ۇلت ساۋلىعى – ەلدىڭ گۇلدەنىپ, كوركەيۋىنىڭ نەگىزى. وسى قاعيدانى بەتكە ۇستاعان ەلىمىز حالىق دەنساۋلىعىنا بارىنشا كوڭىل ءبولۋدى باستى مىندەت سانايدى. بۇل رەتتە بايىپتى باعدارلاما قابىلداپ, جۇيەلى جۇمىسقا نەگىز بولىپ جۇرگەن قۇقىقتىق نورمالاردى دا رەتتەپ, تۇزەپ وتىرۋ ماڭىزدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى – اۋقىمى وتە كەڭ ءارى الەۋمەتپەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن بىردەن-ءبىر ءىرى سالا. ونداعى ءتۇرلى رەفورمالار, قولعا الىنعان باستامالار حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى. ەندەشە قازىرگى تاڭدا ازىرلەنىپ جاتقان «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» جاڭا كودەكستىڭ جوباسى دا پاتسيەنتتەردىڭ قاجەتتىلىگىنە باعىتتالعانى قۇبا-قۇپ.
پرەزيدەنتتىڭ بيىلعى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جىلدىڭ باسىنان بەرى اتالعان كودەكس جوباسىنىڭ جاڭا رەداكتسياسىن ازىرلەۋدى باستاعان بولاتىن. زاڭ جوباسىن قابىلداۋ مەنشىكتى جانە حالىقارالىق تاجىريبەنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىنە نەگىزدەلگەن دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى, ءتيىمدى جانە تۇراقتى مودەلىن ازىرلەۋمەن ەنگىزۋگە باعىتتالعان. بۇل مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن قامتاماسىز ەتپەك.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى الەكسەي تسويدىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جانە دامىتۋ, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ, ەلىمىزدەگى مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىمدى, ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋدى جەتىلدىرۋ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندەگى قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ.
جاڭا كودەكستى əزىرلەۋ بارىسىندا باستى باعىتتار رەتىندە قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق جوسپارى, قازاقستاننىڭ əلەمنىڭ 30 دامىعان ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جəنە «قازاقستان-2050» ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى باسشىلىققا الىنعان.
«زاڭ جوباسىن دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىن جەتىلدىرۋ مەن دامىتۋعا باعىتتالعان بىرنەشە نەگىزگى بلوكتارعا شارتتى تۇردە بولۋگە بولادى. ءبىرىنشىسى – قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ, ەكىنشىسى – مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ءۇشىنشىسى – دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم قىزمەتىن جەتىلدىرۋ, ءتورتىنشىسى – فارماتسەۆتيكالىق قىزمەت جانە ءدارى-دارمەك اينالىمى سالاسىندا جاسۋشالىق بيوتەحنولوگيالار سالاسىنداعى قىزمەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەمەلەرى بەرىلەتىن بولادى. بەسىنشىدەن, اعىمداعى جىلى ينتەروپەرابيلدىلىك پلاتفورماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر, بۇل بارلىق مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەنى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ينتەگراتسيالاۋعا جانە حالىقتىڭ ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋ پاسپورتتارىنىڭ بىرىڭعاي بانكىسىن ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. التىنشى – جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە حالىققا امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق كومەك كورسەتۋدىڭ ءتيىمدى ۇيىمداستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ جوسپارلانۋدا. جەتىنشىسى – مەديتسينالىق كادرلاردىڭ تاپشىلىعىن تومەندەتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى جەرلەردە 2019 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك گرانت بويىنشا وقىعان بىتىرۋشىلەردىڭ وڭىرلەردەگى مىندەتتى ءۇش جىلدىق جۇمىسپەن وتەۋى ەنگىزىلەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ادامي رەسۋرستاردى باسقارۋدىڭ وسى جانە باسقا دا ماسەلەلەرى كودەكستىڭ جوباسىندا ەسكەرىلەتىن بولادى», دەيدى ۆيتسە-مينيستر ا.تسوي.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە, ادام دەنساۋلىعىنىڭ بار بولعانى 10 پروتسەنتى عانا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىمەن بايلانىستى, ال ودان باسقا بولىگى ادامنىڭ ءوز جەكە باسىنىڭ جاعدايىنا قاتىستى ەكەن. ياعني دەنساۋلىق جاعدايى ادامنىڭ ءومىر سالتى, ونىڭ ىشىندە اقپاراتتىق ورتاسى, تاڭداۋ قۇقىعى, الەۋمەتتىك مارتەبەسى جانە قولجەتىمدىلىك مۇمكىندىكتەرى, تاعى باسقا دا ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىمەن, بولمىسىمەن قالىپتاسادى. دەمەك قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاماتتى ءومىر سالتىن, دۇرىس تاماقتانۋدى, سوزىلمالى ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ شارالارىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالادى.
قازىردىڭ وزىندە ەل ۇكىمەتى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىنىڭ ۇلگىسىن ماقۇلدادى, بۇل ونىڭ ينستيتۋتسيونالدىق دامۋىنا جانە مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەكپەن بىرىگۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. قابىلدانعان ۇلگى شەڭبەرىندە مەملەكەت ددسۇ بەلگىلەگەن بارلىق ون نەگىزگى وپەراتيۆتىك فۋنكتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مىندەتتەلەدى. قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارىنىڭ ءبىرى – ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ادامدارعا ساۋ بولۋىنا كومەكتەسۋگە باعىتتالعان اقپاراتتاندىرۋ جۇمىستارى.
بۇگىنگى تاڭدا ادامدار ينتەرنەتتىڭ ارقاسىندا ءوز دەنساۋلىعى تۋرالى حاباردار بولا الادى. ادامداردىڭ دەنساۋلىعى مىقتى بولۋى ءۇشىن بارلىق زاماناۋي جانە يننوۆاتسيالىق اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋعا بارىنشا ارەكەت جاسالۋدا. قازاقستاندا سونداي-اق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ اياسىندا جاڭا نارىقتاردى قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتور اراسىنداعى سەرىكتەستىك دامۋدا. ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ باعدارلامالارى اۋرۋلاردى ەمدەۋ جانە الدىن الۋدا كەشەندى ءتاسىلدى قامتاماسىز ەتەدى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. وسىعان وراي حالىق دەنساۋلىعىنىڭ, مىسالى, انا, نارەستە, بالانىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى جانە جالپى ءولىم-ءجىتىمنىڭ ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەرىنىڭ دايەكتى جاقسارۋى بايقالادى.
مالىمەتكە سۇيەنسەك, بۇگىندە قازاقستاندىقتاردىڭ جالپى ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 1,85%-كە (1,3 جىل) ارتىپ, 72,95 جاسقا جەتتى. ال وتكەن جىلى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەك نىساندارىنىڭ سانى 6%-كە ارتقان. مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ 96%-نە مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر ەنگىزىلگەن. سونداي-اق حالىقتىڭ قالىپتاسقان ەلەكتروندى پاسپورتتارىنىڭ سانى 11 ميلليوننان استام بىرلىكتى قۇرادى. ال 2020 جىلى حالىق 100 پروتسەنت ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار بيىل 3,5 ملن ادام تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتىلدى.
«حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» زاڭ جوباسى وسى قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەردى ساقتاۋعا جانە دامىتۋعا, دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالادى, سونداي-اق سالانىڭ جوسپارلى جانە پارمەندى دامۋىنىڭ نەگىزى بولادى دەپ كۇتىلەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازىردىڭ وزىندە مينيسترلىك كودەكستىڭ جوباسىن بارلىق الاڭدا مۇددەلى تاراپتارمەن تالقىلاۋعا دايىن. كودەكس جوباسىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ mz.gov.kz سايتىندا تانىسۋعا جانە ۇسىنىستاردى كەرى بايلانىستا بولۋ ءۇشىن Kodeks_zdorovya_RK@mail.kz ەلەكتروندىق مەكەنجايىنا جىبەرۋگە بولادى ەكەن. سونداي-اق قازىرگى كەزدە كودەكس تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى تاۋەلسىز ساراپشىلاردى, ۇەۇ مەن باق-تى تارتا وتىرىپ, جۇمىس توپتارىندا قارالۋدا.
دينارا بىتىك,
«ەگەمەن قازاقستان»