...ۇسىنىس جاسايدى
سۋ ايدىندارى تازا بولسىن دەسەك... تابيعي رەسۋرستاردى ساقتاۋ مەن مولايتۋدىڭ باستى جولى – تۇرعىندار تاراپىنان جاسالاتىن جاناشىرلىق. وسى ورايدا وتكەن مامىر ايىندا وڭىردە سۋ ايدىندارى مەن جاعالاۋلارىن تۇرمىستىق قالدىقتاردان تازارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل ىسكە وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسىنىڭ جاناشىرلارى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى. مىنە, ەل اۋماعىنداعى وزەندەر مەن كولدەردە بالىقتاردىڭ ۋىلدىرىق شاشاتىن مەرزىمى دە اياقتالدى. وسى ۋاقىتتىڭ ارالىعىندا بالىقتى قورعاۋ شارالارى مەن ونى زاڭسىز تۇردە اۋلاۋعا جول بەرمەۋ جونىندە بىرنەشە اكتسيالار وتكىزىلدى. بۇگىنگى كۇن بيىگىنەن قاراستىرعاندا ونىڭ ءتيىستى ناتيجەسى بولدى دەپ ايتا الامىز.
تازا سۋ ايدىندارى ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋدىڭ باستى كەپىلى. وعان دەگەن ايالى كوزقاراس پەن بايىپتى قامقورلىق تۇتاستاي قورشاعان ورتانى ساۋىقتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. وسى قاعيدانى ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى نازارىنان تىس قالدىرماسا ەكەن دەگىم كەلەدى.
اقزيراش جامانوۆا, اقتوبە وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى اۋماقتىق ينسپەكتسياسىنىڭ باس مامانى اقتوبە
...وي قوزعايدى
تاربيە بالاباقشادان باستالادى ءاربىر بالانىڭ بالاباقشاعا بارعانى دۇرىس. سەبەبى بالا ۇجىمدا تاربيە الىپ, اسىرەسە, ءتىلىن دامىتۋى كەرەك. مەن ءوزىم «ارۋجان» مەكتەبىندەگى «نۇراي» توبىندا تاربيەشى بولىپ جۇمىس ىستەپ كەلەمىن.
«بالا ەستىگەنىن ايتادى, كورگەنىن ىستەيدى» دەگەن بار. ەڭ الدىمەن, مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالاردى ادامگەرشىلىككە تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزى زور. كىشكەنتاي سابيلەرىمىز اتا-اناسىنىڭ, تاربيەشىسىنىڭ, دوستارىنىڭ مىنەزىنەن, ءجۇرىس- تۇرىسىنان, سويلەگەن سوزىنەن, ىستەگەن ىسىنەن ۇلگى الۋعا تىرىسادى.
«مەنىڭ بالامنىڭ تاربيەشىسى كىم بولادى ەكەن» دەپ ءار اتا-انا ويلانادى. بالا بالاباقشاعا العاش رەت كەلگەندە ءبىز ونى جىلى جۇزبەن قارسى الامىز. ەڭ ادەمى ويىنشىقتاردى كورسەتىپ, جۇباتامىز. ءاربىر تاربيەشى اتا-انانىڭ كوڭىلىنەن شىعۋعا تىرىسادى. بالانىڭ بالاباقشاعا كەلۋىنىڭ جاقسى جاقتارى – مۇندا ول ءوز-ءوزىن كۇتىپ ۇيرەنەدى, ءوزى تاماق ءىشىپ, ءوزى شەشىنىپ, كيىنىپ, مادەني-گيگيەنالىق قابىلەتتەرى ارتادى.
«نۇراي» توبىندا جيىرما بەس بالا تاربيەلەنۋدە. مۇندا ءار ءتۇرلى ۇلتتىڭ بالالارى بار. وسى بۇلدىرشىندەرىمىز ءار مەرەكەلىك ءىس-شارالارعا بەلسەنە اتسالىسىپ, ءوز ونەرلەرىن كورسەتۋگە تىرىسادى.
اسەل اۋباكىروۆا, «ارۋجان» مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىعىنىڭ تاربيەشىسى سەمەي
...ءسۇيسىنىس بىلدىرەدى
جۇرەككە جىلۋ سىيلاعان مەيىرىمدىلىك وتكەن جىلى اۋداندىق «اۋىل ايناسى» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى جۇلدىز اسقاردىڭ جەرگىلىكتى جاستاردى ۇيىمداستىرۋىمەن «جۇرەككە جىلۋ سىيلاعان مەيىرىمدىلىك» اتتى قايىرىمدىلىق جوباسى ومىرگە كەلگەن بولاتىن. سول جوبا اياسىندا اۋدان وكرۋگتەرىندەگى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان قايىرىمدىلىق كەشى ءوتىپ, ودان تۇسكەن 700 مىڭ تەڭگە قاراجات سول بالالاردىڭ دارىگەرلىك ەم الۋىنا جۇمسالعان بولاتىن. ال بيىل جۇلدىز اسقار اۋداندىق جاستار كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى قىزمەتىنە سايلانعاننان كەيىن بۇل جوبا قايتادان جالعاسىن تاپتى.
جاقىندا اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە «قازتالوۆ اۋداندىق جاستار كەڭەسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «جۇرەككە جىلۋ سىيلاعان مەيىرىمدىلىك» اتتى قايىرىمدىلىق شاراسى ء وتىپ, ول كىشكەنتاي گۇلنازىم تىلەكقىزىنا ارنالدى.
كەشتىڭ بارىسىندا قايىرىمدى جۇرەكتەردىڭ ارقاسىندا 250 مىڭداي تەڭگە جينالىپ, بۇل قاراجات گۇلنازدىڭ اپاسى مولدىرگە تابىستالدى. قولىنا قاراجاتتى الىپ وتىرىپ ءسوز العان ءمولدىر: «بۇگىن تۋعان ءسىڭلىم گۇلنازىم دۇنيەگە قايتا كەلگەندەي سەزىندىم, ءوزىنىڭ قۇرداستارىمەن بىرگە قۇلدىراڭداپ جۇگىرىپ جۇرگەندەي بولدى. وسىنداي شارانى ۇيىمداستىرعان جاستارعا مىڭ دا راقمەت!» دەپ كوزىنە جاس الدى. اسەم بولات باتىس قازاقستان وبلىسى, قازتالوۆ اۋدانى
...ساقتاندىرادى
ء سوزدى دۇرىس قولدانايىق ايتپاعىمىز – ءسوزدى دۇرىس قولدانا ءبىلۋ, دالىرەك ايتقاندا, ءسوز مادەنيەتى جايلى. جاسىراتىنى جوق, سوڭعى كەزدەرى كەيبىرەۋلەردىڭ كۇندەلىكتى ومىردە نەمەسە القالى جيىنداردا, راديو مەن تەلەديداردان سويلەگەن كەزدە «كەرەكپىز» دەگەن ءسوزدى ءجيى قولداناتىنىن بايقاپ ءجۇرمىز. ايتالىق, ايتۋ كەرەكپىز, تىڭداۋ كەرەكپىز, بارۋ كەرەكپىز, كورۋ كەرەكپىز دەپ, وسى سەكىلدى قۇلاققا ءبىر ءتۇرلى توسىنداۋ ەستىلەتىن سوزدەر قولدانىلىپ ءجۇر. نە كەرەك, ايتەۋىر تولىپ جاتقان «كەرەكپىز». ال ءبىز بولساق تىڭداي وتىرىپ, وسىناۋ قاپتاپ كەتكەن «كەرەكپىزدىڭ» ماعىناسىن ءدال ۇعا الماي دال بولامىز. قالاي سويلەۋ اركىمنىڭ ءوز ەركى. دەسەك تە, ءتىلدى شۇبارلاماي, ءار ءسوزدىڭ ماعىناسىنا تەرەڭىرەك ءمان بەرسەك بولماس پا. ماسەلەن, الگى «كەرەكپىزدىڭ» ورنىنا ونىڭ «كەرەك» دەگەن ءتۇبىرىنىڭ بۇرىننان-اق ايتىلىپ كەلە جاتقانىن نەگە ەسكەرمەيمىز؟ ولاي بولماعان كۇندە ء«تيىس, ءتيىسپىز» دەگەن قالىپتاسقان سوزدەر لەكسيكونىمىزدا بار ەمەس پە؟
قازىرگىدەي كيريلليتسادان لاتىن قارپىنە كوشۋگە دايىندىق جاساپ جاتقان كەزدە ءار ءسوزدىڭ ورنىمەن, دۇرىس قولدانىلۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ – ءاربىر ازاماتتىڭ ءتول مىندەتى, پارىزى. ولاي بولسا, انا تىلىمىزگە قۇرمەتپەن قاراپ, ونى شۇبارلاماي, ءسوزدى ورنىمەن قولدانىپ, ءتىل مادەنيەتىن ساقتاي بىلەيىك.
كارىباي امزە ۇلى, زەينەتكەر تۇركىستان وبلىسى
...ماقتان تۇتادى
قارتتار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ قامقورشىسى شارباقتى اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى قيساميدەن ماشەنوۆتى وقۋشى كەزىنەن بىلەمىن. قازىرگى ۋاقىتتا ءوزى تۋىپ وسكەن ەسىلباي اۋىلىن كوركەيتىپ, تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىنا ماتەريالدىق كومەك بەرىپ, حالىق الدىندا زور بەدەلگە يە بولعانىنا ۇستازى رەتىندە قۋانامىن جانە ماقتانىش ەتەمىن.
الدىمەن «اقنيەت» اتتى ازىق-ت ۇلىك دۇكەنىن, تىگىن شەبەرحاناسىن, شاشتاراز, ناۋبايحانا اشىپ جۇمىسسىزدارعا ەڭبەك ەتۋگە جاعداي تۋعىزدى. ءوز قارجىسى ەسەبىنەن ەسىلباي اۋىلىندا ۇلى وتان سوعىسى قۇرباندارىنا «ەرلەر ەسىمى – ەل ەسىندە» – اتتى ەسكەرتكىش قۇلپىتاسىن ورناتىپ, قۇلپىتاسقا ەسىلباي اۋىلىنان سوعىستا قازا بولعان بوزداقتاردىڭ ەسىمدەرى ويىپ جازىلعان. مەكتەپ اۋلاسىن جاسىلداندىرىپ, بالالاردىڭ ويىن الاڭىن جابدىقتادى. ەسىلباي اۋىلىنىڭ كوشەسىن كورىكتەندىرىپ, جارىق ورناتىپ ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەردى. 2016 جىلى ەسىلباي اۋىلىنىڭ 150 جىلدىق تويىن وتكىزۋ كەزىندە ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەكەلىك داتاسىنا بايلانىستى «ماڭگىلىك ەل» مونۋمەنتىن اشتى.
شەگىرەن سەلولىق وكرۋگىنىڭ سايلاۋشىلارى قيساميدەننىڭ ەڭبەگىن باعالاپ, قاتارىنان ءۇش رەت شارباقتى اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ەتىپ سايلادى. اۋداننىڭ قوعامدىق ساياسي ومىرىندەگى بەلسەندى قىزمەتتەرى ءۇشىن شارباقتى اۋدانىنىڭ قۇرمەت تاقتاسىنا ۇسىنىلدى. وبلىس الدىندا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن ءماسليحاتتىڭ ءتوس بەلگىسىمەن جانە قۇرمەت گراموتالارىمەن ماراپاتتالدى. شەگىرەن سەلولىق وكرۋگىنىڭ ارداگەرلەر كەڭەسى اۋىلدىڭ اپتال ازاماتىنىڭ ەڭبەگىن جوعارى باعالايدى.
تابىلدى احمەتوۆ پاۆلودار وبلىسى