مەن باقىتتىمىن!
وسىدان 20 جىل بۇرىن 16 جەلتوقسان كۇنى كۇرشىم اۋدانى, دىڭگەك اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەنىمدى ماقتان تۇتامىن. سەبەبى, ءدال سول كۇنى ەلىمىز ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريا ەتكەنى بەلگىلى. اتا-بابالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساعان تاۋەلسىز ەلدىڭ ازاماتى بولعانىما, ءدال سول كۇنى ومىرگە اكەلگەن اتا-انام قيزات اعاداەۆ پەن قاينيجامال سۇلتانعاليقىزىنا العىسىم شەكسىز.
مىنا ءبىر وقيعا ەسىمدە ماڭگى ساقتالاتىنى ءسوزسىز. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 10 جىلدىعى قارساڭىندا ەلباسى تاۋەلسىزدىك قۇرداستارىنىڭ – ون جاستاعى بالالاردىڭ باسىن قوسىپ, قۇتتىقتاۋ ءۇشىن استاناعا جينادى. شىعىس قازاقستاننان بارعان بالالارعا «كازتسينك» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى دەمەۋشى بولدى. ەلباسى ن. نازارباەۆ تاۋەلسىزدىك كۇنى تۋعان بالالاردى قۇتتىقتاپ, ارقايسىمىزعا كومپيۋتەر مەن روليكتى سىيعا تارتاتىنىن حاباردار ەتتى. الايدا, سول باعالى سىيلىق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, بىزگە جەتپەي قالعانى دا ەسىمدە قالىپتى. بىراق ماسەلە وندا ەمەس, ەلباسىمەن بىرگە ەسكەرتكىش سۋرەتكە ءتۇسىپ, استانانى ارالاعانىمىز, وزىممەن قۇرداس بالالارمەن تانىسقانىمدى ەسكە العان سايىن, كەۋدەمدى قۋانىش كەرنەيدى.
تاۋەلسىزدىك قۇرداسى بولعان سوڭ وقۋدا وزات بولعانعا نە جەتسىن. مەكتەپتە ءتارتىپتى بولىپ, وقۋدا دا الدان كورىنىپ ءجۇردىم. قول كۇرەسى مەن فۋتبولدان اۋدان نامىسىن قورعاپ, وبلىستىق جارىستاردا سان مارتە جۇلدەگەر اتانعانىم جانە بار. سونداي-اق «ۇزدىك شابۋىلشى» اتاعىن يەلەنگەنىمدى دە ماقتان تۇتامىن.
ءبىز جاستار, ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ اكەلىك قامقورلىعىن ايقىن سەزىنۋدەمىز. جاتاقحانادا ساباقتى پىسىقتاۋعا تولىق مۇمكىندىك بار, ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسىندا ماتەريالدىق بازا كۇن تالابىنا ساي, كومپيۋتەر, قاجەتتى زاتتاردىڭ بارلىعى جەتكىلىكتى.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن بۇكىل ەلىمىز لايىقتى تارتۋمەن قارسى الاتىن كۇن دە جاقىن. قازىر قازاقستاندى بۇكىل الەم جۇرتشىلىعى بىلەدى. كۇنى كەشەگى سامميت, ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋ, ازيا ويىندارىندا توپ جارۋ ەلىمىزدىڭ اتاق-داڭقىن بۇكىل الەمگە تانىتتى. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ سارابدال ساياساتى ناتيجەسىندە قازاقستان كەلەشەكتە دە كوك بايراقتى جوعارى ۇستاپ, بيىك بەلەستەردەن كورىنە بەرمەك. وعان ءبىز دە لايىقتى ۇلەس قوسا بەرەمىز.ازامات اعاداەۆ, شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتى.
وسكەمەن.
اتىما دا, تۋعان كۇنىمە دە لايىق بولامىن
16 جەلتوقسان – مەنىڭ تۋعان كۇنىم ءارى ەلىمنىڭ تاۋەلسىزدىك العان كۇنى. اتا-بابامىز تالاي جىلدار ارمانداعان ەركىندىك, ەگەمەندىك العان كۇن. مەنىڭ اتا-انام زايدا مەن سارسەنبەك الماتىدا وقىپ, ءبىلىم العان جاستار, كەيىننەن وقۋ ءبىتىرىپ كەرەكۋ وڭىرىنە, پاۆلودار وبلىسىنا كەلگەن ەكەن.
اكەم شىمكەنت وبلىسىنىڭ ارىس دەگەن اتى دا, زاتى دا ادەمى قالادا تۋعان. الايدا, ءبىز وزگە ۇلت وكىلدەرى كوپ تۇراتىن قالادا تۇردىق. ءبىر عاجابى, اتا-انام ۇيدە تەك قانا انا تىلىمىزدە سويلەسىپ, مەنى انا تىلىمىزدە تاربيەلەپ ءوسىردى. جانە دە اتا-انام ءۇشىن بۇل كۇننىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – ولار وتباسىن قۇرعان سوڭ كوپ ۋاقىت بالالارى بولماعان ەكەن. ال سول باقىتتى كۇن 16 جەلتوقسان, ياعني تاۋەلسىزدىك العان كۇنمەن بىرگە كەلىپتى. اتىمدى مۇحتار اتاسىنداي بولسىن دەپ ىرىمداپ قويىپتى. ءيا, ءتاڭىردىڭ ءوزى اتا-اناما وسى كۇنى سىيلىق جاساعانداي.
ءوزىم وبلىس ورتالىعىنداعى №4 مەكتەپتىڭ قازاق سىنىبىن ءبىتىردىم. قازىر ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تاريح جانە قۇقىقتانۋ فاكۋلتەتىندە ءبىلىم الۋدامىن. ەلىمىزدىڭ شەجىرەلى وتكەنى ويلانتادى, بۇگىنى, ەرتەڭى, ارينە, بىزدەردىڭ ءبىلۋىمىزدى, وسى ارقىلى تاۋەلسىزدىك العان ەلىمىزدىڭ تاريحىن زەرتتەپ ءبىلىپ, الدا ەل تىنىسىن كەڭەيتۋگە ۇلەس قوسىپ, قىزمەت جاساعىم كەلەدى.
مۇحتار پەرنەبەكوۆ, سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتى.
پاۆلودار.
ەگەمەندىكتىڭ ارقاسىندا ەلگە كەلدىك
تاۋەلسىزدىك ءبىزدىڭ وتباسىمىز ءۇشىن ەرەكشە قاستەرلى, ايرىقشا قادىرلى. قازاقستان تاۋەلسىز مەملەكەت بولعاننان كەيىن الىس-جاقىنداعى قانداستارىنىڭ اتا قونىسقا ورالۋىنا جول اشتى. مەنىڭ اتا-انام دا موڭعوليادان اتا-بابامىزدىڭ تۋعان توپىراعىنا اتباسىن بۇرىپ, وسىندا قونىس اۋداردى. مەن تاۋەلسىز ەلىمىزدە ءوسىپ, ءبىلىم الىپ جاتقانىما بەك قۋانىشتىمىن. ءوزىم ليتسەي ءبىتىرىپ, دانەكەرلەۋشى ماماندىعىن الىپ شىقتىم. قازىر الماتى ەكونوميكا جانە ستاتيستيكا ينستيتۋتىنىڭ اقتوبە فيليالىندا زاڭگەر ماماندىعى بويىنشا وقىپ جاتىرمىن.
تاۋەلسىزدىك كۇنى دۇنيەگە كەلگەنىمدى اتا-انام جاقسىلىققا جورىپ, مەنى اقجولتاي ۇل دەپ وتىرادى. مەن دۇنيەگە كەلگەن جىلى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان ەكەن. ونى مەن ەسەيە كەلە ءبىلدىم. الىستا جۇرگەن مەنىڭ اتا-انامنىڭ دا مۇنداي قۋانىشتى ءساتتى اقجارىلقاپ كوڭىلمەن قارسى العاندارىن ەستىپ ءجۇرمىن.
اكەم قۋاندىق پەن انام قاراگوز اتاقونىسقا ورالعان كەزدە قۇشاق جايا قارسى العان اۋىلداستارىنا ءدان ريزا. اۋىلدا جەكە شارۋاشىلىقتارىن جۇرگىزىپ, بالالارىن تاربيەلەپ, ەلمەن قاتار ءجۇرىپ جاتىر. ەگەمەن ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن قارسى الۋدا. اتاجۇرتتاعى وڭ وزگەرىستەر مەن وسى جىلدارداعى قول جەتكەن تابىستارعا ءتانتىمىز. اعايىننىڭ اتاجۇرتقا جينالۋىنا مۇمكىندىك بەرگەن ەلباسىمىزعا ريزاشىلىعىمىز شەكسىز, ارينە. بۇگىنگىدەي تاريحي ساتتە ەلگە بەرەكە-بىرلىك, تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىق تىلەيمىن. ەلىمىزدىڭ وركەنيەتتى ەلۋ مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەركىن ەنۋىنە پەرزەنتتىك ۇلەسىمىزدى قوساتىنداي ازامات بولۋ باستى پارىزىمىز دەپ ەسەپتەيمىن. قاشاندا قازاقستاننىڭ الار اسۋلارى الاسارماسىن.
بولاتحان حوتباي, ستۋدەنت.
اقتوبە وبلىسى.
«ەلىممەن بىرگە ءوسىپ كەلەمىن» – دەيدى ساتۋشى ايدانا ماقاشەۆا
– ايدانا كوڭىل-كۇيىڭ قالاي؟
– وتە جاقسى, اعا. اسىرەسە, جىلداعى جەلتوقسان ايى جاقىنداعان سايىن كوتەرىڭكى بولا تۇسەدى.
– نەگە؟
– بۇل مەنىڭ دۇنيەگە كەلگەن ايىم عوي. ەل تاريحىنداعى ەڭ جۇلدىزدى ايدا ءارى تاۋەلسىزدىك تاڭىمەن بىرگە بۇرشىك جارۋىم جۇرەگىمە ماقتانىش. وسى كۇندەگى بۇكىلحالىقتىق قۋانىش مەنىڭ دە شاتتىعىما شۋاق شاشادى. تاۋەلسىزدىكپەن تۇيدەي قۇرداس بولۋىمدى ماڭدايعا جازعان جاراتۋشىعا راحمەت.
– ءتىلىڭنىڭ تازالىعىنا, يبالى مىنەزىڭە قاراعاندا, اۋىل بالاسى سياقتىسىڭ؟
– ءيا, قارقارالى اۋدانىنىڭ تۋماسىمىن. وندا دا اقىن اتامىز قاسىم امانجولوۆتىڭ كىندىك قانى تامعان جەردىڭ تۇلەگى ەكەنىم كوڭىلىمە ۇلكەن مەرەي. اكەم امانگەلدى, شەشەم ساندۋعاشتىڭ ەسكە الۋى بويىنشا 16 جەلتوقساندا, ءتۇس اۋعان شاقتا ءومىر ەسىگىن اشىپپىن. وسىنىڭ الدىندا قازاقستاننىڭ ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعانى تۋرالى حابار ءبىزدىڭ جاققا دا جەتكەن ەكەن. ەسىمىمنىڭ ايدانا دەپ اتالۋى وسى وقيعاعا بايلانىستىرىلىپ قويىلعانىن ولار ىلعي دا ايتىپ وتىرادى.
– ماماندىق الدىڭ با؟
– ورتا ارناۋلى ءبىلىمىم بار. قاراعاندى ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى بيزنەس جانە قۇقىق كوللەدجىن ۇزدىك ءبىتىردىم. قازىر ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سىرتتاي بولىمىندە وقىپ ءجۇرمىن. كوپ بالالى وتباسىعا اۋىرتپالىق ارتپايىن دەگەن ويمەن ءبىر مەزگىل جۇمىس ىستەپ, وقۋدى وسىلايشا جالعاستىرۋدى ۇيعارعان ەدىم. مۇنداي شەشىمىم جاقسى بولدى. اۋىلداعى ءىنى-سىڭلىلەرىمە كومەك كورسەتىپ تۇرۋعا جاعدايىم بارشىلىق. اتا-انامنىڭ تۇلا بويى تۇڭعىشتارى بولعاندىقتان قامقورشى بولۋعا جاراپ قالعانىما قۋانامىن.
– ويداعى ارمان-تىلەگىڭ قانداي؟
– اۋىلدى ساعىنامىن. ەڭ الدىمەن, باۋىرلارىمدى قاتارىنان قالدىرماسام دەيمىن. اۋىلعا ورالىپ, كەشەگى ۇستازدارىمنىڭ ورتاسىنا قوسىلۋدى ويلايمىن. بۇگىندە قاي ازاماتقا دا ۇمتىلىس-تالپىنىسىنا قاراي ماقساتتارىنا جەتۋىنە جول اشىق قوي. كەلەشەگىمە سونداي ۇمىتپەن قارايمىن. سۇيىكتى قازاقستانىمىز گۇلدەنىپ, وركەندەگەن سايىن وعان سەنىم نىق. ەلىممەن بىرگە ءوسىپ كەلەمىن. مەن دە جيىرماعا تولعالى تۇرمىن. بۇل شاقتا ءبارى الدا. ەندىگى ۇلكەن ىستەر ءبىزدىڭ ەنشىمىزگە تيەتىندىگىن بىلەمىن. سوعان وزىندىك ۇلەس قوسۋ – باستى ماقساتىم.
اڭگىمەلەسكەن ايقىن نەسىپباي,
قاراعاندى.
ەلباسىمىزعا اماندىق تىلەيمىن
تاۋەلسىزدىك حالقىمىزدى وزگەگە كىرىپتارلىقتان قۇتقاردى. مۇنى, ءبىز جاس ۇرپاق جاقسى ءتۇسىنۋىمىز, باعالاۋىمىز كەرەك. ءبىز تاۋەلسىزدىك ارقىلى كوپ نارسەگە قول جەتكىزدىك. ماسەلەن, ءبىرىن عانا ايتايىن. وڭتۇستىك ءۇشىن اعىن سۋ – التىنمەن تەڭ. قىرعىزستاننان شاردارا سۋ قويماسىنا كەلەتىن سۋ كۇز بەن قىستا كوپ بولعاندىقتان قويماعا سىيماي, ارناساي ارقىلى وزبەكستانعا وتكىزىپ كەلدىك.
1966 جىلدان بەرى كورشى اعايىنعا 38-39 مىڭ تەكشە مەتر سۋ جىبەرىپپىز. ال, سۋى تارتىلىپ, تۇزى اسپانعا اتقان ارال 29-30 مىڭ تەكشە مەتر عانا بولعان. قىزىلوردا مەن وڭتۇستىك قازاقستان حالقى سۋ تاسقىنىنان قاتتى ازاپ شەگىپ, ۇلكەن قاراجاتتار جۇمسالىپ كەلدى. جۇرت ەلباسىعا حات جازدى. مەملەكەت باسشىسى قابىل الىپ, كوكساراي سۋ رەتتەگىشىن سالۋ جونىندەگى جارلىققا قول قويدى. كوكسارايدىڭ سىيىمدىلىعى 3 مىڭ تەكشە مەتر. جاز بويى ارالعا سۋ بارادى, ديقاندار پايدالانادى.
ءبىز وسىعان تاۋەلسىزدىك ارقىلى جەتتىك. سوڭعى ءۇش جىلدا وڭتۇستىكتە 164 ءبىلىم نىسانى پايدالانۋعا بەرىلىپ, وقۋشىلار ۇلكەن مەكتەپتەردە وقۋعا مۇمكىندىك الدى.
ءبىز مۇنى قالاي ماقتان ەتپەيمىز. تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇرداسى بولعاندىقتان وزگەلەردەن ارتىق قۋانۋىمىز زاڭدى سياقتى.
اياۋلىم قۋانىشبەكوۆا, ستۋدەنت.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سەنىمدى اقتاۋ – باستى ماقسات
تاۋەلسىزدىك قۇرداسى بولۋ مەن ءۇشىن ۇلكەن ماقتانىش. 1991 جىلدىڭ 16 جەلتوقسانى ءبىزدىڭ وتباسىمىزعا قوس بىردەي قۋانىش سىيلاپتى. اكەم حاميت پەن انام ءجاميلا, باۋىرلارىم بار, ءبارى مەنى جىل سايىن وسى كۇنى قۇتتىقتايدى. قۇربىلارىم “سەن تۋعان كۇن مەرەكەلەردىڭ ىشىندەگى ەڭ جاقسىسى” دەيدى. ويتكەنى, بۇل مەرەكە اتا-بابالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساعان تاۋەلسىزدىككە قازاقتىڭ قولى جەتكەن كۇنى عوي. ءبىز بوداندىق دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلمەسەك تە, ۇلكەندەردەن ەستىپ وستىك, كىتاپتاردان وقىدىق. احمەت بايتۇرسىنوۆ 1915 جىلى ء“الحامدۋللا, ءبىز قازاق 6 ملن.-عا جەتتىك” دەپتى. سول قازاق امان بولسا بۇگىندە 40 ملن.-عا جەتەر ەدى. بىراق, ەل باسىنا كەلگەن ناۋبەت, اشارشىلىق, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن, دۇنيەجۇزىلىك سوعىس سياقتى وقيعالار قازاقتىڭ سانىن وسىرمەي تاستادى. وسىنىڭ بارىندە بوداندىقتىڭ, وزگەگە تاۋەلدى بولۋدىڭ, ءوز ەركى وزىندە بولماۋدىڭ سالقىنى بار. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العالى 20 جىل ىشىندە ءبىز عاسىرلىق جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. بۇل قىزىل ءسوز ەمەس, انىق اقيقات. ءبىر عانا وڭتۇستىكتىڭ ءبىلىم سالاسىنا توقسان ميللياردتان استام قارجى ءبولىنىپ كەلەدى. بۇل – قىرعىزستان سياقتى مەملەكەتتەردىڭ جىلدىق بيۋدجەتىنەن ۇلكەن. وسىنىڭ ءوزى-اق مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن تانىتادى. بۇگىندە قازاقستاندى دۇنيە ءجۇزى تانيدى. كۇنى كەشە تمد اراسىندا تۇڭعىش رەت ەۋروپانىڭ ءتورى قازاقستانعا بۇيىردى. الەم ساناساتىن مەملەكەتكە اينالعاندىعىمىز بارشامىزدى قۋانتادى. ەلباسىمىز وڭتۇستىككە كەلگەندە ءبىزدىڭ وقۋ ورنىمىزدا بولىپ, اتالى سوزدەر ايتتى. ءبىز سول سەنىمگە لايىق بولۋعا ۋادە بەرەمىز.
ايعانىم دۇيسەنوۆا, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا-تەحنولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
ەل بولاشاعىنا سەنىمدىمىز
تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇرداسى ەكەنىمدى ويلاعاندا, كوكىرەگىمدى ءبىر ادەمى سەزىم الديلەيدى. ول جەكە باسىڭنىڭ قۋانىشىنىڭ تۋعان ەلىڭنىڭ تاريحي ومىرىندەگى ايرىقشا ساتپەن تۇسپا-تۇس كەلۋىنە دەگەن ريزاشىلىقتىڭ اسەرى دەر ەدىم. كوللەدج ءبىتىرىپ, «بتا» بانكتىڭ وبلىستىق فيليالىندا وپەراتور-كاسسير بولىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇرمىن. وندىرىستەن قول ۇزبەي ءجۇرىپ, جوعارى ءبىلىم الۋدى ماقسات ەتىپ, «دۇنيە» ينستيتۋتىندا وقىپ جاتىرمىن. جۇمىسىم وزىمە ۇنايدى. ماعان سەنىم ارتقان ۇجىمعا دا ءدان ريزامىن. بۇكىل ەلىمىز سياقتى ءبىزدىڭ فيليال دا تاۋەلسىزدىك كۇنىنە تابىسپەن بارۋعا جۇمىلۋدا. الىسقا بارماي-اق, ءبىر ءسات اقتوبەگە كوز سالساق تا وركەندى وزگەرىستەر اڭعارىلادى. جىل ساناپ ومىرىمىزگە وركەنيەتتىڭ يگىلىگى كوپتەپ ەنۋدە. مۇنىڭ بارلىعى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كوسەمدىگى مەن كورەگەندىگىنىڭ ناتيجەسى, ەلىمىزدەگى ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ءوزارا ءتىل تابىسۋى مەن دوستىعىنىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ عۇمىرى ۇزاق, تۇعىرى بەرىك بولسىن. حالقىمىز امان, ەلىمىز تىنىش بولسىن. تاۋەلسىزدىك جىلدارى العان ەلىمىزدىڭ بەدەل-بيىگى اسقاقتاي بەرسىن. ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇرداستارى وسى باعىتتاعى قايناعان ءومىردىڭ قاق ورتاسىندا جۇرۋگە ءازىرمىز.
ساۋلە بيسەمباەۆا, «بتا» بانكى اقتوبە وبلىستىق فيليالىنىڭ وپەراتور-كاسسيرى.
اقتوبە وبلىسى.
ەڭ جاس ديرەكتور
تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول قۇرداسى ءمادي جۇمابەكوۆ ءوزىنىڭ تۋعان اۋىلى شىركەيلىدەگى №129 ءا.جامىشەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپكە باردى. سوندا 9-سىنىپقا دەيىن ءبىلىم الدى. سونان سوڭ قىزىلوردا قالاسىنداعى «بولاشاق» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كوللەدجىنە وقۋعا ءتۇستى. ونى اياقتاعان سوڭ ءبىلىمىن جالعاستىرۋ ماقساتىندا قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ سىرتتاي ءبولىمىنە ءتۇستى. قازىر سوندا ءبىلىم الىپ جاتىر.
جاس جىگىتتىڭ ءومىربايانى بۇل عانا ەمەس. اكەسى ناعي 2003 جىلى شارۋا قوجالىعىن اشتى. بالا ءمادي اكەسىنەن ءبىر ەلى قالمايتىن. اكەسىنىڭ شارۋاشىلىقتى قالاي قۇرىپ, قالاي اياعىنان تىك تۇرعىزعانىن بىلەدى. سوندىقتان ءوزى دە جۇمىسقا ەرتە ارالاستى. مىنە, ەندى جيىرمانىڭ جالىن تارتقان جاس جىگىت سول «ناعي» شارۋا قوجالىعىنىڭ ديرەكتورى.
ومىرگە ەرتە ارالاسقاندىعىنان شىعار, ول وتباسىن دا قۇرىپ ۇلگەردى. باسىن قۇراعانىنا دا ايدان اسقان جوق. جەلتوقساننىڭ 7-ءسى كۇنى تويى وتكەن. ەرتەسى استاناعا ءجۇرىپ كەتتى. سەبەبى, «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول قۇرداستارىن وزىنە جيعان. باردى. پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى وتباسىن قۇرۋىمەن قۇتتىقتاعاندا, تاڭ قالدى. ەل اعالارى وزدەرىندەي جاستاردىڭ ءومىرىن بىلەتىنىن, كوڭىلدەرىن بولەتىنىن ءبىلىپ ءبىر مارقايىپ قالدى.
بۇرناعى كۇنى قىزىلوردادا سىر جاستارىنىڭ فورۋمى وتكەن. سول كەزدە وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆتىڭ قولىنان ارنايى ماراپات الدى. ول دا جىگەرلەندىرىپ تاستادى. بۇگىندە جاس ديرەكتوردىڭ ايدارىنان جەل ەسىپ تۇر. جۇمىسقا دەگەن ىنتاسى الابوتەن. «ءبىز جاسپىز. ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە, ءارى قاراي دامىتۋعا بار كۇشىمىزدى سالىپ جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. اعالار الدىمىزدان داڭعىل جول اشىپ وتىر. بىزگە سونى جالعاستىرۋ, العا سۇيرەۋ مىندەتى جۇكتەلگەن. تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇستاستارى اعالاردىڭ اماناتىن ادالىنان اتقارادى دەگەن ويدامىن», – دەيدى ول.
ەرجان بايتىلەس,
قىزىلوردا وبلىسى.
ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جاقسى وقۋ
ماعان تاعدىر مەملەكەتىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العان كۇنىندە جارىق دۇنيە ەسىگىن اشۋدى ءناسىپ قىلعان ەكەن. مەن مۇنى ماقتان ەتەمىن.
جۇبان اتامىز ايتقانداي, “مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن” قازاقتىڭ قالىڭ تاريحىنا ۇڭىلسەڭ, تالاي رەت تاعدىرى قىل ۇشىندا تۇرعانىن بايقايسىڭ. جانىڭ تۇرشىگەدى. تاعدىردىڭ سىن تەزىنەن امان قالعانىمىزعا قۋاناسىڭ.
ۇشقان قۇستىڭ قاناتى, شاپقان اتتىڭ تۇياعى تالاتىن سالقار دالامىزعا, مىڭعىرعان مالىنا قىزىعىپ, ۇلىن قۇل, قىزىن كۇڭ ەتكىسى كەلگەندەر كوپ بولعان. قۇبا قالماق شاۋىپ, “اقتابان شۇبىرىندى, القاكول سۇلاماداي” جاندى سىزداتقان جارالار قالعان كەۋدەدە.
وسىدان كەيىن تاۋەلسىزدىك قازاققا وڭاي كەلدى, ءبىر وق شىعارماي جەتتىك دەپ ايتۋعا ەش بولمايدى. اتا-بابا ارمانىنا ءبىز جەتتىك.
مەن وقمۋ-دا مەحانيكا جانە مۇناي-گاز ءىسى فاكۋلتەتىنىڭ 2-كۋرسىندا وقىپ جاتىرمىن. قازاقستاننىڭ باي مۇنايىن ءوز ازاماتتارى يگەرۋى كەرەك. سەبەبى, ول – ۇلت بايلىعى, ءبىزدىڭ قازىنامىز. بىزگە مۇنداي مۇمكىندىكتى مەملەكەتىمىز سىيلادى. ەلدىڭ ەرتەڭىنە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن جاقسى وقۋ كەرەك.
ابىلايحان ەركىنباي, ستۋدەنت.
شىمكەنت.
اسقاق ارمان اداستىرمايدى
جەتى جاستاعى كەزىم. بىردە قىستىڭ قاقاعان سۋىعىندا ۇيگە تۋعان-تۋىستار شاقىرىلدى. ۇلكەندەردىڭ ماعان قاراتا ايتىپ جاتقان جىلى سوزدەرى جانىمدى جادىراتىپ, زەيىن قويا تىڭداپ وتىرعانمىن.
«ءبارىمىزدىڭ ءبىر اللا جاراتۋشىمىز. ال, اينالايىن, سەنىڭ تۋعان كۇنىڭنىڭ ءجونى بولەك. تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول قۇرداسى بولۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ ماڭدايىنا جازىلماعان بولار. تاعدىردىڭ سىيىن باقىت قۇسىنداي ماپەلە. قولىڭنان ۇشىرىپ الما», – دەپ اۋىلدان كەلگەن اعايىم توگىلە سويلەپ, ەرەكشە قادىر-قاسيەتىن ۇقتىرىپ ەدى. سودان باستاپ تەز ەسەيىپ كەتكەندەي بولدىم. بۇرىندارى قاتارداعى مەرەكەدەگىدەي اتاپ وتسەم, تاۋەلسىزدىك كۇنى دۇنيەگە كەلگەنىمە سىرتتاي ماساتتانىپ جۇرسەم, ەندى تۋعان كۇنىم جاقىنداعان ساتتەردە بويىمدى الدەبىر كۇش بيلەپ, جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى ويانعانداي حال كەشەمىن.
قازىر ءار قادامىما ەسەپ بەرىپ, اينالاما ويلانا-تولعانا قارايتىن بولدىم. بۇرىندارى قوعامدىق جۇمىستار دەسە كەجەگەم كەيىن تارتاتىن بولسا, ەندى بۋىرقانعان كۇش-قۋاتىمدى وتانىمدى كوركەيتۋگە, گۇلدەندىرۋگە جۇمساسام دەگەن كۇيدەمىن. قازىر اقپاراتتىق تەحنولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ ءۇشىنشى كۋرس ستۋدەنتىمىن. ماقساتىم – ساپالى ءبىلىم الىپ شىعۋ. بىلەكتىلەردىڭ ەمەس, ءبىلىمدىلەردىڭ زامانى تۋدى. قاتارىمنان قالماي ۇزدىك وقىپ جۇرگەنىم سوندىقتان. «نۇر وتاننىڭ» جاستار قاناتىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ساياسي شارالاردان قالمايمىن. ءىنىم باۋىرجاندى قولىنان جەتەلەپ قازاق مەكتەبىنە بەردىك. انا تىلىندە وي دا, بوي دا ءوسىرۋدىڭ ءجونى مۇلدەم بولەك.
الدا تۋعان كۇنىم جاقىنداپ كەلەدى. اينالاداعى جۇرت «تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول كۇرداسى, سەن نە تىندىردىڭ؟» دەگەندەي سىناي قارايتىن ءتارىزدى. حالقىمنىڭ باقىتتى بولۋىن قالايمىن. ەلىم ءۇشىن ەڭبەك ەتسەم دەيمىن. اسقاق ەلدىڭ ارمانى بيىك, اداستىرمايتىنى كامىل.
بيبىگۇل قازانتاەۆا, م. قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك
ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى.
پەتروپاۆل.
تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە ەلگە كەلدىك
قازاقستان تاۋەلسىزدىك العانعا دەيىن مەنىڭ اتا-انام رەسەيدىڭ سۆەردلوۆ وبلىسىنداعى كامىشلوۆ دەگەن اۋداندا تۇرعان ەكەن. اكە-شەشەمنىڭ وزدەرى دە رەسەيدە تۋعان. ولار اۋىر زامانداردا ەلدەن تىس جەرگە ىعىسىپ كەتكەن قازاقتاردىڭ ۇرپاعى. الايدا, قايدا جۇرسە دە ەلگە, جەرگە دەگەن بالالىق سەزىمىن جوعالتپاپتى. انامنىڭ ايتۋىنشا, اجەلەرىمىز ەلدى ساعىنىپ, اندەتىپ, جىلاپ وتىرادى ەكەن. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العان كۇنى, جەلتوقساننىڭ 16-سى كۇنى مەن دۇنيەگە كەلىپپىن. مەن تۋعاننان كەيىن اتا-انام رەسەيدە قالعىلارى كەلمەپتى. ويتكەنى, تاۋەلسىزدىك اتا-اناما كەرەمەت رۋح بەرىپتى. وزدەرى ورىسشا وقىپ, ورىسشا تاربيە السا دا, بار كوڭىلى قازاقستان جاققا ەلەڭدەۋمەن بولىپتى. ءسويتىپ, كىشكەنتاي ەكى قىزىن جەتەكتەپ, جورگەكتەگى مەنى كوتەرىپ, اكە-شەشەم قوستاناي وبلىسىنىڭ ۇزىنكول اۋدانىنا كوشىپ كەلىپتى. بالالارىنىڭ قازاق ءتىلىن, حالقىنىڭ ءداستۇر-سالتىن ءبىلۋى ءۇشىن وسىنداي باتىل شەشىمگە كەلگەن ەكەن.
جەتى جاسقا تولعان سوڭ مەنى قازاق مەكتەبىنە بەردى. ۇزىنكول اۋدانى ورتالىعىنداعى №2 ورتا مەكتەپتى جاقسى ءبىتىردىم. ارمانىم دارىگەر بولۋ ەدى. مەكتەپتى بىتىرگەندە ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدەن 101 بالل جينادىم. الايدا, جيناعان بالل مەديتسينا ينستيتۋتىنا تۇسۋگە شامالى ازدىق ەتتى. قازىر ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اگرونوميا فاكۋلتەتىندە وقىپ ءجۇرمىن. قانداي قىزمەتتە بولسا دا, تاۋەلسىز ەلىمە ءمىنسىز قىزمەت ەتەمىن.
جىل سايىن 16 جەلتوقساندا ءبىزدىڭ ۇيدە قوس مەرەكە بولادى. تۋعان-تۋىستاردىڭ بارلىعى ماعان: «تاۋەلسىزدىك بولىپ كەلگەن قىز, ءبىزدى ەلگە الىپ كەلگەن قىز», دەپ قۇتتىقتايدى. مەن دە ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ جاتقاندا دۇنيەگە كەلگەنىمدى ماقتانىش تۇتامىن. مۇنداي سايكەستىك ماعان دەگەن ءتاڭىردىڭ ءبىر سىيى دەپ بىلەمىن. ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن دە سەزىنەمىن. وتكەن جىلى ورىس تىلىنەن وبلىستىق وليمپيادادا ەكىنشى ورىندى جەڭىپ الدىم. قازىر ۋنيۆەرسيتەتتەگى قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە قاتىسامىن. اتالارىمىز تاۋەلسىزدىكتى ارماندادى, ول ءۇشىن كۇرەستى. ال سول قولعا باق بولىپ قونعان ەركىندىكتىڭ قادىرىن ءبىلۋىمىز كەرەك. قادىرىن ءبىلۋ – ونى ايالاۋ, ساقتاۋ, ول ءۇشىن قانداي كۇرەسكە دە دايىن بولۋ دەگەن ءسوز. جاستار جالىنداپ جانباساق, ەلدىڭ ەرتەڭى نە بولماق؟! مەن تاۋەلسىزدىكتى وسىلاي تۇسىنەمىن.
اينا شامەتوۆا, ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى.
قوستاناي.