ازيا ويىندارىنان كۇتەرىمىز كوپ

ازيا قۇرلىعىنىڭ وليم­پياداسى سانالاتىن جازعى ازيا ويىن­دارى 1951 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. قازاقستان قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارى بۇل دوداعا 1993 جىلدان باستاپ قاتىسا باستادى. وتانداستارىمىز تۇڭعىش رەت جاپونيانىڭ حيروسيما قالاسىندا وتكىزىلگەن XII ازيا ويىندارىنا قاتىسىپ, ءار ءتورت جىل سايىن بايراقتى باسەكەدە باق سىناپ كەلەدى. بيىل وتانداستارىمىز بۇل جارىسقا وسىمەن جەتىنشى رەت قاتىسقالى جاتىر. 1993 جىلى تۇڭعىش رەت قاتىسقان اتالعان تۋرنيردە ءبىزدىڭ ەلدىڭ سپورتشىلارى 25 التىن, 26 كۇمىس جانە 26 قولا مەدال يەلەنگەن بولاتىن. جالپى سانى 77 جۇلدەمەن مەدال كورسەتكىشى بو­يىنشا جالپىكوماندالىق ەسەپ­تە ءتورتىنشى ورىن العان. ءبىرىن­شى ورىندى 266 جۇلدەمەن (125 التىن, 83 كۇمىس, 58 قولا) قى­تاي سپورتشىلارى يەلەنگەن بولاتىن. ال مەدال سانى بو­يىنشا قىتاي سپورتشىلارى­نان 48 جۇلدە قالىپ قويعان جارىس قوجايىندارى جاپونيا قۇراماسى 2018 مەدالمەن (64 التىن, 75 كۇمىس, 79 قولا) ەكىنشى ورىن السا, 183 جۇلدە جيناعان (63 التىن, 56 كۇمىس, 64 قولا) وڭتۇستىك كورەيا قۇراماسى ۇزدىك ۇشتىكتى قورىتىندىلاعان ەدى.

قازاقستان قۇراماسى ازيا قۇر­لىعىنداعى مۇنداي ءىرى جارىستا العاش رەت قاتىسىپ جاتسا دا 42 مەملەكەتتىڭ ىشىنەن مەدال سانى بو­يىنشا ءتورتىنشى ورىن يەلەنۋ جاقسى كورسەتكىش بولىپ ەسەپتەلەتىن. سونداي-اق قازاقستان قۇراماسىمەن بىرگە ازيا ويىندارىنا تۇڭعىش رەت قاتىسقان قىرعىز رەسپۋبليكا­سى, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان قۇرامالارى جۇلدە كور­سەتكىشى بويىنشا ءبىزدىڭ سپورت­شىلاردان ەداۋىر ارتتا قالىپ قويدى. 

اراعا ءتورت جىل سالىپ جازعى ازيا ويىندارى تايلاند استاناسى بانگكوك قالاسىندا ءوتتى. بۇل دوداعا ازيانىڭ 41 ەلىنەن كەلگەن 6500-گە جۋىق سپورتشى سپورتتىڭ 36 تۇرىنەن ءوز باقتارىن سىنادى. قازاقستان قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارى بۇل سىندا مەدال بويىنشا ءتورت جىل بۇرىنعى ناتيجەسىن قايتالاي المادى. سپورتشىلارىمىز بانگكوكتە 24 التىن, 24 كۇمىس جانە 30 مەدالمەن جالپىكوماندالىق ەسەپتە ۇزدىك بەستىككە ەندى. مەدال كورسەتكىشى بويىنشا العاشقى ءۇش ورىندى قىتاي (129, 78, 67), وڭتۇستىك كورەيا (65, 46, 53) جانە جاپونيا (56, 61, 68) يەلەندى. تايلاند سپورتشىلارى التىن مەدال سانى بويىنشا وتانداس­تارىمىزبەن بىردەي جيناعانىمەن, كۇمىس پەن قولا جۇلدەسى بىزدەن ءسال كوبىرەك بولىپ, ءتورت جىل بۇرىنعى قازاقستان قۇراماسىنىڭ ءتورتىنشى ورنىن «تارتىپ» الدى. 

2002 جىلى وڭتۇستىك كورەيا­نىڭ پۋسان قالاسىندا وتكەن دودادا قازاقستان سپورتشىلارى جالپى سانى 76 مەدال يەلەنىپ, جالپى ەسەپ بويىنشا قايتادان ءتورتىنشى ورىنعا كوتەرىلدى. بۇل جىلى العاشقى ۇشتىكتىڭ قاتارى وزگەرمەدى. 

كاتار استاناسى دوحادا وتكەن XV جازعى ازيا ويىندارىندا قازاقستاندىق سپورتشىلار سپورتتىڭ 20 تۇرىنەن قۇراما قورجىنىنا 85 جۇلدە سالدى. ەڭ كوپ مەدالدى جالپى اتۋ سپورتىنان سىنعا تۇسكەن سپورتشىلارىمىز يەلەندى. ولار بەس التىن, التى كۇمىس جانە جەتى قولا جۇلدە جەڭىپ الدى. ال ەكىنشى كورسەتكىش جەڭىل اتلەتتەرىمىزگە تيەسىلى بولدى. «سپورت پاديشاسى» اتالعان سپورت تۇرىنەن وتانداستارىمىز ءتورت التىن, ءۇش كۇمىس جانە ەكى قولا مەدالدى ولجالادى. كوركەم گيمناستيكا, بايداركا جانە كانوەدە ەسكە كەسۋ مەن اۋىر اتلەتيكادان ۇلتتىق قۇراما سپورتشىلارىنا قوس-قوستان التىن بۇيىردى. ال بوكسشىلارىمىز ءبىر التىن, ەكى كۇمىس جانە ءۇش قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. جالپى ەسەپ بويىنشا, قازاقستان قۇراماسى 23 التىن, 19 كۇمىس جانە 43 قولا مەدال ەنشىلەدى. مەدال جيىن­تىعى بويىنشا ءتورتىنشى ساتىدان كورىندى. ءبىرىنشى ورىندى ادەت­تەگىدەي قىتاي قۇراماسى (165, 88, 63), ەكىنشى ورىندى وڭتۇستىك كورەيا سپورتشىلارى (58, 52, 82), ال ءۇشىنشى ورىندا جاپونيا قۇراماسى يەلەندى (50, 71, 78). جارىستى ۇيىمداستىرۋشى كا­تار سپورتشىلارى بولسا 32 جۇل­دەمەن 9 ورىندى قاناعات تۇتتى. 

رەتتىك سان بويىنشا ون التىنشى جازعى ازيا ويىندارى 2010 جىلى قىتايدىڭ گۋان­چجوۋ قالاسىندا ءوتتى. بۇل دوداعا ازيانىڭ 45 ەلىنەن 10 000-عا جۋىق سپورتشى قاتىستى. ەكى اپ­تاعا سوزىلعان باسەكەدە قازاق­ستان­دىق سپورتشىلار 79 مەدال­عا قول جەتكىزدى. ونىڭ 18-ءى التىن, 23-ءى كۇمىس جانە 38-ءى قولا جۇلدە. جالپىكوماندالىق ەسەپتە بە­سىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. 

مەدال كورسەتكىشى بويىنشا قىتاي قۇراماسىنىڭ سپورتشىلارى قاتارىنان سەگىزىنشى رەت جالپىكوماندالىق ەسەپتە ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. سونداي-اق ءبىر جارىستا 199 التىن جۇلدە يەلەنىپ, رەكورد ورناتتى. بۇعان دەيىنگى رەكورد تا قىتايعا تيەسىلى بولاتىن. 1990 جىلى وتكەن ازيا ويىندارىندا 183 التىن مەدال العان ەدى. سونىمەن قاتار گۋانچ­جوۋداعى ازيا ويىندارىندا ماكاو مەن بانگلادەش قۇرا­ماسىنىڭ سپورتشىلارى تۇڭعىش رەت التىن جۇلدە يەلەندى. 35 ەل ءبىر مەدال يەلەنسە, سونىڭ 27-ءسى ءبىر رەت بولسىن التىن جۇلدە العان.

2014 جىلى جازعى ازيا ويىن­دارى وڭتۇستىك كورەيانىڭ ينچحون قالاسىندا ءوتتى. بۇعان دەيىن ەكى ازيا ويىن­دارىن وتكىزگەن (سەۋل – 1986, پۋسان – 2002) كورەيا اراعا 12 جىل سالىپ بايراقتى باسەكەنى ءۇشىن­شى رەت ءوز ەلىندە قابىلدادى. پۋ­سان­داعى ازيا ويىندارىنا قازاقستان قۇراماسىنان 260 سپورت­شى قاتىسىپ, 76 جۇلدە السا, ينچحونعا بارعان 414 سپورت­شىمىز 84 جۇلدە يەلەندى. جالپى­كوماندالىق ەسەپتە قازاق­ستان قۇراماسى قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا جانە جاپونيا سپورتشىلارىنا ەسە جىبەرىپ, ءتورتىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى.

يندونەزيانىڭ استاناسى دجا­كارتا مەن سۋماترا ارالى­نىڭ ەڭ ءىرى قالاسى پالەمبانگتە وتەتىن بيىلعى XVIII جازعى ازيا ويىندارىندا قازاقستان قۇراماسى جۇلدە سانى بويىن­شا رەكورد جاڭارتىپ, جالپى كورسەتكىش بويىنشا ۇزدىك ۇش­تىكتىڭ قاتارىنا ەنەمىز دەپ وتىر. ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى وليمپيادالىق سپورت تۇرىنە ەنەتىن بوكس, جەڭىل اتلەتيكا, اۋىر اتلەتيكا, ءجۇزۋ, اتۋ, كۇرەس جانە دزيۋدو سپورتىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىر. ويتكەنى ءدال وسى سپورت تۇرلەرىنىڭ وكىلدەرى ينچحونداعى ازيا ويىندارىندا جانە 2016 جىلعى ريو وليمپياداسىندا ەل قورجىنىنا جۇلدە سالعان بولاتىن. مىسالى, ءجۇزۋ سپورتىنان وليمپيادا جانە ازيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى دميتري بالاندين بيىل دا التىن جۇلدەدەن ءۇمىتتى. ول ءساۋىر ايىندا يسپانيانىڭ اشىق چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, 8 جۇلدە يەلەندى. سونداي-اق جاسى بىرازعا كەلسە دە جاسىنداي جارقىلداپ جۇرگەن جەڭىل اتلەت, وليمپيادا چەمپيونى ولگا رىپاكوۆا «گاۋھار ليگاسىندا» ءساتتى سىنعا ءتۇسىپ ءجۇر. رىپاكوۆا ءالى بابىندا دەگەن ءسوز. جاراقاتتاردان امان بولسا, ولگا بيىل دا ەل قورجىنىنا التىن جۇلدە سالارى انىق. 

بوكستان قازاقستان ۇلتتىق قۇ­را­ماسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋ­شىسى مىرزاعالي ايتجانوۆ ازيا ويىندارىنان كەم دەگەندە ەكى التىن مەدال  الامىز دەيدى.

«ازيا ويىندارىندا بوكسشىلاردان ەكى التىن مەدال, جالپى 4-5 مەدال كۇتىپ وتىرمىز. جانكۇيەرلەر بىزدەن ءۇمىت كۇتەدى, سول ءۇشىن تىنباي جاتتىعۋ جاساپ, بەرىلگەن تاپسىرمانى ورىنداۋعا كۇش سالامىز. قازاقستان بوكسى 85 جىلدان بەرى جاساپ كەلە جاتىر. بىزگە دەيىن وسىنداي جول سالىپ بەردى. سول سەبەپتى قازاقستان – الەمدە مىقتىلاردىڭ ءبىرى. نەگە دەسەڭىز, ءبىرىنشى كەزەكتە – پاتريو­تيزم, ەلگە دەگەن ماحاببات, جەر كولەمى بويىنشا توعىزىنشى ورىندا تۇرعان سوڭ اتا-بابامىز بۇل جەردى بەكەرگە قالدىرماعانى انىق. ەلىمىزدىڭ قازىرگى باتىرلارى كوك تۋىمىزدى كوتەرىپ, ءانۇرا­نى­مىزدى شىرقاتاتىن سپورت­شىلار بولىپ وتىر», دەيدى م.ايت­جانوۆ.

جەكسەنبى كۇنى الماتىدا قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىن  يندونەزيادا وتەتىن  XVIII جازعى ازيا ويىندارىنا شىعارىپ سالۋ سالتاناتتى ءراسىمى ءوتتى. سالتاناتتى راسىمگە ازيا ويىندارى الدىن­داعى سوڭعى جاتتىعۋ جيىندارىن الماتىدا وتكىزگەن سپورتتىق گيمناستيكا, ساداق اتۋ, نىسانا كوزدەۋ, ستەند اتۋ, ەركىن كۇرەس, سپورتتىق قۇزعا ورمەلەۋ, سۋ دوبى جانە ۆولەيبول كوماندالارى قاتىستى. 

ازيا ويىندارى 18 تامىز بەن 2 قىركۇيەك ارالىعىندا وتەدى. اتالعان ويىندارعا قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى اتىنان 440 سپورتشى قاتىسادى, ونىڭ ىشىندەگى 404 سپورتشى 25 وليمپيادالىق سپورت تۇرىنەن باق سىنايدى. دجاكارتاداعى (يندونەزيا) ازيا ويىندارىندا جالپى ەسەبى 462 مەدال جيىنتىعى ساراپقا سالىنادى, ونىڭ ىشىندە 363 جۇلدە وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرىنەن ءوز يەسىن تاپپاق. 

اتلەتيكالىق اۋىلدا قازاقستان بايراعىن كوتەرۋ ءراسىمى 16 تامىز كۇنى دجاكارتادا وتەدى. ال پالەم­بانگتەگى اتلەتيكالىق اۋىلعا ءبىرىن­شى بولىپ اكادەميالىق ەسۋشى­لەر كومانداسى مەن گاندبول, سۋ دوبى جانە باسكەتبولدان ايەلدەر كومانداسى, سونداي-اق گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ بالۋاندارى اتتاندى. 

قازاقستان قۇراماسىنىڭ بارلىق سپورتشىلارى كەشەندى-عىلىمي توپ ماماندارىمەن جابدىقتالعان. اتالعان توپ مۇشەلەرى قازاقستان ۇوك باستاماسىمەن وليمپيادا­لىق سپورت تۇرىندەگى كوماندالارمەن جۇمىس ىستەي باستادى. دجاكارتا مەن پالەمبانگتە دارىگەرلەر شتابى, پسيحولوگتەر مەن كەزەكشى ماسساجشىلار تاۋلىك بويى قىزمەت ەتەدى. كعت ماماندارى العاش رەت جارىس كەزىندە ۇلتتىق قۇراما سپورتشىلارىنا كاسىبي كومەك كورسەتپەك.  جازعى ازيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قازاقستان تۋىن بوكسشى امانقۇل ءابىلحان كوتەرىپ شىعادى.

ءالي بيتورە,

«ەگەمەن قازاقستان»