ەرتەڭ مۇعالىمدەردى بىلىكتىلىك تەستىلەۋ باستالادى

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ بيىلعى جولداۋىندا مۇعالىم مارتەبەسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭارتىلعان مازمۇنىنا كوشكەن ۇستازداردىڭ لاۋازىمدىق جالاقىسىن 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ 30 پايىزعا كوبەيتۋدى تاپسىر­عانى ءمالىم. بۇل ەلىمىزدەگى مامان­داردىڭ ەلەۋلى بولىگىن قۇرايتىن مۇعا­لىمدەر ءۇشىن قۋانىشتى جاڭالىق بولدى. ەلباسى, سونداي-اق كاتەگوريالار اراسىنداعى الشاقتىقتى ارتتىرىپ, مۇعالىمدەر ءۇشىن بىلىكتىلىك دەڭگەيىن ەسكەرەتىن كاتەگوريالاردىڭ جاڭا كەس­تەسىن ەنگىزۋدى مىندەتتەپ, كاتەگوريالاردى الەمدە قولدانىلىپ جۇرگەن ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەست ارقىلى بەرۋ كەرەكتىگىن تاپسىرعان بولاتىن. «بۇل پەداگوگتەردى وزدەرىن ۇدايى جەتىلدىرۋگە ىنتالاندىراتىن بولادى. ناتيجەسىندە, مۇعالىمدەردىڭ جالاقىسى بىلىكتىلىگىنىڭ راستالۋىنا بايلانىستى تۇتاستاي ال­عاندا 30 پروتسەنتتەن 50 پروتسەنتكە دەيىن وسەدى. بۇل ءۇشىن بيىل قوسىمشا 67 ميل­ليارد تەڭگە ءبولۋ قاجەت», دەلىنگەن جول­داۋدا. جاڭارتىلعان مازمۇن دەگەنىمىز – حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كە­لەتىن جانە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە بەيىمدەلۋدەن وتكەن زاما­ناۋي وقۋ باعدارلامالارى. بۇل بالا­لارعا قاجەتتى فۋنكتسيالىق ساۋاتتىلىق پەن سىني تۇرعىدان ويلاۋ قابىلەتىن دارى­تادى. وسى رەتتە «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى ۇندەۋىندە ءوز ويىن ۇستەي تۇسكەن ەلباسى جوعارىدا ايتىلعان تاپسىرمالار مەملەكەتتىڭ الەۋ­­مەتتىك مىندەتتەمەلەرى اياسىندا ورىن­دالاتىنىن, ياعني جالاقىسى 30 پا­يىزعا وسكەن مۇعالىمدەر جالپى مۇعالىم­دەردىڭ 68 پايىزىن قامتيتىنىن ايتقان بولاتىن. 

جۋىردا حالىقپەن ەسەپتى كەزدە­سۋىن­دە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەر­لان ساعاديەۆ جىل باسىنان باستاپ جاڭارتىلعان مازمۇنعا كوشكەن مۇعا­لىم­دەردىڭ جالاقىسىنا 30% قوسىمشا اقى تولەۋ قاراستىرىلعانىن, ەندى شەبەرلىك ءۇشىن مۇعالىمدەردىڭ ايلىقتارىن تا­عى كوتەرۋ ماقساتىندا تەستىلەۋ ەنگى­زىلە­تىنىن جەتكىزدى. «مۇعالىمدەردى اتتەس­تا­تسيا­دان وتكىزۋدىڭ جاڭا جۇيەسى, تەس­تى­لەۋ سۇ­راقتارى دايىن. بۇگىندە 60 مىڭ مۇعا­لىم ءوز ەركىمەن وسى تەستىلەۋ اتتەس­تاتسيا­سىنا جازىلدى. بۇل نەنى كورسە­تەدى؟ ياعني مۇعالىمدەرىمىز ءبىلىمدى, ساباق­تارىن بىلەدى, وزىنە سەنىمدى جانە تەستى­لەۋدەن قورىقپايدى», دەگەن-ءدى مينيستر.

پەداگوگ كادرلاردىڭ بىلىكتىلىك ساناتتارىن تاعايىنداۋ, ياعني راستاۋ ءۇشىن جاڭا اتتەستاتتاۋدى ەكى كەزەڭدە جۇرگىزۋ جوسپارلانۋدا. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى شولپان كارينوۆانىڭ ايتۋىنشا, ءبىرىنشى كەزەڭ – «وقۋ ءپانىنىڭ مازمۇنى» جانە «وقۋ ادىستەمەسى مەن پەداگوگيكا» مودۋلدەرى بويىنشا 26 مامىردان 5 ماۋسىمعا دەيىن, ەكىنشى رەت اعىمداعى جىلدىڭ 1-10 قاراشاسىندا جۇرگىزىلەدى. ونداعى سۇراقتاردىڭ 70%-ى پاندىك بىلىمگە جانە 30%-ى پەداگوگيكا مەن ادىستەمەگە باعىتتالعان. ال ەكىنشى كەزەڭ – قىزمەت ناتيجەلەرىنىڭ كەشەندى تالدامالىق قورىتىندىسىنا ارنالادى. بۇل اعىمداعى جىلدىڭ 31 شىلدەسىنە جانە 15 جەلتوقسانىنا دەيىن اتقارىلماق. «جاڭا جۇيە مەن ەسكى جۇيە اراسىنداعى باستى ايىرماشىلىق مۇعالىمنىڭ جۇمىسىن ىنتالاندىرۋ بولماق. ياعني بىلىكتىلىك ساناتى ءۇشىن جالاقى مولشەرىنىڭ 30-50%-ىنان باستاپ تولەنەدى. جاڭا جۇيە بويىنشا اتتەستاتتاۋدان بارلىق ءوتىنىش بىلدىرۋشىلەر وتە الادى. ال جاڭا جۇيە بويىنشا اتتەستاتتاۋدان وتە الماعان مۇعالىمدەر قايتا اتتەستاتتاۋدان وتە الادى. بۇل جىلىنا 2 رەت جۇرگىزىلەتىندىكتەن, مامىر جانە قاراشا ايلارىندا وتۋگە رۇقسات بەرىلگەن. جاڭا اتتەستاتتاۋ ەرەجەسى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2018 جىلدىڭ 12 ساۋىرىندەگى № 152 بۇيرىعىمەن بەكىتىلدى», دەيدى شولپان تاڭاتقىزى.

بۇل رەتتە ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋگە دايىندىق بويىنشا قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلدى دەگەن ساۋال تۋادى. وسى ورايدا ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى پەداگوگ قىزمەتكەرلەردى اتتەستاتتاۋ ءۇشىن تەست تاپسىرمالارىنىڭ بازاسىن قالىپتاستىرىپ, جاڭا فورماتتاعى ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋدى وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان ورتالىقتىڭ ديرەكتورى رامازان الىمقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋ ەكى بلوكقا بولىنەدى جانە بارلىعى 100 تەست تاپسىرماسىنان تۇرادى. ايتالىق, ءبىرىنشى بلوك – «وقۋ ءپانىنىڭ مازمۇنى» بويىنشا 70 تاپسىرما, ەكىنشى بلوك – «پەداگوگيكا, وقۋ ادىستەمەسى» بويىنشا 30 تاپسىرما بەرىلەدى. «وقىتۋ ءپانىنىڭ مازمۇنى» بويىنشا تەست تاپسىرمالارى پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ تەرەڭ اكادەميالىق ءبىلىمىن, پراكتيكالىق يكەمدىلىگى مەن داعدىلارىن تەكسەرۋگە باعىتتالعان. بۇل ءۇشىن 3 ءتۇرلى فورماداعى تاپسىرمالار قولدانادى: ءبىرىنشىسى – ءبىر دۇرىس جاۋاپتى تاڭداۋ, ەكىنشىسى – ءبىر نەمەسە بىرنەشە دۇرىس جاۋاپتى تاڭداۋ, ءۇشىنشىسى – ءبىر عانا ءماتىن اياسىندا ادامنىڭ اكادەميالىق جانە ادىستەمەلىك الەۋەتىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءبىر دۇرىس جاۋابى تاڭدالاتىن مانماتىندىك تاپسىرمالار. تاپسىرمالار مازمۇنى مەن فورمالارىنىڭ ارتۇرلىلىگى وقۋ ماتەريالدارىن جاتتاپ الۋ جانە بولجاپ بەلگىلەۋ جاعدايلارىن بولدىرماي, پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ ناقتى ءبىلىمى مەن قابىلەتىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى ر.الىمقۇلوۆ.

تەستىلەۋدىڭ جالپى ۋاقىتى – 3 ساعات 20 مينۋت (200 مينۋت), ال ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا, ينفورماتيكا پاندەرى ءۇشىن – 3 ساعات 50 مينۋت (230 مينۋت). باعالاۋعا كەلەر بولساق, ءبىر دۇرىس جاۋاپ تاڭدالعان تاپسىرما ءۇشىن 1 بالل, دۇرىس ورىندالماعان تاپسىرماعا 0 بالل بەرىلەدى. ءبىر نەمەسە بىرنەشە دۇرىس جاۋاپ نۇسقاسىنان بارلىق دۇرىس جاۋاپتار ءۇشىن 2 بالل, ءبىر قاتە جىبەرىلگەن جاعدايدا 1 بالل, ەكى جانە ودان كوپ قاتە جاۋاپتار ءۇشىن 0 بالل بەرىلەدى. ماكسيمالدى بالل 110 بالدى قۇرايدى.

جۋىردا ءماجىلىس دەپۋتاتى ي.سميرنوۆا مينيسترلىكتىڭ تەستىلەۋدى وقۋ جىلىنىڭ سوڭىنا قويۋىنا بايلانىستى سىن ايتقان ەدى. مۇنىڭ ەمتيحاندارمەن تۇسپا-تۇس كەلەتىنىن, دەڭگەيلىك كۋرستاردان وتپەگەن, جاڭا جۇيەمەن تانىس ەمەس مۇعالىمدەردىڭ قىسقا مەرزىمدە قالاي ازىرلەنەتىنىن, ونىڭ ۇستىنە كۇندە وزگەرىپ جاتقان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ادىستەمەسى كەزىندە تەستكە ساپالى دايىندىقتى قالاي جۇرگىزۋگە بولاتىنىن كوتەرگەن. بۇعان پىكىر بىلدىرگەن مينيسترلىكتىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ جەتەكشىسى ش.كارينوۆا اتتەستاتتاۋعا بايلانىستى جاعداي پەداگوگتاردى قىسپاققا المايتىنىن, بارلىق پەداگوگ ءۇشىن كەزەكتى جانە ۋاقىتىنان بۇرىنعى اتتەستاتتاۋ بولىپ قالا بەرەتىنىن جەتكىزدى. ياعني مەكتەپكە دەيىنگى, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى پەداگوگتار ءۇشىن اتتەستاتتاۋ جۇيەسى بۇرىنعى قالپىندا قالا بەرمەك. جاڭا اتتەستاتتاۋ جۇيەسى مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن مۇعالىمدەردىڭ جەكە تىلەك-نيەتىنە عانا قاتىستى. ەگەر مۇعالىم بىلىكتىلىگىن كوتەرىپ, 2018-2019 وقۋ جىلىنىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ بىلىكتىلىگى ءۇشىن قوسىمشا تولەماقى العىسى كەلسە, اتتەستاتسيالىق كوميسسياعا ءوتىنىم بەرەدى. ال قالاماسا, بۇرىنعى بىلىكتىلىگى بويىنشا جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى. سونداي-اق بۇرىن پەداگوگتار جىلىنا ءبىر مارتە عانا اتتەستاتتاۋدان وتسە, جاڭا جۇيە اتتەستاتتاۋدان جىلىنا 2 مارتە وتۋگە, مۇعالىمنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 

2018 جىلى بەرىلگەن جانە راستالعان كاتەگوريالار 5 جىلعا, ياعني 2023 جىلعا دەيىن جارامدى. سايكەسىنشە, بيىل جاڭا جۇيە بويىنشا كاتەگورياسى راستالعان بىردە-ءبىر مۇعالىم بولمايدى. اتتەستاتتاۋدان وتكەن مۇعالىمدەرگە «پەداگوگ-مودەراتور», «پەداگوگ-ەكسپەرت», «پەداگوگ-زەرتتەۋشى», «پەداگوگ-شەبەر» دەگەن جاڭا كاتەگوريالار بەرىلەدى. ش.كارينوۆانىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋ 26-28 مامىردا وبلىس جانە اۋدان ورتالىقتارىندا ورنالاسقان ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ وتكىزىلەتىن 64 پۋنكتىڭ بازاسىندا وتەدى. ەگەر پەداگوگتىڭ بىلىكتىلىك تەست تاپسىراتىن كۇنى 28 مامىرعا بەلگىلەنسە, سول كۇنى مەكتەپتەگى ەمتيحان باسقا كۇنگە اۋىستىرىلادى. سول كۇنى مەكتەپتەردە 9 سىنىپتى بىتىرۋشىلەردىڭ قورتىندى ەمتيحاندارى وتەدى. بىراق ەمتيحاندى مۇعالىم ەمەس, مەملەكەتتىك كوميسسيا قابىلدايدى. ونىڭ ۇستىنە ەمتيحان ماتەريالدارى ءبىلىم باسقارمالارى ارقىلى ازىرلەنىپ, جەتكىزىلەدى جانە ەمتيحان باستالار الدىندا اشىلادى. جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا ەمتيحاندار 1,2,5,7 سىنىپتاردا عانا وتەدى. سوندىقتان بۇل مۇعالىمدەرگە سالماق سالمايدى. الايدا مۇعالىمدەر تەستىلەۋدى مامىردا ەمەس, قاراشادا دا اسىقپاي تاپسىرۋىنا بولادى. بۇل جاعدايدا قوسىمشا تولەماقىنى كەلەر جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الادى. ياعني مينيسترلىك بىلىكتىلىك تەستىلەۋى وقۋ جىلى اياقتالعان, جىلدىق باعا قويىلعان, وقۋ جىلىنىڭ قورتىندىسى شىعارىلعان جانە مۇعالىمنىڭ ەڭبەك دەمالىسىنا شىعا قويماعان وتە قولايلى ۋاقىتىنا بەلگىلەنگەنىن ايتادى.

مۇعالىمدەر اراسىندا ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەست بازاسى نەلىكتەن قولجەتىمدى ەمەس دەگەن ساۋال ءجيى قويىلادى. بۇل مۇعالىمنىڭ تەستىلەۋگە جان-جاقتى دايىندالۋى جانە وقىتۋ ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جۇيە. سوندىقتان ءبىلىم ساپاسى مەن پەداگوگ دەڭگەيىنىڭ قادىرىن تۇسىرۋگە بولمايتىنى تۇسىنىكتى. ال اتا-انالار بالاسىنىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىن قالايتىنى ءام تالاپ ەتەتىنى بەلگىلى. دەسە دە, جاڭا فورماتتتاعى ۇلتتىق بىلىكتىلىك تەستىلەۋ سۇراقتارىنىڭ ۇلگىسى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى مەن ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ رەسۋرستارىندا الدىن-الا جاريالانىپ, تانىستىرىلدى. 

بىلىكتىلىگىن تەكسەرىپ, باعىن سىناماق بارشا ۇستازعا ساتتىلىك تىلەيمىز!

دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان»