الەمدىك باق-تارداعى باستى تاقىرىپ رەتىندە انتيرەسەيلىك سانكتسيالاردىڭ تىم قىزۋ تالقىلانىپ جاتقانىنا ءبىراز بولدى. ساۋدا سالاسىنداعى باستى ارىپتەسىمىز رەتىندە, كورشى ەلگە قاتىستى احۋالدىڭ ءبىزدى دە شارپيتىنى تۇسىنىكتى. ۇلتتىق بانك توراعاسى الداعى جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتامىزدىڭ ينفلياتسياعا ۇشىراۋ ءدالىزىنىڭ كەڭ بولۋ مۇمكىندىگىنە دە سانكتسيانىڭ سالقىنى ءتيۋى ىقتيمالدىعىن ايتقاننان كەيىن بۇل تاقىرىپ ءبىزدىڭ ەلدە دە ءورشي ءتۇستى.
بيىلعى جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىمەن اراداعى ءوزارا ساۋدا كولەمى 8,868 ميلليارد دوللاردى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭدەگى كورسەتكىشىنەن اسىپ ءتۇستى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, وسى ساۋدا كولەمىنىڭ 92 پروتسەنتى رەسەيمەن اراداعى بايلانىستارعا تيەسىلى ەكەن.
كاسپي توڭىرەگىندەگى ەلدەرمەن ەكونوميكالىق بايلانىس قانشالىقتى كۇشەيدى دەگەننىڭ وزىندە, تاعى دا رەسەيدىڭ ۇلەسى 95 پروتسەنتكە جەتىپ, 16 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. سىرتقى ساۋدا قارقىندى دامىپ كەلە جاتىر دەگەن يرانمەن اراداعى كورسەتكىش 0,5 ميلليارد دوللاردان ءسال-اق اسادى. مۇنىڭ بارلىعى قازاقستان ءۇشىن انتيرەسەيلىك سانكتسيالاردان سوعاتىن داۋىلدى كۇشەيتە تۇسەتىنى تۇسىنىكتى.
ساراپشى جانات مومىنقۇلوۆتىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى ەكونوميكالىق سانكتسيانىڭ ماقساتى نىساناعا الىنعان مەملەكەتتىڭ ساياساتىنا ىقپال ەتىپ, ەليتاسىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا قىسىم جاساۋ, ءسويتىپ العان باعىتىنان باس تارتقىزۋ ەكەنى ءمالىم. 2014 جىلى رەسەي قىرىمدى وزىنە قوسىپ العاندا اقش پەن ەۋروپا وداعى العاشقى سانكتسيالاردى جاريالادى. بۇل سەكتورالدى سانكتسيالار رەسەي ەكونوميكاسىن قۇلدىراتۋدان گورى, اتالعان مەملەكەتتىڭ ايماقتاعى اسكەري ءىس-قيمىلىن تەجەپ, مينسك شارتىن ورىنداتقىزۋعا باعىتتالدى.
– ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە قازاقستاننىڭ ۆاليۋتا باعامىنا سىرتقى نارىقتان بەلگىلى اسەرلەر بولعانىن جاسىرماۋ كەرەك. ايماق ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلە اتالعان كولەمدى سانكتسيالارعا قارسى ۇجىمدىق شارالارعا قاتىستى بولۋى ىقتيمال. سوندىقتان بۇل سانكتسيالار پاكەتى كۇردەلى بولعاندىقتان رەسەيمەن تىعىز ەكونوميكالىق بايلانىستاعى قازاقستان ءوز مۇددەلەرىن ءبىرىنشى ورىنعا قويۋى ءتيىس, – دەيدى ساراپشى.
بيىل اقش رەسەيگە قارسى بىرنەشە ديپلوماتيالىق, ەكونوميكالىق قىسىم جاساۋ شارالار كەشەنىن ويلاستىرىپ, ونىڭ ءبىرازىن جۇزەگە اسىرا باستاعانى بەلگىلى.
– الداعى قاراشا ايىندا ەنگىزىلەتىن قوسىمشا سانكتسيالار اۋىر بولاتىن سياقتى. بىرىنشىدەن, بۇل سانكتسيا ماڭىزدى ءوندىرىس سالالارىنا باعىتتالادى. ونىڭ ەكىنشى ءبىر بولىگى جەكەلەگەن ءىرى ساياساتكەرلەرگە قارسى بولماق. سانكتسيالار اسىرەسە, ۇلىبريتانياداعى سكريپال وقيعاسىنان كەيىن قاتتى ءورشىپ بارادى. مۇنداي قادامدار رەسەي ەكونوميكاسىن الەمدىك ەكونوميكادان وقشاۋلاۋعا باعىتتالۋى مۇمكىن. سانكتسيالاردى ەش ناتيجە بەرگەن جوق دەپ ايتۋعا بولمايدى. رۋبل باعامى قۇلدىراپ, ۇلتتىق ەكونوميكاعا قىسىم كۇشەيدى. مۇنىڭ بارلىعى كورشىلەس ەلدەرگە دە اسەر ەتە باستادى, – دەيدى ساراپشى.
الداعى ۋاقىتتا رەسەيدىڭ ەنەرگەتيكا, تەحنولوگيا, قورعانىس, قارجى سالالارى بەلگىلى دەڭگەيدە زيان شەگەدى. ەڭ سەزىمتال سالالار رەتىندە بانكتىك جانە تەحنولوگيالىق وپەراتسيالارعا كوبىرەك زالال كەلۋى مۇمكىن.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»