جاڭا ءبىلىمدى تەرەڭ مەڭگەرۋ مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋىنا, وقىتۋدىڭ ساپالىق مازمۇنىن ارتتىرۋعا, ۇستازداردىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋگە, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى تالاس تۋدىرمايدى.
جاراتىلىستانۋ پاندەرى اعىلشىنشا وقىتىلادى
ەلباسى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا بارلىق جاستاعى ازاماتتاردى قامتيتىن ءبىلىم بەرۋ ىسىندە ءوزىمىزدىڭ وزىق جۇيەمىزدى قۇرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. ايتالىق تسيفرلاندىرۋدى, 3D-باسپاعا نەگىزدەلگەن BigDataنى, بيوتەحنولوگيالاردىڭ, جۇرگىزۋشىسىز اۆتوكولىك پەن مەديتسينانىڭ جيناقتاۋ جانە تالداۋ ادىستەرىن دامىتۋ, يندۋستريالاندىرۋ تالاپتارىنا سايكەس جاڭا ماماندىقتاردى ەنگىزۋ – بۇگىنگى جاھاندانۋ ۇردىسىنە ءتان قۇبىلىستار.
وسىعان وراي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ باسىمدىعى وزگەرىستەرگە ۇنەمى بەيىم بولۋعا اۋدارىلىپ, جاڭا ءبىلىمدى مەڭگەرۋ قابىلەتىن كۇشەيتۋ تالاپ ەتىلىپ وتىر. يننوۆاتسيالىق ءبىلىم جۇيەسىن دامىتۋ ماقساتىندا ءوڭىر ۇستازدارى بيىلدان باستاپ جەرگىلىكتى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ تاجىريبەسىن باسقارۋ, وقىتۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە تاربيەلەۋ, سونىمەن قاتار پەداگوگتەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋ ىستەرىندە قولدانباق. ەلىمىزدە پەداگوگتەردى اتتەستاتتاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. جاڭا فورماتتاعى اتتەستاتتاۋ ناتيجەسىندە وبلىستا جاڭا 1599 ۇستازدىڭ جالاقىسىنا ۇستەمە قوسىلماق. ال كەلەر جىلى حيميا, بيولوگيا, ينفورماتيكا, فيزيكا پاندەرى جاڭارتىلعان باعدارلاما بويىنشا اعىلشىن تىلىندە وقىتىلىپ, ەڭبەكاقى 30 پروتسەنتكە ۇلعايادى. وقۋشىنىڭ ءبىلىمى مەن وقۋداعى تابىسى ناقتى كريتەري مەن دەسكريپتورلار بويىنشا سارالانىپ, باعالاۋ جۇيەسىندەگى شىنايىلىققا قول جەتكىزىلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەكتەپتەردە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى پاندەرىن اعىلشىن تىلىندە وقىتۋعا باسىمدىق بەرىلە باستادى. مۇنداي تاجىريبەنى 57 مەكتەپ قولدانادى. الداعى جىلى ولاردىڭ سانى 205-كە دەيىن كوبەيمەك. ءتۇرلى بايقاۋلارعا 1,5 مىڭنان استام وقۋشى قاتىسىپ, 320 جۇلدەلى ورىنعا قول جەتكىزىلدى. جالپى ءبىلىم بەرۋ پاندەرى بويىنشا وتكەن رەسپۋبليكالىق وليمپيادادا سولتۇستىكقازاقستاندىق كوماندا ەكىنشى ورىندى يەلەندى.
ارا مەن جىبەك شارۋاشىلىعىنا دايارلاۋدا
جولداۋ تالاپتارىنىڭ ءبىرى – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن «تسيفرلى ءداۋىر» كەزەڭىندەگى يندۋستريالاندىرۋ تالاپتارىنا بەيىمدەۋ. وبلىستا 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋ مودەلىنە نەگىزدەلگەن اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ ورتاسى قالىپتاسقانىن ايتا كەتكەن ءجون. تسيفرلاندىرۋدىڭ جول كارتاسىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە بارلىق ءبىلىم وردالارىنداعى ينتەرنەت جىلدامدىعى 20 مبيت/س-كە دەيىن جەتكىزىلەدى. قازىر جىلدام ينتەرنەتكە قوسىلعان مەكتەپتەردىڭ ۇلەسى 80%-ءتى قۇرايدى. جىل اياعىنا دەيىن وسى جۇيەمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى. ۇستازدار ء«بىلىمland» ساندىق ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى مەن وزگە دە تسيفرلى اقپاراتتىق رەسۋرستاردى تۇراقتى پايدالانا باستادى.
وبلىس ورتالىعىندا «سمارت-بالاباقشا» مەن «سمارت-مەكتەپ» جوبالارى ىسكە قوسىلدى. №1 جالپى ءبىلىم بەرۋ ليتسەيىندە ءىت-ليتسەي جوباسى ەنگىزىلىپ, وقىتۋ پانارالىق ينتەگراتسيالار نەگىزىندە اتقارىلادى. «بەست» گيمنازياسىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى نەگىزىندە «ە-اسحانا» ءمودۋلى قولدانىلماقشى. وزگە ءبىلىم وشاقتارىندا دا STEM-تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ارقىلى باسقارۋدىڭ نەگىزگى پروتسەستەرى اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەگە كوشىرىلەدى. 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامادا مەكتەپتەردە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە جانە ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالار ءۇشىن ينتەگراتسيالىق وقىتۋدىڭ مودۋلدىك جوسپارىن قۇرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. 339 مەكتەپتە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاسالعان. 830 سىنىپتا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالار وزگە وقۋشىلارمەن بىرگە وقيدى. الداعى ۋاقىتتا رەسۋرستىق, ينكليۋزيۆتى قولداۋ سىنىپتارى اشىلادى. «سولتۇستىك قازاقستان كاسىپتىك دايارلىق جانە قىزمەت كورسەتۋ» جەكەمەنشىك مەكەمەسى العاش رەت «ارا ءوسىرۋ جانە جىبەك شارۋاشىلىعى» ماماندىعىنا مەملەكەتتىك تاپسىرىس الىپ, تۇلەكتەردى وسى كاسىپ ءتۇرىن يگەرۋگە بەيىمدەيتىن بولادى.
وقۋشىلار سارايى اشىلادى
ءار ءبىلىم وشاعىندا جەكە تۇلعانىڭ ادامگەرشىلىك-رۋحاني قاسيەتتەرىن دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن ورتا قۇرۋ – جاڭا مازمۇنداعى ءبىلىم بەرۋدىڭ باستى قاعيداتتارىنىڭ ءبىرى. وسى ورايدا جۋىردا پايدالانۋعا بەرىلەتىن وقۋشىلار سارايى الەمدەگى ەڭ وزىق تەحنيكالارمەن جابدىقتالعان بىرەگەي ورتالىققا اينالماق. ونىڭ جۇمىسى جوبالىق-زەرتتەۋلەرگە, عىلىمي-تەحنيكالىق شىعارماشىلىقتى دامىتۋعا باعىتتالادى. وندا بالالار مەن جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن پايدالى وتكىزۋىنە جانە دامۋىنا ىقپال ەتەتىن ەكسپلوراتوريۋمدى يننوۆاتسيالى IT-ورتالىعى, «Multiplace Coworking» ايماعى قۇرىلادى. باعدارلامالاۋ جانە گرافيكالىق ديزاين زەرتحانالارى, روبوتتى تەحنيكا قۇرىلىمداۋ, انيماتسيالىق ستۋديالارى, گولوگرافيا, كاركاستى-ۆاكۋمدى كينوتەاتر, ەلەكتروموبيلدەر, باسقا دا تەحنولوگيالار بولادى.
كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ الدىندا دا زور مىندەتتەر تۇر. ماعجان جۇماباەۆ اتىنداعى گۋمانيتارلىق كوللەدجگە قولدانبالى باكالاۆريات, ال وزگەلەرىنە ءمودۋلدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ەنگىزىلۋدە. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 6 كوللەدجدە ءىت-ماماندىقتار بويىنشا كادرلار دايارلاۋ ءىسى قولعا الىندى. بيزنەس-قاۋىمداستىقتاردىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن كوللەدجدەردى جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەر مەن كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعامداردىڭ ۇجىمدىق باسقارۋىنا بەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. ءىرى كاسىپورىنداردىڭ كوللەدجدەردى باسقارۋ جانە ماماندىق يەلەرىن دايارلاۋ ىسىنە قاتىسۋى ينۆەستيتسيا تارتۋعا, نارىقتىق جاعدايعا بەيىمدەلۋىنە اسەر ەتەرى ءسوزسىز. پەتروپاۆل قۇرىلىس-ەكونوميكالىق كوللەدجىندە جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك رەتىندە قۇقىقتىق فورماسىن ەنگىزۋدىڭ العىشارتتارى جاسالدى. جەرگىلىكتى كوللەدجدەر 4 جىلدان بەرى «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا وڭتۇستىك وڭىرلەردىڭ مەكتەپ تۇلەكتەرىن قابىلداپ كەلەدى. وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن ولارعا جۇمىس ورىندارى ۇسىنىلادى.
قازاق مەكتەبى سالىنۋدا
تاياۋدا ۇستازدار قاۋىمىنىڭ تامىز كەڭەسىنە قاتىسقان ءوڭىر باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ پەتروپاۆل قالاسىندا سوڭعى ءبىلىم عيماراتى 11 جىل بۇرىن سالىنعانىن ايتقان بولاتىن. قازىر 1500 ورىنعا لايىقتالعان 2 قازاق مەكتەبىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. قىزىلجار اۋدانىندا مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرەتىن ءبىلىم ورداسىن تۇرعىزۋ جوسپارلانعان. سوڭعى بەس جىلدا جوندەۋ جۇمىستارىنا جىلىنا 300 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, عيماراتتاردىڭ 10 پروتسەنتى عانا قالپىنا كەلتىرىلسە, كەلەسى جىلى قارجى 10 ەسە ارتىق باعىتتالادى. ال 2019 جىلى 5 ميلليارد تەڭگەگە 120 مەكتەپ جوندەلەدى. جىل سايىن 300-400 كومپيۋتەر جاڭارتىلسا, كەلەسى جىلى 4 مىڭ كومپيۋتەر ساتىپ الىنباق.
ء بىلىم ۇيلەرىنىڭ 80 پروتسەنتى شاعىن جيناقتى مەكتەپتەر بولعاندىقتان قارجىلاندىرۋ جاعىنان ءتيىمسىز ەكەنى ءجيى كوتەرىلىپ ءجۇر. وسى جاعى ەسكەرىلىپ, قۇمار ىرگەباي ۇلى «ۋاقىتشا وتباسى» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ مىندەتتەرىن بەلگىلەپ بەردى. وعان سايكەس وزگە اۋىلداردا وقيتىن وقۋشىلار ينتەرناتتا ەمەس, پاتروناتتى وتباسىلاردا تۇرادى. ونداي شاڭىراقتارعا ارنايى تولەماقى بەرىلەدى. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسقان جاس ماماندارعا باسپانا سالىپ بەرۋ جولدارى دا قاراستىرىلعان. بۇل ماقساتقا جەكە كاسىپكەرلەر تارتىلىپ, ەكونوميكالىق الەۋەتى زور ەلدى مەكەندەردىڭ مۇمكىندىكتەرى كەڭىنەن پايدالانىلماق.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى