جۇمباقتايتىن تۇگى جوق, ماسەلە بارشاعا تۇسىنىكتى. بىزدىكى سول «بارشاعا تۇسىنىكتى» جاعدايدىڭ تامىرىنا قايتادان قان جۇگىرتىپ, كەۋدە كەرگەن قۋانىشتىڭ اسەرىمەن تاعى دا بارشادان ءسۇيىنشى سۇراۋ. ءيا, مۇندا تۇرعان نە بار دەپ, قۇلاق قاقپاستان سۇيرەتىلىپ جۇرە بەرۋى دە مۇمكىن-اۋ الدەكىمدەردىڭ. وسى نەمكەتتىلىگىمىزدەن قانشا مارتە تاياق جەسەك تە سەلت ەتپەيتىن بويكۇيەزدىگىمىز-اي. مەيلى, الگىلەردىڭ سول سولاقاي مىنەزدەرى ءۇشىن سوت زالىنا سۇيرەگەلى جاتقان كىم بار. تارتا بەرسىن ۇيرەنشىكتى اۋەنىمەن.
ال ءبىز... جان جادىراتار جاڭالىقتى مەرزىمدى باسىلىم بەتتەرىنەن قانشا مارتە استىن سىزىپ وقىساق تا, ءۇن-ءتۇنسىز قالا المادىق. بىلەمىز, بىلگەندە قانداي, بۇل ەموتسيالىق اسەر عاسىرلىق جوباعا تاتيتىن يگىلىكتى شاراعا ينەنىڭ جاسۋىنداي ۇلەس قوسا الماۋى مۇمكىن, مىڭ شاقىرىمنان اساتىن قۇبىردىڭ ءبىر تەتىگىن كوتەرىسۋگە دە كومەك بەرە الماۋى مۇمكىن. بىراق بولمىستى تەك سىرتقى كۇشتەردىڭ ىقپالىمەن بەزبەندەپ, سولارمەن عانا باعالاۋعا بولا ما؟! ەسىڭىزدە مە, اقش-تىڭ كۇللى تىنىق مۇحيت جاعالاۋىنا ءسان بەرىپ تۇرعان كاليفورنيا شتاتىنداعى «التىن قاقپا» اتالاتىن سان-فرانتسيسكو اسپالى كوپىرى پايدالانۋعا بەرىلگەندە حالىق قالاي قۋاندى دەسەڭشى! ارينە شىعىن دا از بولماعانعا ۇقسايدى. جەر سىلكىندى, داۋىل تۇردى, قايتا جوندەلدى. تاۋلىگىنە ءجۇز مىڭ ماشينا وتكىزە الاتىن التى جولاقتى اتاقتى كوپىردىڭ ەلگە تيگىزگەن قازىرگى كول-كوسىر پايداسىن شوتتىڭ تاسىنا سالىڭىزشى. شاشىڭىز جەتپەيدى.
ءجا, الەمدىك ستاندارتتارمەن ولشەنەتىن جانە تاڭدانىستان ادامنىڭ قاراپتان-قاراپ باسى اينالاتىن كەرەمەتتەر از با مىنا ءبىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان الاساپىران دۇنيەدە؟! ارىعا سىلتەمەي, ەجەلگى كورشىمىز رەسەيدى-اق مىسالعا الايىقشى, بىزگە ونىڭ ساياسي استارىنىڭ قاجەتى شامالى. سىرتقى كۇشتەردىڭ سالىپ جاتقان سانكتسيالارىنا قاراماستان ۇزىندىعى 19 شاقىرىم قىرىم تۇبەگىنە تىكەلەي جول تارتاتىن كەرچ بۇعازىنداعى كوپىردىڭ ساناۋلى جىلدار ىشىندە-اق العاشقى بولىگىن ىسكە قوستى. كوپىر ۇستىندە سىرنايلاتىپ-كەرنەيلەتىپ, الاۋلاتىپ-جالاۋلاتىپ, شات-شادىمان كۇلكىلەرىن ءان ىرعاعىنا قۇنداقتاعان ءدۇيىم جۇرتتىڭ اقپەرەن قۋانىشىندا ەسەپ جوق-تى. ەلگە جاسالعان يگىلىك بولاشاقتىڭ ەڭسە تىكتەۋىنە سەپ, ال ءارى-بەرىدەسىن بىردە جاقتىرىپ, بىردە جاقتىرماي كىربىڭ قاباعىن جۋىق ماڭدا اشا قويمايتىن وزگەلەرگە ء«بىزدىڭ قولدان بۇل دا كەلەدى» دەيتىن ىرگەلى مەملەكەتتىڭ ايبارى, سەسى. بۇلار جايىندا ءالى دە تالاي-تالاي قوماقتى شىعارمالار جازىلار, كوركەم فيلمدەر دە تۇسىرىلەر. نە ءۇشىن, باسە نە ءۇشىن؟ قاتال ۋاقىتتىڭ شاڭداعىنا كومىلىپ قالماي, ۇرپاق الدىنداعى ازاماتتىق پارىزدىڭ ءمىنسىز وتەلگەندىگىن دالەلدەۋ ءۇشىن; انىعىنا كوشكەندە, قامسىز-مۇڭسىز كوشە كەزگەن بۇگىنگى كوگەنكوزدەردىڭ ءبىر ساتكە بولسا دا ساناسىن سەلت ەتكىزىپ, الدىڭعى بۋىننىڭ ارتىنا مويىن بۇرىپ قاراعاندا ۇيالمايتىنداي قولتاڭبا قالدىرىپ كەتكەندىگىن ۇعىندىرۋ ءۇشىن.
كىرىسپەنىڭ ۇزاڭقىراپ كەتكەندىگىن دە ءىشى قۇرعىر سەزەدى. كوپىردى تىلگە تيەك ەتكەندەگى سەبەپ مىناۋ: اتتارى سۋعا بايلانىستى ۇعىمنان تۋعان قاراوتكەل مەن قاراوزەكتى جالعايتىن «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى ءدال الگىلەر سەكىلدى استانا مەن سىر ءوڭىرىنىڭ اراسىنا تارتىلعان التىن كوپىردىڭ ءرولىن اتقارادى. باسقالاردى قايدام, ەلباسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باعدارلاماسىندا ەلدى گازداندىرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت دەپ قاداپ ايتۋىمەن قاتار, پرەزيدەنتتىڭ نازارىندا بولاتىن ەرتەڭ-بۇگىن ستارت العالى تۇرعان امبەباپ جوبانىڭ قاداسىنىڭ قاعىلۋى ءبىزدى ەرەكشە ماقتانىش سەزىمىنە بولەدى. استاناعا تابيعي گاز كەلەتىن بولىپتى دەگەن قاۋەسەتتىڭ قاشپاعان سيىردىڭ ۋىزىنداي ەمەكسىتكەنى قاش-شان. ايتەۋىر اقىرىنىڭ قايىرى بولدى. بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت گاز قۇبىرى قىزىلورداداعى قاراوزەك كومپرەسسورلىق ستانساسى ارقىلى جولاي جەزقازعان, قاراعاندى, تەمىرتاۋعا «ايالداپ» استاناعا جول تارتادى. ودان ءارى سولتۇستىك وبلىستاردى كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتەدى. الىپ قۇرىلىستىڭ استاناعا «ات شالدىرۋ» مەرزىمى – كەلەر جىلدىڭ جەلتوقسانى. اراقاشىقتىق 1080 شاقىرىم. از ەمەس, كوزگە ەلەستەتۋدىڭ ءوزى ءبىراز كۇش. ايتسە دە جىر جولدارىنا ءجيى ارقاۋ بولاتىنداي «ارقا توسىنەن ارۋ قالا سالعان قازاقتارعا بۇل نە ءتايىرى!» دەيتىن جىگەر الدىمەن ء«تىفا-ءتىفا, ءتىل-كوزدەن امان بولسىندى» ايتقىزىپ, ەرىكسىز ويعا ورالادى. پافوس, مەتافورا... تاعى نە, كوڭىلدىڭ شالىقتاۋى دەيسىز بە, ءوزىڭىز ءبىلىڭىز! مامانداردىڭ دەرەگىنشە 2,7 ميلليون ادام تاس كومىر تاسۋدىڭ ازابىنان قۇتىلىپ, جىلى پەشتىڭ قىزۋىمەن ءجۇزى نۇرلانىپ, بالبۇل جانىپ, نەمەرەلەرىنە ەرتەگى ايتىپ وتىرادى-مىس. 800 جاڭا جۇمىس ورىنى اشىلماق. استاناعا جەتكەنشە 267,3 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالماق, ءار شاڭىراققا جەتكىزۋ ءۇشىن 670 ملرد تەڭگە. حالىقتىڭ العىسىن العىر «قازترانسگاز» كومپانياسى شىعىن مەن پايدانىڭ ارا-جىگىن اجىراتىپ, «قاراجات تابىلادى, قورىقپاڭىزدار, تەك كەسىمدى مەرزىمدە بىزگە جۇمىستىڭ ناتيجەسىن كورسەتىڭىزدەر» دەپ ەكى الاقانىن ىسقىلاپ وتىرعان كورىنەدى.
استانا, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تىرەگى بولعان ارۋ استانانىڭ سۇلۋلىعىنا سۇقتاناتىنداردىڭ قاتارى كوپ بولماعاي, اق نيەتىن ارنايتىن اعايىندارعا ءاردايىم ەسىك اشىق. شىندىقتى مويىنداۋدىڭ ءوزى ادەپتىلىك, التى اي قىستا قويىن-قونىشىن تەك تاس كومىردىڭ ارقاسىندا جىلىتىپ شىعاتىن استانا تەرىسكەيدەن جەل سوقپاعان كۇندەرى كوك تۇتىنگە تۇنشىعىپ قالۋشى ەدى عوي. كوگىلدىر گاز كەلگەندە اۋاعا تارايتىن زياندى قالدىقتاردىڭ كولەمى 36,1 مىڭ تونناعا ازايادى.
ايتقانداي, سول قۇرلىقتى قۇرلىققا, ءبىر ەلدى ەكىنشى ەلگە جالعايتىن كوپىرلەرگە اينالسوقتاي بەرەتىندىگىمىزدىڭ سىرىن اشايىق. توقەتەرى, ەل ەرتەڭىنە تىرەك بولاتىن عاجايىپ وقيعالار ءوز ىشىمىزدە, ءوز اۋلامىزدىڭ توڭىرەگىندە بولىپ جاتسا دا «كورمەس تۇيەنى دە كورمەستىڭ» كەبىن كيىپ, تۇياق سەرىپپەستەن, ساڭىراۋ كىسىشە تاس بۇركەنىپ جاتىپ الاتىندىعىمىزدى ءتۇسىندىرىپ بەرىڭىزشى كانەكەي. نەگە بۇلاي؟ «الدىمىزدا ءبىر كۇن بار ەسەپ بەرەردى» (شاكارىم) نەگە ەستەن شىعارىپ الامىز, ا؟ ۇلكەنىمىزدىڭ دە, كىشىمىزدىڭ دە قۇداي بەرگەن ىرىس, حالقىمىزدىڭ كەڭپەيىل – ماڭدايىنا جازىلعان باق-داۋلەتىن كەزىندە باعالاماي, باردى باعالاۋعا ورەمىز جەتپەي, ياكي جوق جەردەن تۇمسىق كوتەرگەنىمىز ءۇشىن دە ار-ۇجدان الدىندا جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلەر كۇندەردىڭ كۇنىندە. قانداي قۇپياسى بارىن كىم ءبىلسىن, سول كوپىرلەر پايدالانۋعا بەرىلگەن ساتتەگى بارشا جۇرتتىڭ كول-كوسىر كوڭىل-كۇيىن ۇمىتا المايمىز, ايتەۋىر. «قايدا جۇرسەڭ دە ءبىرتۇتاسسىڭ – ءوزىڭ تۋعان ولكەمەن!» (ت.ابدىكاكىم). ەرتەڭ, كەلەر جىلدىڭ جەلتوقسانى دەگەنىڭىز يەك استىنداعى مەجە عوي. سوندا, سوندا دەيمىز-اۋ, «سارىارقا» گاز قۇبىرى مىڭداعان شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ, استانا اسپانىنان الاۋ-جالىن جارق ەتە قالعان تۇستا ەستەن تانىپ, «قاي ولكەگە تاپ بولدىم» دەپ جۇرەگىمىزدى ءبىر ءدىر ەتكىزۋگە دە جاراماي, سول سىلپىل جۇرىسىمىزدەن جاڭىلماي بۇقپانتايلاپ, بەيشارانىڭ كۇيىن كەشپەسەك قايتسىن-اي.
قىزىلورداداعى «قاراوزەك» اسا ستراتەگيالىق ماڭىزى بار كومپرەسسورلىق ستانسا. زاماناۋي تەحنيكا جەتىستىگىمەن جاراقتاندىرىلعان. استاناعا, ودان كەيىن سولتۇستىك وبلىستارعا ايدالاتىن گاز باتىس قازاقستان كەن ورىندارى – قاراشىعاناق, قاشاعان, تەڭىز, جاڭاجول, ورىكتاۋدىڭ تابيعي ونىمدەرى وسىندا جينالادى دا, قۇددى سىر-انامىز كوكىرەگىندەگى جىلۋمەن وزگە اعايىنداردى جارىلقاپ جاتقانداي عاجايىپ سۋرەتتەردى كوزگە ەلەستەتەدى.
سىر – الاشتىڭ اناسى. ءبىر كەزدەرى قۇم سۋىرعان ولكە, ەكولوگياسى اۋىر نۇكتەگە قونىستانعان وڭىردەن ستارت العان الىپ جوبانىڭ جولى بولعاي دەيسىز ىشىڭنەن ءتىلىڭدى مىڭ مارتە كاليماعا كەلتىرىپ.
* * *
بۇگىندە سول قۇمدى ولكە اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق جەتىستىكتەرگە تولى. «رۋحاني جاڭعىرۋدا» جازىلعانداي, ءار پەندە قولىنان كەلگەنشە تۋعان جەرگە جاردەم ەتۋگە مىندەتتى. قالاي, قايتىپ؟ «تۋعان جەرگە تۋ تىگۋدىڭ» جول-جورالعىسى ۇشان-تەڭىز. ال قالامنان باسقا سۇيەنەرى جوق جانە وزگە ماماندىقتى يگەرۋگە قىرسىز, ويىنان شىعاتىن ءبىر سويلەم قاعازعا تۇسسە كەۋدەسى اسپان تىرەپ, جەر بەتىندە وزىنەن باسقا باقىتتى جان جوقتاي شالقىپ-تاسىپ, شالا بايىپ جۇرەتىن ءبىز «پاقىردىڭ» وسى تۇسقا كەلگەندە ءۇنىمىز قۇمىعىپ, كومەسكى تارتاتىندىعىن جاسىرىپ قايتەيىك؟ قيالىڭنىڭ اياعى جەر يىسكەمەيدى, انانى دا, مىنانى دا اۋدارىپ تاستاعىڭ-اق كەلەدى, تۋعان اۋىلىمدى تازا سۋمەن قامتاماسىز ەتسەم دەيسىڭ, بارىنە وسى زامانعى جاساۋ-جابدىعى كەلىسكەن باسپانا سالىپ بەرىپ, ءوزىم سولاردىڭ اراسىندا تاۋداي بولىپ تالتاڭداپ جۇرسەم دەيسىڭ... وي-حوي, ايتا ءتۇس, قۇرعاق سوزبەن قامال تۇرعىزساڭ جۇلدە سەنىكى. ەڭ بولماعاندا سولاردىڭ ءدۇيىم جۇرت ءۇشىن ىستەپ جاتقان يگىلىكتى ىستەرىنە ىستىق ءىلتيفاتىمدى بىلدىرسەم دەيسىڭ قالام ۇشىمەن بولسا دا...
قىزىلوردا – ەجەلگى قالا. فاريزا اپامىزشا جىرلاعاندا: «تاس كوشەسىندە وشىرىلمەيتىن تاريحىمىز جازىلعان...» قالاعا كىرگەن بەتتە بىردەن بويىڭ جەڭىلدەنەدى, تۋراسىن ايتقاندا «تۋعان جەردىڭ ءتۇتىنى دە ءتاتتى». گۇل كومكەرگەن كوشەلەر تاپ-تازا. تاسبوگەت سۋ تورابىنىڭ ۇستىنەن ءوتىپ بارا جاتىپ, اينالاعا ەرىكسىز نازار جىعاسىڭ. بۇرىنعى شاڭى بۇرقىراپ جاتاتىن داريا جاعالاۋىنا قىزىل كىرپىشتەن قالانعان كوپ قاباتتى اسەم ۇيلەر قونىس تەپكەن. سوڭعى ءۇش جىلدىڭ كولەمىندە قالادان ون ءبىر مولتەك اۋدان ىرگە كوتەرگەن. 18 مىڭ ادام قۇرىلىس جۇمىستارىنا تارتىلعان. «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا مىڭداعان تۇرعىن قونىس تويىن تويلاپ جاتتى. وبلىستىڭ الىس قيىرىنداعى قىزىل قۇم ىشىندەگى بولاشاعى كومەسكى اۋىلدار وڭتايلاندىرۋ ادىسىمەن وسى اۋدانداردان جاڭا پاتەرلەرگە يە بولدى. سول ءۇشىن دە ولاردىڭ ءوڭىر باسشىسىنا ايتار العىستارى شەكسىز. استاناداعىداي سىرداريانىڭ سول جاعالاۋىنان دا ەڭسەلى عيماراتتار بوي تىكتەپ كەلەدى. نەگىزگى ەكونوميكاسى مۇناي وندىرىسىنە تىكەلەي بايلانىستى بولعانىمەن ونىمدەرى الەمدىك ستاندارتتارعا جاۋاپ بەرەتىن, نارىق سۇرانىستارىنا ساي بىرنەشە كاسىپورىن جاڭادان ىسكە بەرىلدى. «اق مارجان» – وبلىس برەندى. وتكەن جىلى, ياعني تاۋەلسىزدىكتىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەكەسى تۇسىندا سىر ديقاندارى ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت كۇرىشتىڭ ءار گەكتارىنان 56 تسەنتنەردەن رەكوردتىق ءونىم جينادى. تابيعات قىتىمىرلىق تانىتپاسا بيىلعى مەجە ودان دا جوعارى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارۋ – قىزىلوردالىقتاردىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. ال اتاقتى «ارالتۇز» اق-ى قۋاتتىلىعى 300 توننالىق كالتسيلەندىرىلگەن سودا زاۋىتىن قولعا الدى. جوبانى قارجىلاندىرۋ قازاقستان دامۋ بانكىنىڭ قۇزىرىندا. بۇل ەل ازاماتتارى تۇتىناتىن كالتسيلەندىرىلگەن سودانىڭ 75 پايىزىن وتەيتىن زاماناۋي زاۋىت. ايتپاقشى, ىرگەلى ۇجىم يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وندىرىسكە يسپان تسەحىن قوسىپ, ءونىمنىڭ 60 پايىزىن شەت ەلگە ەكسپورتتايدى. 200-دەن استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. سوڭعى ەكى جىلدىڭ كولەمىندە كۇللى رەسەي اس تۇزى نارىعىنىڭ 12 پايىزىن يەلەنىپ ۇلگەردى. «شالقيا» قورعاسىن-مىرىش كەن ورنىندا كەن بايىتۋ كومبيناتى مەن گاز تۋربينالى ەلەكتر ستانساسىن سالۋ قولعا الىندى. ەۋروپالىق بانك پەن پولشانىڭ ۇلتتىق بانكى جوبانى قارجىلاندىرۋعا دايىن. سەبەبى فەرروقورىتپا ول ەلدەرگە اۋاداي قاجەت. ۇشوكسيتتى موليبدەن وندىرەتىن كاسىپورىن ىسكە بەرىلسە اتوم ەنەرگياسى مەن اۆياتسيالىق-عارىشتىق تەحنيكا, ميكرو جانە وپتوەلەكتورنيكالىق ونىمدەر جاپونياعا ەكسپورتتالادى. ۇزاق جىلدارعا جىر بولعان اتاقتى شىنى وڭدەيتىن زاۋىتتىڭ پروبلەمالارى شەشىلدى. شيەلىدەگى, جاڭاقورعانداعى ەكى بىردەي تسەمەنت زاۋىتىنا 74 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. شيەلى اۋدانىندا تاۋلىگىنە 400 ليتر شۇبات وندىرەتىن تسەح ىسكە قوسىلدى. سىرداريا اۋدانىندا جىلىنا 250 مىڭ توننا ءونىم شىعاراتىن ەت كومبيناتى بار جانە وعان قوسىمشا 10 مىڭ باس قوزى وسىرەتىن كەشەن سالىندى. حالقى بۇرىن قۇس ەتىن سىرتتان تاسىمالدايتىن, رەسپۋبليكالىق ينۆەستيتسيالىق ورتالىقتىڭ قارجىسى ەسەبىنەن سىرداريا قۇس فابريكاسى نەسيەلەندىرىپ, قازىردىڭ وزىندە 10 مىڭنان استام ۇيرەك-قاز وسىرىلۋدە. شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن وبلىستىڭ اگرارلىق سەكتورى ىڭعايلى بولىپ تۇر. بيىل جاڭاقورعانداعى تومات سىقپاسىن شىعاراتىن زاۋىت ىسكە بەرىلەدى. ارال اۋدانىنان تۇيە ءسۇتىن وڭدەيتىن زاۋىت سالىنباق. قىزىلوردانىڭ قاۋىنى رەسەي مەن قىرعىزستان نارىعىنا شىقتى...
قۇرعاق تسيفرلار ما؟ جوق. وسى سەكىلدى كورسەتكىشتەردى ودان ءارى سوزا بەرۋگە دە دايىنبىز. قايران ايدىندى ارال! جۇرەگىمنىڭ ءبىر بولشەگى. ايگىلى ورىس جازۋشىسى ك.پاۋستوۆسكي «تەڭىز جاعالاۋىندا تۋعانداردىڭ اقىن بولماسقا قاقى جوق» دەيدى. وسى ءسوز وزىمە ۇنايدى. تەڭىز جالاۋىندا ومىرگە كەلگەن اقىن-جازۋشىلاردى سانامالاماي-اق, قازاق ادەبيەتىنىڭ كوزى ءتىرى كلاسسيگى ءا.نۇرپەيىسوۆتىڭ اتىن اتاساق تا جەتكىلىكتى بولار. كىشى ارال ەلگە ىرىس بولىپ قايتا ورالدى. مەنىڭ جاعالاۋلىق جەرلەستەرىمنىڭ جاعدايى قازىر «حانعا سالەم بەرمەيدى», استارىندا قۇمعا باتپايتىن ارقىراعان شەتەلدىك جەڭىل ماشينا, ۇستەرىندە كوتتەدج. كوكارال بوگەتىنىڭ ەكىنشى كەزەگىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك بانكتەن قوماقتى قاراجات بولىنگەن. تەڭىز ارال قالاسىنا جاقىندايدى, ىسىلداعان ەسپە قۇم اساۋ تولقىنعا امالسىز ىعىسىپ ورىن ۇسىنادى. بارىمىزگە وسى كۇندى كورۋگە جازعاي!
ۋاقىتى بولىپ جاتسا ءوڭىر باسشىسى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلىمەن جۇزدەسىپ, پىكىرلەسۋ ءبىز ءۇشىن ۇلكەن ولجا. تانىمى تەرەڭ, كەز كەلگەن تاقىرىپقا قامشى سالدىرمايدى. الەمدىك ماسشتاب دەڭگەيىندە وي قورىتادى. انا جىلى وبلىس جاستارىنىڭ الدىندا دۇنيە جۇزىندە بولىپ جاتقان كۇردەلى دە جاھاندىق ماسەلەلەردىڭ مايىن تامىزا اڭگىمەلەپ, ەكونوميكالىق جەتىستىكتەر مەن ادامزات باستان كەشۋگە ءتيىستى كۇرمەۋى قيىن تۇيىندەردىڭ دە ارا-جىگىن تارقاتىپ, «وسىنداي تۇستا سەن قايتىپ قايرات كورسەتىپ, ەلىڭە قانداي كومەك بەرە الاسىڭ, جاس ورەن, الدە قارنىڭدى تىر-تىر قاسىپ, باسىڭدى سالبىراتىپ جۇرە بەرەسىڭ بە؟!» دەيتىندەي, كوزدەرىندە وتى بار ءاربىر جاستىڭ جىگەرىن جانىعانداي تولىمدى لەكتسياسىن تىڭداعاندا ءبىزدىڭ دە قايران قالعانىمىز بار ەدى. نوبەل سىيلىعى لاۋرەتتارىنان ءبىر مىسقال كەمدىگى جوق-تى. كۇن سايىنعى قىم-قۋىت شارۋانىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرىپ, وسىنشا رۋحاني بايلىقتى بويىنا جيناعان اتپال ازاماتقا ىشتەي تىلەۋقور بولعاننان باسقا نە ايتارسىڭ! كوشەرباەۆ ءبىزدىڭ قولپاشتاۋىمىزعا ءزارۋ ەمەس, ءتىل ۇشىنا وڭاي ورالا سالاتىن «وبلىس جەتىستىكتەرى ءسىزدىڭ ەسىمىڭىزبەن تىكەلەي بايلانىستى عوي» دەيتىن جاتتاندىلاۋ ويدىڭ ۇشتىعىن شىعارساڭىز ءبىتتى, ادەمى وتىرىس, ۇيلەسىمدى سىرلاسۋ كىلت ۇزىلەدى دە ودان ءارى جالعاسپايدى. جانى جومارت, «كىسى تانيتىن قابىلەت-قارىمى مول» ەلەۋ اعامىزدىڭ دا كوزىن كورىپ, ازداپ بولسا دا اقىل-كەڭەسىن تىڭداعانىمىز بار-دى. وبلىستىڭ بىرنەشە اۋدانىن باسقاردى, پارتيانىڭ «تۇكىرىگى جەرگە تۇسپەي تۇرعاندا» جوعارىداعىلاردىڭ قاس-قاباعىنا قاراماستان, ۇلى دالانى قوڭىر اۋەنىمەن الديلەگەن قورقىت كەسەنەسىن تۇرعىزدى. ونى كەيىن قىرىمبەك كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزدى. ءبىر اۋلەتتىڭ ەل اراسىنا تاراعان اڭىزى جىلدار جىلجىعان سايىن اسپانداپ بارادى.
اكىم كىتاپ وقىسا دا جەتىستىككە بالايتىن بولدىق وسى كۇندەرى. ال قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى ادەبي دۇنيەنى شەمىشكەشە شاعادى. قورقىت كەسەنەسىمەن بايلانىستى بايقوڭىر, تورەتام توڭىرەگىندەگى وقيعالاردى ءسوز ەتەتىن سوڭعى رومانىم جايلى دا جاعىمدى پىكىر ايتىپ, كوڭىلىمدى ءبىر كوتەرىپ تاستادى.
ەسسەمىزگە نەگىزگى جەلى بولعان قىزىلوردادان الپىس شاقىرىمداي الىس قونىستانعان «قاراوزەك» ستانساسى الىستان «مەن مۇندالايدى». قۇم سۋىرعان ولكەنىڭ وتتاي ىستىق لەبى بەت شارپيدى. ۇلكەن ىسكە دايىندىق جۇمىستارى ساقاداي ساي. ەرتەڭ وسى ارالىقتان استاناعا قاراي «سارىارقا» گاز قۇبىرى «جولعا شىعادى».
«قاراوتكەلگە قاشىق ەمەسسىڭ, قاراوزەك!» سانامىزدا جاتتالىپ قالعان وسى سويلەمدى تانىس ءاننىڭ قايىرماسىنداي قايتالاي بەرگىمىز كەلەدى, قايتالاي بەرگىمىز كەلەدى...
قۋانىش جيەنباي