كەشە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق-تىڭ قولداۋىمەن «تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 شىڭى» – مەملەكەتتىك ءتىل كۇنى شارالارى اياسىندا سەمينار-ترەنينگ پەن مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەمەلەرى كورمەسىن وتكىزدى.
بەلگىلى تۇركولوگ ي.بەنتسينگ «عىلىمي, ادەبي, تىلدىك جانە تاريحي تۇرعىدان قاراعاندا, قازاق ءتىلى تۇركى تىلدەرىنىڭ ءىشىندەگى وتە اسەمى, وتە باي ءتىلدىڭ ءبىرى» دەگەن قازاق تىلىنە كەڭەستەر وداعى تۇسىندا كادىمگىدەي قاتەر تونگەن ەدى. تاۋەلسىزدىك تاڭىمەن بىرگە ءتىلىمىزدىڭ دە ەڭسەسى كوتەرىلسە دەپ ءۇمىت وتى ويانعان حالىق اينالاسىنا قاراعاندا, قازاق تىلىندە سويلەۋشىلەر سانىنىڭ تىم ماردىمسىز ەكەنىن كورگەن-ءتىن. شۇكىر, ازاتتىقپەن بىرگە «ءتىل تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, ەل ىشىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى كوبەيدى, ءتىل ءبىلەتىندەردىڭ دە سانى ارتا تۇسكەندەي. بىراق, ءتىل جاناشىرلارىنىڭ جانى تىنشيتىن ەمەس. مەملەكەتتىك مىنبەردەن «قازاق قازاقپەن قازاقشا سويلەسسىن» دەپ ايتىلسا دا, تەگىن ءتىل ۇيرەتۋ كۋرستارى جۇمىس ىستەپ جاتسا دا جاعداي تۇبىرىمەن وزگەرۋدەن الىس جاتىر. بۇل – قانشا جاسىرعىڭ كەلگەنمەن, جابۋعا كەلمەيتىن شىندىق.
قحا ۇيىمداستىرعان سەمينار-لينگۆيستيكالىق ترەنينگتە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قازىرگى جاي-كۇيى اڭگىمەلەنۋمەن بىرگە, جينالعاندار سوزدەن ىسكە كوشۋدىڭ اۋاداي قاجەتتىگىنە توقتالعان. سول سەبەپتەن شارانى وتكىزۋشىلەر قازاقستان وڭىرلەرىندەگى وقىتۋشىلاردى, لينگۆيستيكالىق ورتالىق باسشىلارىن, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق قىزمەتكەرلەرىن, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى مەن جۋرناليستەرگە ارنالعان قازاق ءتىلىن وقىتۋ سالاسىنداعى جاڭا ازىرلەمەلەردى تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپتى. ارنايى كورمە دايارلانىپ, تىڭ ءادىستەمەلىك قۇرالدار, وقۋلىقتار, ءتىلاشارلار مەن سوزدىكتەردى جيىپ ءتىل ۇستارتام دەگەن جانعا ءورىس بار ەكەنىن كورسەتتى.
وسىعان دەيىن مەملەكەتتىك ءتىل ماسەلەسىندە كوبىرەك سىنالاتىن سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, قاراعاندى, اقمولا وبلىستارىندا ارنايى سەمينارلار وتكىزىپ, ولاردا شەت ەلدەردىڭ تىلدەردى وقىتۋ ادىستەمەلەرى كورسەتىلىپ, مىقتى-مىقتى ماماندار شاقىرعان ۇيىمداستىرۋشىلار بۇل جولى ماسكەۋ شەت ەل تىلدەرى ينستيتۋتىنان – پسيحولينگۆيست, وتىز ءتىلدى كاسىبي مەڭگەرگەن الەمگە بەلگىلى اۋدارماشى-سينحرونشى, تىلدەردى تەز ۇيرەتۋدىڭ بىرەگەي ءادىستەمەلەرىنىڭ اۆتورى دميتري پەتروۆتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنەن قازاق ءتىلىن وقىتۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋشى, امەريكادا قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋشىلەرگە ساباق بەرگەن عىلىم دوكتورى ءاليا قۇرىشجانوۆانى, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدى تەزدەتۋ ادىستەمەسىنىڭ اۆتورى, «پاراسات جانە ءدىل» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ديرەكتورى قۇرالاي مۇتانوۆانى شاقىرىپتى.
سەميناردى ۇيىمداستىرۋ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ اسسامبلەيا سەسسيالارىندا بەرگەن تاپسىرماسى اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋگە جاعداي جاساۋ جانە قولداۋ باعىتىندا اتقارىپ جاتقان اۋقىمدى جۇمىستارىنىڭ ءبىر بولىگى عانا. اتالعان ستراتەگيالىق مىندەتتى شەشۋ ءۇشىن قحا قامقورلىعى اياسىندا بىرنەشە قوعامدىق قورلار قۇرىلىپتى. اتاپ ايتقاندا, «ءتىلدارىن» تىلدەردى تەزدەتىپ وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەمەلەرى ءتۇزىلىپ, الماتىدا قحا كورپوراتيۆتىك قورى جانىنداعى «لينگۆا» ءتىل ۇيرەتۋ ورتالىقتارى اشىلعان. ولاردىڭ مىندەتى تالداۋ, ساراپتامالىق باعالاۋ, قولدانىستاعى جانە جاڭادان ازىرلەنگەن وقىتۋ باعدارلامالارى, ءادىستەمەلەرى مەن ءتىل وقىتۋ قۇرالدارىنا كونسالتينگ جۇرگىزۋمەن قاتار, حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق, ايماقتىق ادىستەمەلىك سەمينارلار وتكىزىپ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن, كونفەرەنتسيالار, تىلدەردى وقىتۋ مەن ولاردى ازىرلەۋ فورۋمدارىن وتكىزىپ تۇرۋ ەكەن. بۇگىنگى شارا دا سونىڭ ءبىر پاراسى.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ الەۋمەتتىك كونسورتسيۋمى» قوعامدىق قورى ورىس ءتىلدى ازاماتتارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسىن جاساپتى. ول وڭتۇستىك كورەيانىڭ LG فيرماسى ازىرلەگەن IT تەحنولوگيا نەگىزىندە جاسالعان جاڭا قۇرال كورىنەدى. بۇل قۇرال سەمينارعا قاتىسۋشىلارعا تاراتىلدى.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى – سەميناردا تەك ءوز ەلىمىزدەگى ءتىل ۇيرەتۋ تەحنولوگيالارى عانا ەمەس, شەت ەلدەردەگى ءتىل ۇيرەتۋ ۇدەرىستەرى, ولاردىڭ تابىستارى قامتىلدى. ياعني, ءوزگەلەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن ءوزىمىزدە ءجۇزەگە اسىرۋدىڭ جولدارى كەڭىنەن كورسەتىلدى. سەمينارعا قاتىسۋشىلار ءتىل ءورىسى كەڭەيە تۇسسە دەگەن تىلەكپەن تاراستى.
انار تولەۋحانقىزى,
استانا.