرمەن سارتومارعا بىرگە بارىپ كەلەيىن», دەدى. ءبىرازدان سوڭ ورتاق مامىلەگە كەلىپ ءجۇرىپ كەتتىك. بىردەن ساسىقكولگە باردىق, ونداعى ماعجاننىڭ باسىنا قويىلعان ەسكەرتكىشكە ابدوللا اتامىز قۇران باعىشتادى. ءبارىمىز حابارسىز كەتكەن اقىننىڭ اتىن اتاپ, قاي جەردە جاتسا دا جاتقان جەرى جارىق, توپىراعى تورقا بولسىن دەپ قولىمىزدى جايىپ, اللادان جاقسىلىق سۇراپ, حالقىمىزعا بىرلىك-بەرەكە تىلەدىك.

ماعجان جۇماباەۆ اتىنداعى مەكتەپكە كەلگەندە, اقىننىڭ مۋزەيىن كورگەندە, اتامىز كوزىنە جاس الىپ, ماعجاننىڭ ءوزىن كورگەندەي بولدىم دەپ قۋاندى. ەرتەڭىندە جازۋشى رىسبەك سارسەنباي تاعى ءبىر كەزدەسۋگە قاتىسۋعا قالدى دا, مەن قايتىپ كەتتىم.

* * *

الديار اۋباكىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ول ماع­جان تۋرالى دەرەكتى ىزدەستىرۋدى جالعاستىرا بەرمەك. ونىڭ ويىنشا ماعجان دەرەگىن تابۋ­دىڭ تاعى ءبىر جولى بار. ول – رەسەيدىڭ شىعى­سىنداعى ۆانينو پورتىنا بارىپ, كەمەگە تيەلگەندەردىڭ ءتىزىمىن قاراۋ. كەزىندە سوتتالعانداردى ۆانينودان كەمەگە تيەپ, ماگادانداعى ناگاەۆو پورتىنا تۇسىرگەن. وسى ويىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ول قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنە حات جولداپتى, ودان قاجەتتى جاۋاپ كەلسە, مىندەتتى تۇردە جولعا شىقپاقشى. بۇل ماسەلەدە دەمەۋشىلەردىڭ دە تابىلاتىنىنا سەنىمى زور.

بيىل بارىمىزگە بەلگىلى تۇركى الەمىنىڭ جارىق جۇلدىزى, الاشتىڭ ارداقتى اقىنى ماعجان جۇماباەۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى تاراپىنان اقىن شىعارما­شى­لىعىنىڭ پاريجدەگى يۋنەسكو شتاب-پا­تەرىندە جانە تۇركى ءتىلدى ەلدەر استانالارىندا ۇلىقتالعانىنان جۇرتشىلىق حاباردار.

جوعارىدا ءبىز الديار اۋباكىروۆ ەسىمدى ءبىر عانا ازاماتتىڭ مىڭعا تاتىر جۇمى­سىن بايان ەتتىك. الداعى ۋاقىتتا بۇل ازاماتى­مىز­دىڭ قولعا العان ىستەرىنە ءتيىستى ورىندار جانە ەلىمىزدىڭ ازاتتىعى ءۇشىن قۇربان بولعان ازاماتتاردى ىزدەستىرۋمەن اينالىساتىن ارنايى قورلار مەن ۇيىمدار جەتكىلىكتى تۇردە نازار اۋدارىپ, قول ۇشىن سوزار دەگەن سەنىمدەمىز.

 

ەرجان يساقۇلوۆ