قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ باستاماسىمەن م.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (ممۋ) تاريح فاكۋلتەتىندە 1941 جىلعى ماسكەۋ تۇبىندەگى شايقاستىڭ 70 جىلدىعىنا بايلانىستى «قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسۋى» دەگەن تاقىرىپتا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ۇيىمداستىرىلدى. بۇعان قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك عالىمدار, ساياساتتانۋشىلار, ديپلوماتتار, جۋرناليستەر قاتىستى.
دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىن اشقان ەلشىلىكتىڭ كەڭەسشى ۋاكىلى سامات ورداباەۆ ءوز سوزىندە 1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ حالىقتار ساناسىندا جاۋىنگەرلىك قاھارماندىقتىڭ, جاپپاي ەرلىكتىڭ سيمۆولى بولىپ قالا بەرەتىنىنە, ادامزات تاريحىندا ەشبىر سوعىس بۇعان تەڭدەسە المايتىنىنا, سوعان سايكەس جەڭىس جولىنىڭ دا جەڭىل بولماعانىنا نازار اۋداردى. «ماسكەۋ تۇبىندەگى ۇرىستاردىڭ زور ساياسي ءارى تاريحي ماڭىزى بولدى. وسى قانتوگىستى شايقاستار فاشيستەردىڭ «جەڭىلمەيتىن ارمياسى» تۋرالى اڭىزدى جوققا شىعارىپ, بۇكىل كەڭەس حالقىنىڭ ورتاق جەڭىسىنە جول اشتى. سوندىقتان اتالمىش سوعىس وتكەن كۇندەرىمىزدىڭ بولىنبەس ءبىر بولىگى رەتىندە قاستەرلى. تاريحي دەرەكتەر بۇل سوعىسقا 1 ميلليوننان استام قازاقستاندىقتاردىڭ قاتىسقانىن, ولاردىڭ ءاربىر ەكىنشىسى قازا تاپقانىن نە حابارسىز كەتكەنىن ايعاقتايدى», دەدى ول.
اتالعان باسقوسۋدا رەسەي مەملەكەتتىك گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (رمگۋ) رەكتورى, رعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى ە.ي.پيۆوۆار, ممۋ پرورەكتورى ن.ۆ.سەمين, ممۋ تاريح فاكۋلتەتى دەكانىنىڭ عىلىم جونىندەگى ورىنباسارى ل.س.لەونوۆا, ماسكەۋ باس مۇراعات باسقارماسىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ۆ.ا.ارتسىباشەۆ, «تاريحي زەردە» قورى زەرتتەۋ باعدارلامالارىنىڭ جەتەكشىسى ۆ.ۆ.سيميندەي, رمگۋ دوتسەنتى ي.ە.حانوۆا, س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ر.م.تاشتەمحانوۆا, ممۋ تاريح فاكۋلتەتى دەكانىنىڭ ورىنباسارى ا.ۆ.ۆلاسوۆ جانە باسقالار پىكىر ءبىلدىردى.
وتاندىق تاريحتىڭ وسىناۋ ورتاق تاقىرىبى توڭىرەگىندە وي ءبولىسىپ, ماسكەۋ تۇبىندەگى ۇرىستاردا ەرلىگىمەن تانىلعان قازاقستاندىقتاردىڭ قاھارماندىعى جايىندا ءسوز قوزعاعان دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ وتانداستارىنىڭ سوعىس جىلدارىنداعى ەرلىگىن ماڭگى ەستە قالدىرۋ باعىتىندا جۇزەگە اسىرعان جوبالارىنا ءىلتيپات ءبىلدىردى. سونداي-اق كەڭەس وداعىن مەكەندەگەن جۇزدەگەن ۇلتتاردىڭ سوعىس جىلدارىندا شىڭدالعان دوستىعىن بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ساناسىنا جەتكىزۋ, ولاردى وسى رۋحتا تاربيەلەۋ جانە ورتاق تاريحي زەردە كەڭىستىگىن نىعايتا ءتۇسۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارىلدى.
سەرىكقالي بايمەنشە
ماسكەۋ