اياقدوپ سپورتىنا قاتىستى كوپتەگەن قىزمەت ءتۇرى بار. سولاردىڭ ءبىرى – سكاۋتتىق قىزمەت. الەمدە 1,5 ميلليون فۋتبول كومانداسى رەسمي تۇردە تىركەلگەن بولسا, سونىڭ 300 مىڭى كاسىبي كلۋب. ارقايسىسىنىڭ سكاۋتتارى بار. باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى تالانتتى ويىنشىلاردى نازاردا ۇستاۋ.
ءاربىر فۋتبولشىنىڭ وزىندىك ءستيلى, ۇيرەنشىكتى جولى بولادى. ءوزىنىڭ وڭ جامباسىنا كەلمەيتىن كوماندادا ويناسا, قانشا جەردەن تالانتتى بولعانىمەن, جوعارى دەڭگەيدە ونەر كورسەتە المايدى. ال سكاۋتتار ءوزى قىزمەت ەتەتىن كلۋب باسشىلىعىنا سول اياقدوپشىنىڭ ويىن ءادىسى, تالانتى, كەمشىلىكتەرى مەن ارتىقشىلىقتارى تۋرالى تولىق اقپارات بەرىپ وتىرادى.
مىسالى, چيليلىك الەكسيس سانچەستى الايىق, «بارسەلونادا» جۇرگەنىندە ناشار ويىنشى بولماسا دا, كوماندانىڭ تيكي-تاكا ادىسىنە تولىق ۇيرەنە الماي ابدەن قينالعان. ال «ارسەنالدىڭ» ساپىنا قوسىلعاننان كەيىن نەگىزگى قۇرامنان ورىن الىپ قانا قويماي, كوماندانى العا سۇيرەيتىن باستى ويىنشىسىنا اينالدى.
سكاۋتتار ۇلكەن كلۋبتاردا باعى جانباي جۇرگەن تاجىريبەلى ويىنشىلاردى عانا ەمەس, جاستاردى دا نازاردا ۇستايدى.
وسى رەتتە «بارسەلونانى» تاعى دا مىسالعا العان ءجون. بۇل الىپ كوماندا بولعاندىقتان, جاستاردىڭ نەگىزگى قۇرامعا بەيىمدەلۋى وڭاي ەمەس. سوندىقتان كاتالونيالىقتاردىڭ «لا ماسياسىنا», ياعني اكادەمياسىنا كوز سالاتىن كلۋبتار كوپ. «ارسەنال» ساپىندا باعى جانعان فرانسەسك فابرەگاس (قازىر «چەلسي» ويىنشىسى), ميكەل ارتەتا, بەرتىن كەلە ەكتور بەللەرين, «ليۆەرپۋلدىڭ» اڭىزىنا اينالعان قاقپاشى حوسە رەينا, «باۆاريانىڭ» نەگىزگى قۇرامىنان ورىن العان تياگو الكانتارا ءدال وسى كاتالون كلۋبىنان تۇلەپ شىققان-دى.
تالانتتارعا قويىلاتىن تالاپ باروسى تۇستا سكاۋتتار مىقتى فۋتبولشىلاردىڭ تالانتىن قالاي انىقتايدى دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندارى انىق. ولاي بولسا وسىعان ازداپ توقتالىپ كورەيىك. قاقپاشى, قورعاۋشى, جارتىلاي قورعاۋشى, شابۋىلشى قانداي قاسيەتتەرگە يە بولۋى شارت؟
قاقپاشى. ەڭ ءبىرىنشى ولاردىڭ رەفلەكسى جوعارى بولۋى ءتيىس. كۇتپەگەن سوققىلاردى قايتارا ءبىلۋى, قارسىلاسىمەن جەكە شىققان ساتتە گول جىبەرمەۋى, قورعانىستاعى ارىپتەستەرىن بىردەن ءتۇسىنۋى, بۇرىشتاما نەمەسە ايىپ دوبى ورىندالار كەزدە قاي جەردە كىمنىڭ جولىن بوگەۋى كەرەكتىگىن نۇسقاپ وتىرۋى قاقپاشىنىڭ دەڭگەيىن بىردەن كورسەتەدى. جاقسى قاقپاشى – جارتى كوماندا.
قورعاۋشى. بۇل پوزيتسياداعى ويىنشىلاردىڭ سەنىمدىلىگى جوعارى بولۋى شارت. قارسى كوماندانىڭ شابۋىلىن دەر كەزىندە توقتاتا ءبىلۋى, دوپقا تالاس كەزىندە وعان ءبىرىنشى بولىپ جەتىپ, قاۋىپسىز تۇسقا باعىتتاۋى, ءتىپتى قاي كەزدە ويىن ءتارتىبىن بۇزۋ كەرەكتىگىن ءبىلۋى دە قورعاۋشىنىڭ بىلىكتىلىگىن كورسەتەدى.
جارتىلاي قورعاۋشى. ناعىز امبەبەپ ويىنشى بولۋى كەرەك. شابۋىلعا دا ارالاسىپ, قورعانىسقا دا دەر كەزىندە ۇلگەرۋى ءتيىس. قورعاۋشى سەكىلدى قارسىلاسىنان دوپتى تارتىپ الا ءبىلۋى, شابۋىلشى سەكىلدى ىڭعايلى تۇستا قاقپانى نىساناعا الۋ قابىلەتى بولعانى ءجون. بۇكىل ويىندى جارتىلاي قورعاۋشىلار باقىلاۋىندا ۇستايدى دەسەك, ارتىق ايتپاعاندىق بولار ەدى. ارىپتەسىن بايقاپ, قاقپاشىمەن بەتپە-بەت شىعاتىنداي پاس بەرۋى ونىڭ قانشالىقتى العىر ەكەنىن ايقىنداي تۇسەدى.
شابۋىلشى. قورعاۋشىلاردان ايلاسىن اسىرا الاتىنداي تەحنيكاسى, شاڭ قاپتىرىپ كەتەتىندەي جىلدامدىعى, جويقىن سوققىسى, وڭايشىلىقپەن قۇلامايتىنداي دەنەسى شىمىر بولۋى قاجەت. سونداي-اق, الاڭنىڭ اشىق تۇسىنان دەر كەزىندە تابىلا بىلگەنى ءجون. شابۋىلشىنىڭ باستى مىندەتى – گول سوعۋ.
دجەيمي ۆاردي مەن رياد مارەزاعىلشىن پرەمەر-ليگاسىنىڭ 2015/16 ماۋسىمىندا «لەستەردىڭ» چەمپيون اتانعانى ءالى كۇنگە دەيىن تاڭعالارلىق جايت. مىنە, ءدال وسى «تۇلكىلەردىڭ» تاريحي جەڭىسىنە دجەيمي ۆاردي مەن رياد مارەز ۇلكەن ۇلەسىن قوستى.
ء«بىر كۇنى دوستارىممەن جينالىپ «ليدس» – «فليتۆۋد تاۋن» اراسىنداعى جولداستىق كەزدەسۋدى تاماشالاۋعا باردىق. قوناق كوماندانىڭ ساپىندا سول كەزدە دجەيمي ۆاردي وينادى. وزگەلەر سەكىلدى «ول جۇلدىز بولادى» دەپ بىردەن تون پىشكەنىم جوق. ونىڭ ءتىپتى تەحنيكاسى دا ناشار بولاتىن. بىراق الاڭنىڭ ءار تۇسىندا ساۋاتتى قوزعالىپ جۇرگەنىنە بىردەن نازار اۋداردىم. قاجەت ساتتە ىڭعايلى تۇستان تابىلا كەتەدى. دوپتىڭ قاي كەزدە, قاي تۇسقا كەلەتىنىن الدىن الا سەزىپ وتىرادى. ونىڭ سول كەزدەگى قۇنى ءبىر-اق ميلليون ەۋرو بولاتىن. «لەستەر» باسشىلىعىنا ۇسىنىپ ەدىم, ەكى ەتپەدى, ترانسفەر جاسادى», دەدى «لەستەردىڭ» سول كەزدەگى سكاۋتى بەن ۆريگلسۆورت.
ال رياد مارەز تۋرالى بەن ۆريگلسۆورت بىلايشا وي ءبولىستى: «الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جۇرگەن سكاۋتتارمەن كوبىرەك ارالاستىم. مارەزدى كوبىسى فيزيكالىق تۇرعىدا وسال ەكەنىن ايتتى. ءوزىم دە ىشتەي ءالسىز بولسا اعىلشىننىڭ فۋتبولىنا جارامايدى دەپ ويلادىم. بىراق ريادپەن جەكە تانىسقاننان كەيىن مىنا ءبىر نارسەگە كوزىم انىق جەتتى. بويىنداعى كەمشىلىكتەرىن جەڭبەيىنشە, تىنىم تاپپايدى ەكەن. وسىنداي ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسىندا فيزيكالىق دەڭگەيىن ارتتىردى», دەدى ول.
فۋتبول – بيزنەسقازىرگى كۇنى فۋتبولدىڭ بيزنەسكە اينالىپ كەتكەنى شىندىق. ماسەلەن, وتكەن جازدا ءتورت ويىنشىسىن ساتقان «موناكو» كومانداسى 332 ملن ەۋرو پايدا تاپتى. بۇل نەگىزىنەن كلۋبتاعى سكاۋتتاردىڭ ەڭبەگى. جارتىلاي قورعاۋشى بەرناردۋ سيلۆا مەن قورعاۋشى بەنجامەن مەندي «مانچەستەر سيتيگە» 50 جانە 57 ملن ەۋروعا كەتكەن بولاتىن. ال موناكولىقتار كەزىندە ەكەۋىن دە 15 ملن ەۋروعا ساتىپ العان ەدى. ال «چەلسيگە» 45 ملن ەۋروعا ساتىلعان تەمۋە باكايوكو ءۇشىن ءبىر كەزدەرى 8 ملن ەۋرو عانا جۇمساعان. سونداي-اق ءوز اكادەمياسىنان تۇلەپ شىققان كيليان مباپپە «پاري سەن جەرمەنگە» جالعا بەرىلگەنمەن, پاريجدىكتەر 180 ملن ەۋرو تولەۋى ءتيىس.
ال يتاليانىڭ «ا» سەرياسىندا ونەر كورسەتەتىن «ۋدينەزەنىڭ» باسشىسى دجامپاولو پوتستسو كلۋبتىڭ سكاۋتتارى تۋرالى: «جۇرتتىڭ نازارىنا ىلىككەن قۇنى جوعارى, تالانتتى ويىنشىلاردى ساتىپ الاتىنداي داۋلەتتى كوماندا ەمەسپىز. سوندىقتان ءبىز ۇلكەن كوماندالار اسا نازار اۋدارماعان چيلي, كولۋمبيا سەكىلدى ەلدەرگە ءجيى بارامىز. سونىڭ ارقاسىندا الەكسيس سانچەستى تاپتىق. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جۇزدەگەن سكاۋتىمىز قىزمەت ەتەدى. ەگەر ولاردىڭ ارقايسىسى ون ويىنشىنى نازاردا ۇستايتىن بولسا, بىزگە تاڭداۋ ەركى كوبىرەك بولادى. مىنە, وسىنداي جۇمىستىڭ ارقاسىندا «ۋدينەزەنى» شىعىنعا ۇشىراتپاي ۇستاپ وتىرمىز», دەپ وي بولىسكەن بولاتىن.
بۇل قاراپايىم عانا يتاليانىڭ ورتاڭقول كومانداسىنداعى العىر سكاۋتتارىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان ماڭىزدى ىستەر. مىنە, سكاۋتتار جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعى. تالانتتاردىڭ تالانتىن اشىپ قانا قويماي, قارجىلىق جاعىنان كلۋبتارعا دا زور پايدا ءتۇسىرىپ وتىر.
ەلىمىزدە سكاۋتتىق جۇيە دامىعان با؟ءبىز وسى تۇستا ەلىمىزدىڭ ءتورت دۇركىن چەمپيونى «استانا» فۋتبول كلۋبىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە حابارلاسىپ سۇراعان ەدىك. ناقتى قانشا ەكەنىن ايتپاعانىمەن, سكاۋتتار ەڭبەگىن جوققا شىعارعان جوق. وتكەن ماۋسىمنىڭ الدىندا كوماندادان تاڭات نوسەرباەۆ, روحەر كانياس, نەمانيا ماكسيموۆيچ سەكىلدى ماڭىزدى ويىنشىلاردىڭ كەتكەنى بەلگىلى. ولاردىڭ ورنىنا مارين توماسوۆ, يۆان ماەۆسكي, لاسلو كلياينحايسلەر, سردجان گراحوۆاتس سەكىلدى فۋتبولشىلاردىڭ كەلۋىنە كلۋبتىڭ سكاۋتتارى تىكەلەي سەبەپ بولىپتى.
قورىتا ايتقاندا, سكاۋتتاردىڭ جۇمىسى كوزگە كورىنە بەرمەيدى, ەلەۋسىز عانا ءجۇرىپ جاتادى. الايدا كەز كەلگەن كوماندا ءۇشىن ولاردىڭ ورنى ەرەكشە. ماڭىزدى ويىنشىسى ۇجىمنان كەتىپ, ورنىنا لايىقتى ەشكىمدى تاپپاي وتىرعان ساتتەر ءجيى بولادى. ءدال وسى كەزدە تىعىرىقتان الىپ شىعاتىندار دا سكاۋتتار.
ايان ءابدۋالي, «ەگەمەن قازاقستان»