شىعىستىڭ عۇلاماسى كونفۋتسي: «ىزگىلىك ادام ءۇشىن وت پەن سۋدان دا كەرەگىرەك» دەگەن ەكەن. بۇگىنگى زاماندا, ءدال ءبىزدىڭ ەلگە وت پەن سۋدان دا قاجەت بولىپ تۇرعان دۇنيە – ىزگىلىك. ىزگىلىك تە وزىنەن-ءوزى پايدا بولمايتىنى بەلگىلى. ونى سول ىزگىلىكتەن قاراشا جۇرتىما پايدا بولسىن دەگەن جۇرەگى ىزگى جاندار جەتكىزەدى. سونداي جاننىڭ بىرەگەيى ء– ادىل احمەتوۆ.
سوناۋ زاماندا تابۋ مەن ەفەميزمدەردەن بەرگى سوقپاقتا اداسپاي بار عۇمىرىن ىزدەۋگە, ىزدەنۋگە ارناعان: ۇندىستەردىڭ اتاتەگىن ىزدەگەن, قانشاما ءسوز سىرىن ۇعىپ, تۇركى تىلىمەن سالىستىرىپ, كوز جەتكىزىپ دالەلدەگەن عىلىم جولىنداعى ءادىل اعانىڭ بۇگىنگى بەينەسى ىزگىلىكتى تاراتۋشى ابىزعا ۇقسايدى. بۇل جولدا ءادىل قۇرمانجان ۇلى ەڭ الدىمەن, اباي دانا ايتقانداي, وزىنە سەندى, ەڭبەگى مەن بىلىمىنە سەندى. ەكىنشىسى, ءوز ەلىنىڭ تامىرىن, تاريحىن, ءتىلىن, مادەنيەتىن جەتىك بىلگەن, ەلىنە دەگەن سەنىم مەن ماقتانىش باسىم بولدى. ءۇشىنشىسى, ءار قاقپانى اشا الاتىن, سويلەسىپ كەتە الاتىن, ءبىلىم دارياسىندا ەركىن جۇزە الاتىن تىلدەردى مەڭگەردى. ءادىل اعانىڭ قازاق ءتىلىنىڭ كۇللى بايلىعىن, ماقال-ماتەلدەرىن تۇتاستاي ءبىلۋى, ورىس تىلىندە شەشەن سويلەۋى, اعىلشىن ءتىلىن الماس قىلىشتاي قۇرال ەتۋى, ءبارى قازاققا باق, ىرىس, ىزگىلىك اكەلۋدىڭ جولى بولدى.
ءادىل قۇرمانجان ۇلىنىڭ بۇرىنعى كىتاپتارىن دا وقىپ, وي جۇگىرتكەنبىز. ال قولىمىزعا تيگەن «عاسىر عيبراتى» كىتابىن وقي وتىرىپ, الەم عيبراتىن تارازىعا سالىپ ولشەپ وتىرعان ۇلى بەزبەنشى كوز الدىمىزعا كەلدى. «عاسىر عيبراتى» ارقايسىمىزعا جەر-انانى, ونىڭ بار تىرشىلىگىن, تىرشىلىكتىڭ يەسى ادامدى, ونىڭ ساناسىن ساقتاۋدىڭ ەم-دارۋمەنى قىزمەتىن اتقاراتىن عاسىر كىتابى دەسەك, قاتەلەسپەيمىز.
كىتاپتىڭ بەتاشارى باتىستىڭ شىعىستى مويىنداۋى, لي كۋان يۋ تۋرالى اعىلشىن تىلىندە شىققان كىتاپ جايىندا. ەكىنشى «ىزگىلىك ءيىرىمى» تاقىرىبىنداعى ماقالاسىندا توم باتلەر-بوۋدوننىڭ «عۇمىرىڭىزدى وزگەرتۋگە سەرپىندى شابىت سىيلايتىن كلاسسيكالىق 50 كىتاپ» اتتى كىتابىن تەرەڭ تالدايدى. «نارىق پەن مورال» – امەريكالىق ساياساتكەر مايكل دج.ساندەلدىڭ «اقشا نە ساتىپ الا المايدى؟», «سىنا قاعىلعان سىزات» – نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى امەريكالىق ەكونوميست دجوزەف ستيگليتستىڭ «الاپات سىزات» اتتى ساراپتامالىق تۋىندىسى تۋرالى جان-جاقتى باياندايدى. سونداي-اق «امەريكادا وتكەن پرەزيدەنت سايلاۋى» ماقالاسىندا اۆتوردىڭ ءوز تۇجىرىمى بار.جالپى سانى 43 ماقالادان تۇراتىن بۇل كىتاپتان الدىمىزداعى ەڭ از دەگەندە ەلۋ جىلعا, ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەلىن ماڭگىلىك ەل ەتۋ, دامىعان وتىز ەلدىڭ قاتارىنا قوسۋ يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىنداعى وقۋ قۇرالى, قولدان تۇسىرمەيتىن كىتاپ دەۋگە بولادى.
عالامدىق تاجىريبەدە بولاشاققا باستايتىن جول دا بار, قاتەلەسۋ دە, ارتىق سويلەۋ دە بار, ساياسي قاتەلىكتەر دە بار, ءبارى بار. اۆتور ەڭبەكتى تاۋەلسىز قازاق ەلى باسقا ەل جىبەرگەن قاتەلىككە ۇرىنباي, بىرەۋدىڭ كەمشىلىگىن كورىپ, بويىن تۇزەسىن, مىقتى ەل بولۋعا تالپىنسىن, قازاق حالقىنىڭ دا, جاستارىنىڭ دا الەۋەتى مىقتى ەكەندىگىن ايتا وتىرىپ, دانالىق جول نۇسقايدى. ونىڭ ار جاعىندا «جاقسىدان ۇيرەن, جاماننان جيرەن» دەگەن وي دا تۇر.
عالامنىڭ ساقتالۋى ادامزاتتىڭ ساناسىنا, پەيىلىنە, ىزگىلىك ارەكەتتەرىنە تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ءادىل قۇرمانجان ۇلى وسىنىڭ الدىنداعى ەڭبەكتەرىندە دە تىنباي ايتىپ, جازىپ كەلەدى. سول سەبەپتى دە وسىنداي ەڭبەكتەر ارقىلى ءاربىر ازامات ادامزاتتىڭ قامىن ويلاپ, عالامدى ساقتاۋعا, قورعاۋعا ءتيىس ەكەنىن, جاۋاپكەرشىلىكتى ەكەنىن ساناسىنا ءسىڭىرۋى كەرەك. مىسالى, ابايدىڭ «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي, باۋىرىم دەپ», «اتانىڭ بالاسى بولما, ادامنىڭ بالاسى بول» دەگەن گۋمانيستىك ويلار – وسىنىڭ ايعاعى.
ال قازاقتىڭ ىزگىلىك ارقالاعان ابىزى – ءادىل احمەتوۆتىڭ بۇگىنگى «عاسىر عيبراتى» كىتابى دا وسىنداي جالپىادامزاتتىق ويلاردى ورتاعا سالعان ىرگەلى ەڭبەكتىڭ ءبىرى.
گۇلتاس قۇرمانباي, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, رۋحاني جاڭعىرۋ مادەني ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى