ورتالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتىندە «كيەلى قازاقستان» QazaqGeography قازاقستاننىڭ ۇلتتىق گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ جانە «ارال-2018» ەكسپەديتسياسىنىڭ ناتيجەلەرى» تاقىرىبىندا ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. جيىنعا QazaqGeography حالىقارالىق جانە عىلىمي جوبالار ءبولىمىنىڭ مەنەدجەرى نۇرجان العاشوۆ, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق National Laboratory Astana PR جانە كوممۋنيكاتسيا ءبولىمىنىڭ مەنەدجەرى ءجاميلا ايازبەكوۆا, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق National Laboratory Astana بيوفوتونيكا جانە يميدجينگ زەرتحاناسىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى ۆەرونيكا داشكوۆا, «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق National Laboratory Astana بيوفوتونيكا جانە يميدجينگ زەرتحاناسىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى ايدىن ابىلقاس قاتىستى.
«2018 جىلعى 10-29 مامىر ارالىعىندا QazaqGeography قازاقستاندىق ۇلتتىق گەوگرافيالىق قوعامى سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك ارالعا عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىردى. ساپار بەلگىلەنگەن باعىت بويىنشا قازاقستان جانە وزبەكستان اۋماعىندا 7000-عا جۋىق شاقىرىمدى قامتىدى. ولار استانا – قاراعاندى – بالقاش – شۋ – تاراز – شىمكەنت – تاشكەنت – سامارقان – بۇحارا – ۇرگەنىش – نۇكىس – مويناق – ارال تەڭىزى – بەينەۋ – بوزوي – ارال تەڭىزى – ارال – قىزىلوردا – استانا. ەكسپەديتسيا قۇرامىندا QazaqGeography قىزمەتكەرلەرى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گيدروبيولوگ عالىمدارى, گەوگرافتار, فوتوگرافتار جانە Tengrinews.kz جانە Massaget.kz-ءتىڭ فوتوجۋرناليستەرى بولدى. «ارال-2018» ەكسپەديتسياسىنىڭ ماقساتى – وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك ارال سۋاتتارىنىڭ گيدروحيميالىق احۋالىن زەرتتەۋ, ءوڭىر ماسەلەلەرىن جارىققا شىعارۋ, ارال ماڭىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن دامىتۋعا ارنالعان دەرەكتەردى وزەكتەندىرۋ, سونداي-اق فوتو جانە بەينەماتەريالدى جيناۋ بولدى», دەدى QazaqGeography حالىقارالىق جانە عىلىمي جوبالار ءبولىمىنىڭ مەنەدجەرى نۇرجان العاشوۆ.
سونىمەن قاتار ول تۋريستىك جاعىنان العاندا, ارال ءوڭىرى شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق تۋريستەر ءۇشىن قاجەتتى باعىتقا اينالۋدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىنە يە ەكەنىن, الايدا الدا اتقاراتىن شارۋالاردىڭ شاش ەتەكتەن ەكەنىن دە جاسىرمادى.
پروفەسسور ناتاليا بارتەنەۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيوفوتونيكا جانە يميدجينگ زەرتحاناسىنىڭ دميتري مالاشەنكوۆ, ۆەرونيكا داشكوۆا جانە ايدىن ابىلقاستان قۇرالعان ءبىر توپ عالىمدارى جۇرگىزگەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى بارىسىندا ارال-2018 ەكسپەديتسياسى كەزىندە وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك ارالدىڭ ءتۇرلى نۇكتەلەرىنەن سۋ مەن پلانكتونى سىنامالارى الىنىپ, سۋدىڭ نەگىزگى گيدروحيميالىق سيپاتتامالارى ولشەنگەن.
«اتاپ وتكىمىز كەلەتىن جايت, زەرتتەۋلەر ميكروسكوپيا سياقتى ءداستۇرلى ادىستەردى, سونداي-اق تسيتومەتريا مەن يميدجينگىلىك تسيتومەتريانى قوسا العاندا, ەڭ جاڭا تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ وتكىزىلدى. عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – پلانكتوندىق قاۋىمداستىقتاردى زەرتتەۋ جانە ارال تەڭىزىنىڭ قازىرگى ەكولوگيالىق احۋالىن باعالاۋ بولىپ تابىلادى. الدىن الا ناتيجەلەر بويىنشا سولتۇستىك ارالدىڭ تۇرلىك الۋاندىعى نەگىزىنەن, جوعارى تۇزدىلىققا ءتوزىمدى ورگانيزمدەر مەكەندەيتىن وڭتۇستىك ارالعا قاراعاندا ەداۋىر جوعارى. تۇزدىلىق ارال تەڭىزىنىڭ فيتوپلانكتونى مەن زووپلانكتونىنىڭ تۇرلىك الۋاندىعىنا اسەر ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. پلانكتوننىڭ وسى ەكى پارامەترى دە سولتۇستىك ارالدىڭ ەكوجۇيەسىن قالپىنا كەلتىرۋ ۇدەرىستەرىن كورسەتەدى. سۋ سىنامالارىنىڭ تالداۋى كورسەتكەندەي, وڭتۇستىك ارالداعى ىرىكتەۋ نۇكتەلەرىندە سۋدىڭ تۇزدىلىعى 130 پروميللەگە دەيىن قۇرايدى, بۇل ءوز كەزەگىندە الەمدىك مۇحيت سۋىنىڭ تۇزدىلىعىنان 4 ەسەگە جۋىق جوعارى. سالىستىرۋ ءۇشىن اتاپ وتەرلىك جايت, ءولى تەڭىزدىڭ ەڭ تۇزدى سۋاتتارىنداعى تۇزدىلىق دەڭگەيى 330 پروميللە. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنداعى سولتۇستىك ارالدىڭ تۇزدى- لىق دەڭگەيى 3 جانە 9 پروميللە اراسىندا اۋىتقىدى. بۇدان ءارى ىرىكتەلگەن سىنامالار قۇرامىندا پەستيتسيدتەردىڭ بولۋىنا قاتىستى زەرتتەلەتىن بولادى», دەدى «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق National Laboratory Astana بيوفوتونيكا جانە يميدجينگ زەرتحاناسىنىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى ۆەرونيكا داشكوۆا.
ال «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى» اق National Laboratory Astana PR جانە كوممۋنيكاتسيا ءبولىمىنىڭ مەنەدجەرى ءجاميلا ايازبەكوۆا 17 جانە 26 مامىر ارالىعىندا QazaqGeography ۇلتتىق گەوگرافيالىق قوعامى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرگە ۇيىمداستىرعان ەلىمىزدىڭ كيەلى جەرلەرى بويىنشا جىل سايىنعى «كيەلى قازاقستان» ەكسپەديتسيا جايلى باياندادى.
«ەكسپەديتسيا استانا – ەكىباستۇز – اقكول مازارى – سەمەي – اقكول مەشىتى – وسكەمەن – ابىلايكيت – سەمەي – قوڭىر اۋليە – قارقارالى – قىزىلكەنت قامالى – استانا باعىتىندا ۇيىمداستىرىلدى. وسى جىلى ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى اقكولدەگى ەسكى اعاش مەشىتتى, قوڭىر اۋليە ۇڭگىرىن, ابىلايكيت موناستىرىنىڭ قيراعان ورنىن, اقكول مازارىن, اقىن اباي قۇنانباەۆتىڭ اكەسىنىڭ مەشىتىن جانە قىزىلكەنت عيباداتحاناسىن زەرتتەدى. ەكسپەديتسيا ناتيجەلەرى بويىنشا يسابەك يشان حازىرەتتىڭ قۇلپىتاس ەپيتافياسىنان باستاپ, ويرات جانە تۇركى تىلدەرىندەگى جازباشا دەرەككوزدەرگە دەيىنگى 40-تان استام دەرەككوزدەر تسيفرلاندى, فوتوماتەريالدار مەن جازباشا دەرەككوزدەر جينالدى, التى زەرتتەلىنەتىن وبەكتىنىڭ GIS-كوورديناتتارى جاسالدى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى تابىلعان دەرەككوزدەردى زەرتتەۋ مەن ولاردىڭ ماعىناسىن اشۋ جانە التى وبەكتىنىڭ ارقايسىسى بويىنشا قوسىمشا ەتنوگرافيالىق جانە تاريحي ماتەريال جۇمىسىن ودان ءارى جالعاستىراتىن بولادى. بۇكىل اقپارات كيەلى جەرلەردىڭ ەلەكتروندى اتلاسى سايتىنىڭ نەگىزىن قۇراپ, ونلاين قولجەتىمدى بولادى», دەدى ج.ايازبەكوۆا.
راۋان قايدار, «ەگەمەن قازاقستان»