اسا اۋىر سالماقتا ايقاسقان ماكس شمەلينگ پەن دجو ءلۋيستىڭ ءوز ءداۋىرىنىڭ تەڭدەسسىز بوكسشىلارى بولعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, نەمىس جىگىتى 1924-1948 جىلدار ارالىعىندا 70 كەزدەسۋ وتكىزىپ, 56 مارتە (40 نوكاۋت) جەڭىسكە جەتتى. 4 باسەكە تەڭ اياقتالدى. 1934-1951 جىلدار ارالىعىندا 69 رەت رينگكە كوتەرىلگەن امەريكالىق ورەن 66 جەكپە-جەكتى (52 نوكاۋت) ءوز پايداسىنا شەشتى.
الەمدىك سپورت تاريحىندا ەسىمدەرى التىن ارىپتەرمەن جازۋلى قوس ساڭلاقتىڭ جولى ەكى مارتە قيىستى. العاش رەت ولار 1936 جىلدىڭ 18 ماۋسىمىندا نيۋ-يوركتە كەزدەستى. قوس تاراپ ورتاق مامىلەگە كەلگەن بەتتە بىردەن بۇل جەكپە-جەككە ساياسي سيپات بەرىلدى. ويتكەنى سول جىلدارى اقش ءوزىن الەمدەگى ەڭ دەموكراتيالىق مەملەكەت ەكەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن بارىن سالىپ جاتقان. ء«بىزدىڭ قوعام ۇلت پەن ۇلىسقا نەمەسە ناسىلگە بولىنبەيدى. «امەريكا ازاماتتارىنىڭ بارلىعى – تەڭ قۇقىلى» دەگەن ۇران تاستادى. ال فاشيستىك گەرمانيا بولسا اريتەكتىلەردىڭ باسقا ناسىلدەردەن ۇستەمدىگى باسىم ەكەنىن ايتۋدان جالىقپادى. مىنە, قوس مىقتىنىڭ جەكپە-جەگى وسىنداي الاساپىران كەزەڭگە تاپ كەلدى.
اتىشۋلى ايقاس وزگەلەردى ايتپاعاندا, گيتلەردىڭ ءوزىن بەيقام قالدىرعان جوق. ءۇشىنشى رەيح كوسەمىنىڭ كومەكشىلەرى وعان كەزدەسۋ بارىسىن ءار مينۋت وتكەن سايىن بايانداپ وتىردى. بۇل باسەكە ماكس شمەلينگتىڭ پايداسىنا شەشىلدى. 12-راۋندتا ول قارسىلاسىن نوكاۋتقا جىبەردى.
1938 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىندا دجو لۋيس پەن ماكس شمەلينگ قارىمتا كەزدەسۋ وتكىزدى. سول كەزدە ساياسي اڭگىمەلەر قايتا قىزىپ, قوس مەملەكەتتىڭ باق وكىلدەرى ءبىر-بىرىنەن اسىپ تۇسۋگە تىرىستى. بۇل جولى لۋيستىڭ جولى بولدى. باسەكە تاعدىرىن ول ءبىرىنشى راۋندتا-اق شەشتى.
كەيىننەن قوس ساڭلاقتىڭ جولى تاعى قيىستى. بىراق بۇل جولى شارشى الاڭدا ەمەس, قاراپايىم ومىردە. شاۋ تارتقان شاعىندا امەريكالىق سپورتشىنىڭ قايىرشىلىق كۇيگە تۇسكەنى كوپشىلىككە جاقسى ءمالىم. وسى وقيعادان قۇلاعدار بولعان شمەلينگ ونى ءوزى ىزدەپ تاۋىپ, قاراجات جاعىنان ۇنەمى كومەكتەسىپ تۇرعان. ال دجو قايتىس بولعان كەزدە قابىرعاسى قايىسقان ماكس جەرلەۋ راسىمىنە قاجەت قارجىنىڭ بارلىعىن ءوز قالتاسىنان شىعاردى.
جالپى, ماكس شمەلينگتىڭ مارتتىگى جايىندا ۇزاق اڭگىمەلەۋگە بولادى. ماسەلەن, گەرمانيا اۋماعىندا ەۆرەيلەر قىرعىنعا ۇشىراعان «جاۋھار ءتۇنى» ول ءوزىنىڭ ەسكى تانىسى لەۆيننىڭ ەكى ۇلىن قوناقۇيگە اكەلىپ جاسىرادى. 14 جاسار حاينتس پەن 15 جاستاعى ۆەرنەردى نەمىستەر ءۇش كۇن بويى ىزدەپ, الەككە تۇسەدى. بىراق اتاقتى بوكسشىنىڭ بولمەسىنە باسا-كوكتەپ كىرۋگە باتىلدارى بارمايدى. ارادا ءۇش كۇن وتكەننەن سوڭ ماكس بالالاردى ءوزىنىڭ جەكە كولىگىنە مىنگىزىپ, قالانىڭ شەتىندە جاسىرىنىپ جاتقان اكەلەرىنە اپارىپ تابىستايدى.
اتاعى الىسقا جايىلعان بوكسشى, پاراساتى مول, جانى جومارت, جۇرەگى كەڭ ازامات ءماندى دە ماعىنالى عۇمىر كەشتى. سان ميلليون جانكۇيەردىڭ كوزايىمىنا اينالىپ, حالىقتىڭ العىسىنا بولەنگەن ماكس شمەلينگ 2005 جىلدىڭ 2 اقپانىندا 100 جاسقا قاراعان شاعىندا جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى.
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»