سەگىزباەۆ ەسىمى ستاديونعا سۇرانىپ تۇر

ءسال ەرتەرەك, 2013 جىلى يتا­ليانىڭ ميلان قالاسىنداعى «سان-سيرو» ستاديونىندا بولعان ەدىم. بۇل ستاديوننىڭ دا ەكىنشى اتاۋى – «دجۋزەپپە مەاتسا». دجۋزەپپە مەاتسا بەنيتو مۋسسوليني كەزەڭىندە يتاليا ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ شابۋىلشىسى بولعان. فينالدىق ويىندا گول سوعىپ, يتاليانىڭ الەم چەمپيونى اتانۋىنا زور ۇلەس قوسقان. الەمدەگى اتاقتى ستاديونداردىڭ بىرىنە مەاتسانىڭ ەسىمى بەرىلۋى دە زاڭدى قۇبىلىس. ءبىر جاعىنان كەيىنگى ۇرپاققا يتاليالىقتاردىڭ دا «كاتەناچچو» اتتى ويىن مانەرى بولعانىن بارشاعا ءمالىم ەتەدى. كەزىندە دۇركىرەگەن قۇراماسى, الەمنىڭ كەز كەلگەن كومانداسىنا گول سوعا الاتىن شابۋىلشىسى بولعانىن ايعاقتايدى. 

2017 جىلى مادريدتەگى «سانتياگو بەرنابەۋ» ستاديونىنا جولىمىز ءتۇستى. بۇل كەشەن اتاقتى «رەال» كوماندا­سىنا تيەسىلى. سانتياگو بەرنابەۋدىڭ ءوزى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان, كەيىننەن «رەالدىڭ» پرە­زيدەنتى بولىپ, كلۋبتى داڭقتى ۇجىمعا اينالدىرعان. كلۋبتىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان بەرنابەۋدىڭ ەسىمى وسىلايشا ستاديونعا بەرىلدى. بۇل «رەالدىڭ» وتكەن عاسىردىڭ بەل ورتاسىندا ەشكىمگە دەس بەرمەي, ەۋروپانىڭ ءنومىرى ءبىرىنشى كلۋبى بولعانىنان سىر شەرتەدى. 

جالپى, اتاقتى فۋتبولشىنىڭ ەسىمىن ىر­گەلى عيماراتتارعا بەرۋ تاڭ­عالا­تىن دا دۇنيە ەمەس. سولتۇستىك يرلان­ديا ەلى بەلفاستتىڭ حالىق­­ارالىق اۋەجايىن اڭىزعا اينالعان فۋتبول­­شىسى دجورد بەست اتىمەن ۇلىقتا­دى. ال وت­كەن جىلى پورتۋ­گا­ليانىڭ مادەيرا قالا­سى­نىڭ اۋەجايى «كريش­تيانۋ رونالدۋ اتىن­داعى حالىق­ارالىق اۋەجاي» دەگەن اتاۋعا يە بولدى. 

ودان كەيىن ەۋروپادا, جالپى الەمدە ستا­ديون قۇرىلىسىنا كەتكەن قارجىنى تولىق­تاي اقتاپ الاتىن تاعى ءبىر ءۇردىس پايدا بولدى. لوندوننىڭ «ارسەنال» كومانداسىنىڭ سۋ جاڭا ستاديوننىڭ اتاۋىن «ەميرەيتس» كومپانياسى ساتىپ الدى. بۇل – بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ برەندتىك جارناماسى. ودان كەيىن «مانچەستەر سيتي» كومانداسىنىڭ ستاديونىنا دا «ەتتيحاد» ەسىمى بەرىلدى. ونى «ەتتيحاد ەيرۋەيس» اۋە تاسىمالى كومپانياسى قوماقتى قارجى قۇيىپ, مەنشىكتەدى. 

ال بىزدە شە؟ قازاقستانداعى ستاديون­دار­دىڭ اتاۋلارىنىڭ تۇگەلگە دەرلىگى – «ور­­تالىق». بۇرىنعى كەڭەس كەزىندە «تسەن­­ترالنىي» اتالعان ستاديون­دار­دىڭ بار­لىعى وسى اتاۋمەن كەلەدى. ياعني تەك قازاق­شالانعانى بولماسا, ەش وزگەرىسسىز قالا بەرگەن. تەك تاۋەل­سىزدىك العالى بەرى حالىق­ارالىق ستان­دارتتارعا ساي سالىنعان جالعىز ستاديونىمىز «استانا ارەنا» دەپ اتالادى. ءبىر قۋانتارلىعى, اقتوبەدەگى 1975 جىلى اشىلعان «ورتالىق» ستاديون كەيىن­نەن «قوبىلاندى باتىر» اتاۋىن الدى. ال شىمكەنتتەگى, الماتىداعى, استانا­داعى ستاديونداردىڭ بار­لىعىنىڭ اتاۋى – «قاجىمۇقان مۇڭايتپاسوۆ». ارينە, قاجى­مۇقان قازاق تاريحىنداعى داڭقتى بالۋان, وعان ەشكىم ءشۇبا كەلتىرمەيدى. بىراق قازاق سپورتىنا ولشەۋسىز ەڭبەك سىڭىرگەن باسقا دا ساڭلاقتارىمىز بار ەمەس پە؟ 

12 مامىر كۇنى تيمۋر سەگىز­باەۆ­تىڭ دۇنيەگە كەلگەن كۇنى اتالىپ ءوتتى. داڭقتى فۋتبولشىنىڭ تۋعان كۇنىنە وراي ەلىمىزدىڭ ءار قيىرىندا ەسكە الۋعا ارنال­عان شارالار ۇيىمداستىرىلدى. اردا­گەرلەر اراسىندا تۋرنير دە بولدى. كەزىن­دە قازاقتار دوپ تەبە المايدى دەگەن قاعيدانىڭ بىت-شىتىن شىعارىپ, ماسكەۋدىڭ «سپارتاگىنا» «لۋجنيكيدە» ەكى گول سوققان تيمۋر سان­جار ۇلى قانداي قۇرمەتكە دە لايىق­تى! بۇكىل عۇمىرىن «قايراتقا» ارناپ, قازاق فۋتبولىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان سەگىز­باەۆتى بىلمەيتىن قازاق جوق. ءبىزدىڭ ەلدەن بولەك بۇل كىسىنى كۇللى كەڭەس وداعى تانىدى, «تيمۋر ي ەگو كوماندا» دەگەن ماقا­لا­لاردىڭ جاريالانعانى دا سول تۇس. تيمۋر سانجار ۇلى سونىمەن قاتار يەمەن ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ باپكەرى بولىپ 3 جىل قىز­مەت ەتتى. سول ەلدىڭ فۋتبولىنىڭ دا دامۋى­نا ۇلەس قوستى. ەندى الماتىنىڭ ورتا­لىق ستاديونىنا تيمۋر سەگىزباەۆ ەسىمى بەرىل­سە, كەرەمەت ەمەس پە! وليمپيادالاردا جۇل­دە العان ساڭلاقتارىمىز دارالانىپ جاتقاندا, بارلىق جەڭىستەردىڭ باستاۋىندا تۇرعان تيمۋر سەگىزباەۆ سىندى داڭقتى فۋتبولشىمىزدىڭ اتىن اسقاقتاتقانىمىز ەلىمىزدە فۋتبولدىڭ دامۋىنا دا سەرپىن بەرەتىنى ءسوزسىز.

ەرمۇحامەد ماۋلەن, «ەگەمەن قازاقستان»