قوستاناي اۋدانىنداعى «زارەچنىي» اۋىلىندا وتكەن «قىمىزمۇرىندىق» فەستيۆالى جالپى وبلىس وڭىرىندە العاش رەت ۇيىمداستىرىلدى. الدىن الا حابارلانعان سوڭ, «قىمىزدى دا, قىزىقتى دا كورمەك كەرەك» دەپ اعىلعان جۇرتتا ەسەپ جوق. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان, الەۋمەتتىك جەلىلەردەن ەلىمىزدىڭ ءار شالعايىندا ءوتىپ جاتقانىن ەستىگەنى بولماسا, قوستاناي-تورعاي وڭىرىندە ءتورت ت ۇلىكتى تۇلەتكەن حالقىمىزدىڭ وسى ءداستۇرى ءۇزىلىپ قالعان-دى.
– بالا كەزىمىزدە اۋىلدا جىل سايىن كوكتەمدە اقتىڭ الدى دەپ قىمىزمۇرىندىق جاسايتىن. بيە ساۋىپ وتىرىپ, قىمىزمۇرىندىققا شاقىرماسا ەرسى كورىنەر ەدى. قىستان قالعان ءسۇردى اسىپ, قىمىزىن جيناپ, اۋىلداستارىن, كورشى-كولەم, اعايىن-تۋىستى جينايتىن. سۇرلەنگەن قازى-قارتانى كەرتىپ جەپ, شيپالى سۋسىندى ءسىمىرىپ ىشكەن اتالارىمىز قاي ءۇيدىڭ قىمىزى قانداي ەكەنىن قاۋقىلداسىپ ايتىپ وتىرار ەدى. بۇگىندە جۇرتى عانا قالعان اۋىلدارمەن بىرگە قايران قىمىزمۇرىندىق تا كەلمەسكە كەتتى مە دەپ جۇرەتىن ەدىم. مىنە, ارامىزعا حالقىمىزدىڭ تاماشا ءداستۇرى قايتا كەلدى, – دەيدى «قىمىزمۇرىندىق» فەستيۆالىنە اتسالىسقان جىلقىشى جىگىت قۇرمانعازى ابدىبەكوۆ. وسى فەستيۆالدى ۇيىمداستىرۋعا باستاما كوتەرگەن قوستاناي اۋدانىنىڭ اكىمى قايرات احمەتوۆ قىمىزمۇرىندىق ءۇشىن «ارعىماق» يپپودرومىنا جينالعان جۇرتشىلىققا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وتكىزىلىپ وتىرعان شارانىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتتى.
– ءبارىمىز دە اۋىلدا قىمىز ءىشىپ وستىك. دەرتكە – داۋا, جانعا شيپا بۇل سۋسىن حالقىمىزبەن بىرگە جاساپ كەلەدى. رۋحاني جاڭعىرۋ دەگەنىمىز دە وسى اتالارىمىزدىڭ ۇرپاققا مۇرا ەتكەن ءداستۇرىن, سالتىن, كاسىبىن ۇمىتپاۋ, قايتا ونى زامانعا ساي دامىتىپ, العا اپارۋ عوي. قىمىز – قازاقتىڭ ۇلتتىق ماقتانىشىنىڭ ءبىرى,– دەدى قايرات جۇماش ۇلى.
فەستيۆالدى ۇيىمداستىرۋشىلار تەك قوستاناي اۋدانىنا عانا ەمەس, وبلىستىڭ وزگە شالعايلارىنا دا ساۋىن ايتقان بولاتىن. ءار اۋداننان قىمىز ءوندىرىپ, ونى كاسىبىنە اينالدىرىپ وتىرعان ون جەتى كاسىپكەر ءونىمىن اكەلدى. ولار جاعالاي تۇرىپ, جينالعاندارعا قىمىز ۇسىندى. وسى فەستيۆال اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان «حالىق تاڭداۋى» بايقاۋىنىڭ شارتى بويىنشا, اركىم قاز-قاتار تۇرعان قىز-كەلىنشەكتەر, ۇلكەن اجەلەر ۇسىنعان قىمىزدىڭ بارلىعىنان ءىشىپ كورىپ, وزىنە ۇناعانىنىڭ ءنومىرىن ارنايى ورناتىلعان جاشىككە سالىپ وتىردى. فەستيۆال سوڭىنا قاراي جاشىكتەگى داۋىستىڭ سانى 350-گە جەتتى. قازىلار القاسى ولاردى ساناي كەلگەندە, قىمىز ىشكەندەردىڭ باسىم كوپشىلىگى داۋىسىن جانكەلدين اۋدانىنان كەلگەن مالىك بەكەتكە بەرىپتى. ول ءبىرىنشى ورىندى جانە 300 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن الدى. راسىندا, تورعاي وڭىرىندە دايىنداعان قىمىزدىڭ ەل اۋزىندا دا ماقتاۋىن كەلىستىرەدى. بەلگىلى ديقان ىبىراش ەستاەۆ تا قىمىزدىڭ ءدامىن دە, قادىرىن بىلەتىن دە كىسى.
– قىمىزمۇرىندىققا اكەلگەن قىمىزدىڭ بارلىعى دا ساپالى, جاقسى دايىندالعانى كورىنىپ تۇر. ءتىپتى داۋىسىمدى قايسىسىنا بەرەرىمدى بىلمەي قينالدىم. جىلقىشىلاردىڭ دا, قىمىزدى باپتاعان اپا-قارىنداستارىمىزدىڭ دا ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. بىراق ءبىر نارسەنى ايتپاۋىما بولمايدى. قالاي دەسەك تە,تورعايدىڭ قىمىزىنا جەتەرى كەم. جانكەلدين, امانكەلدى اۋداندارىنداعى قىمىزدىڭ ءدامى ءتىپتى بولەك, – دەدى ول.
ەكىنشى ورىندى مەڭدىعارا اۋدانىنان كەلگەن ەرلان ايساعاليەۆ الىپ, وعان 200 مىڭ تەڭگە سىياقى بەرىلدى. ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن قوستاناي اۋدانىنان كەلگەن قۇرمانعازى ابدىبەكوۆ 100 مىڭ تەڭگە الدى. جىلقىنى جاقسى كورمەگەن كىسى ونى كوبەيتە دە, قىمىز دا وندىرە المايدى. بەينەتىنە كونگەندەر عانا جىلقى باعىپ, بيە بايلايدى, تاڭنان تۇرىپ قىمىز پىسەدى. سونى بۇگىنگى جاستارعا كورسەتۋ ءۇشىن قۇرمانعازى «قىمىزمۇرىندىق» فەستيۆالىنە تەك قىمىز عانا ەمەس, ساۋىپ وتىرعان بيەلەرىنىڭ بەسەۋىن الا كەلىپتى. قىمىز ءىشۋ عانا ەمەس, بيە ساۋ دا قىمىزمۇرىندىقتىڭ قىزىعىنا اينالدى. كوپتەگەن قىز-كەلىنشەكتەر الدىنا الجاپقىش تاعىپ, باسىنا ورامال بايلاپ, بيە ساۋىپ كوردى.
«قىمىزمۇرىندىق» فەستيۆالىندە قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كورمەسى, ق ۇلىندى بيە جانە سايگ ۇلىكتەردىڭ شەرۋى, ۇلتتىق ات سپورتى جانە توعىزقۇمالاق, اسىق اتۋ, تۇيە پالۋان سايىستارىنان كورىنىستەر ۇسىنىلدى. جەڭىمپازدار اۋدان اكىمىنىڭ ارنايى سىيلىعىمەن, ديپلومدارمەن ماراپاتتالدى. الامان بايگە, قۇنان بايگە فەستيۆال قىزىعىن ەسەلەي ءتۇستى. الامان بايگەدە جىتىقارالىق سايران اۋەزحانوۆتىڭ اتى ءبىرىنشى كەلدى. قوستاناي اۋدانىنان قاليوللا جازدىبەكوۆتىڭ اتى ەكىنشى, راميل سالاحوۆتىڭ اتى ءۇشىنشى كەلدى. ال قۇنان بايگەدە قارابالىقتىق ماقسۇت شاگىباەۆتىڭ قوسقان اتى مارەگە ءبىرىنشى جەتتى, فەدوروۆ اۋدانىنان كەلگەن مۇحامەدجان اققۋوۆتىڭ اتى ەكىنشى, جىتىقارالىق سايران اۋەزحانوۆتىڭ اتى ءۇشىنشى كەلدى. ولاردىڭ بارلىعىنا دا اقشالاي جۇلدە تاپسىرىلدى.
قوستاناي وڭىرىندە العاش وتكەن «قىمىزمۇرىندىق» فەستيۆالى ۇزاق قىستان كەيىن اۋىزعا العاش تيگەن قىمىزدىڭ قۋانىشى بولعان كونە ءداستۇردىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتكەندەي ەتتى. قازاق دالاسىنداعى ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ تويىنداي «قىمىزمۇرىندىق» فەستيۆالى ەندى جىل سايىن وتەتىن بولادى.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى,
قوستاناي اۋدانى