پارلامەنت ماجىلىسىندە قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆتىڭ قاتىسۋىمەن «قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتى ۇيىمداستىرعان ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى.
ءىس-شاراعا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى, باس پروكۋراتۋرا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتى, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى, سىرتقى ىستەر, قورعانىس, ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىكتەرى, اكىمدىكتەر مەن قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنى كاسىپورىندارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
قورعانىس سالاسى كاسىپورىندارىنىڭ تىنىسى اشىلادى
ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو ءوز سوزىندە قازاقستان پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جانە ونى قولداۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل بولەتىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, وتكىزىلىپ وتىرعان ءىس-شارانىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ول ماجىلىستە قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىنىڭ دامۋىنا جول اشاتىن «قورعانىس ونەركاسىبى جانە مەملەكەتتىك قورعانىستىق تاپسىرىس تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ تالقىلانىپ جاتقانىنا توقتالا كەلە, اتالعان سالانىڭ جەتىستىكتەرىمەن قاتار كەمشىلىكتەرىن دە ءسوز ەتتى.
ۆ.بوجكونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ اسكەري-قورعانىس سالاسىنداعى ونەركاسىپ ورىندارىن زامان تالابىنا ساي جاڭعىرتۋ قاجەت. وندىرىلگەن ءونىم مەن قىزمەتتەردى ءبولۋ جانە ۇيلەستىرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ, ءوندىرۋشى مەن تۇتىنۋشى اراسىندا بەرىك بايلانىس ورناتۋ كەرەك. ويتكەنى قازىر كاسىپورىنداردىڭ جۇكتەمەسى 60 پايىزدان اسپاي وتىر. بۇل سالاداعى كاسىپورىنداردىڭ ءونىم ءوندىرۋ قۋاتى جەتكىلىكتى بولسا دا, تاپسىرىس بەرۋ ساتىسى جۇيەلەنبەگەن.
– قورعانىس-وندىرىستىك كەشەننىڭ دامۋىنا ۇزاق مەرزىمدى قايتا قارۋلانۋ باعدارلاماسىنىڭ جوقتىعى جانە كاسىپورىندارعا قورعانىس سالاسىنا قاجەتتى تاپسىرىستار جۇكتەمەسىنىڭ ازدىعى تەجەۋ بولىپ وتىر, – دەدى ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
ال بايانداماشى, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى بەيبىت اتامقۇلوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنىنىڭ قازىرگى كەزەڭدەگى جاي-كۇيى مەن دامۋ پەرسپەكتيۆالارى جانە وسىعان بايلانىستى مينيسترلىكتىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەرى جايلى ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ ءوتتى.
– بۇگىنگى كۇنى قازاقستاننىڭ قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنى – 9 مىڭنان استام جۇمىس ورنى بار, كەشەندى عىلىم قاتىستىرىلعان 40 كاسىپورىندى قامتىعان عىلىمي جۇيە. بۇكىل كەشەننىڭ وزەگى – 2003 جىلى قۇرىلعان «قازاقستان ينجينيرينگ» ۇلتتىق كومپانياسىندا 20-دان استام ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارى بىرىكتىرىلگەن, – دەدى ول.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, كەڭەس وداعى تۇسىندا ەلىمىزدە قورعانىس سالاسىنا ءونىم وندىرەتىن ءىرى-ءىرى 50-گە جۋىق كاسىپورىن جۇمىس ىستەگەن. اتالعان زاۋىتتار جاۋىنگەرلىك جاياۋ اسكەر ماشينالارىنا, ارتيللەريالىق جۇيەلەرگە قىزمەت كورسەتۋمەن قاتار, اتىس قارۋى, اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنە ارنالعان جابدىق, تورپەدالار جانە تۇڭعيىق اۆياتسيا-كەمە مينالارى, تاكتيكالىق تىكۇشاقتارعا ارنالعان ۇشىرۋ قوندىرعىلارى, جاعالاۋ قورعانىسىنىڭ تىكۇشاق كەشەندەرى, قاناتتى تىكۇشاقتارعا ارنالعان بورتتىق جابدىق, سۋاستى قايىقتارىن باسقارۋ جۇيەلەرىن وندىرگەن. ال ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا اتالعان جۇيە ىدىراپ, بىلىكتى ماماندار كەتە باستاعان.
تەك مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن عانا بۇل سالا قايتا جاندانىپ, جاڭعىرىپ, اسكەري قارۋ-جاراق پەن قۇرال-جابدىقتاردى ەكسپورتتايتىن دەڭگەيگە جەتىپ وتىر.
– بۇنىڭ ءساتتى ۇلگىسى – ەلەكتروندى-وپتيكالىق اسپاپتار وندىرەتىن «قازاقستان اسەلسان ينجينيرينگ» ورتالىعى بولىپ وتىر. 2014 جىلى ىسكە قوسىلعان كاسىپورىن 25 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 12 مىڭ بىرلىكتەن استام ءونىم ءوندىردى جانە ولاردى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتۇرلى كۇشتىك ۆەدومستۆولارىنا جەتكىزدى جانە تۇراقتى ازىرلىكتە بولاتىن بولىمدەردىڭ تۇنگى كورۋ اسپاپتارىمەن ءىس جۇزىندە تولىق جاراقتالۋىنا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. وتكەن جىلى كومپانيا العاشقى ەكسپورتتىق جەتكىزىلىمدەرىن جۇزەگە اسىردى, – دەدى ب.اتامقۇلوۆ.
بروندى تەحنيكا بويىنشا «قازاقستان پاراماۋنت ينجينيرينگ» كاسىپورنى شىعاراتىن 4ح4 دوڭعالاقتى فورمۋلاسى بار «ارلان» ارناۋلى كولىكتەرى الەمدەگى بەدەلدى «TopGear» جۋرنالىنىڭ نۇسقاسى بويىنشا «الەمدەگى ەڭ ارىندى ماشينا» اتالىمىنا يە بولعان.
سونداي-اق وتكەن جىلى «الان» بروندالعان ماشينالارىن قۇراستىرۋ باستالىپ, ونىڭ العاشقى پارتياسى كۇشتىك قۇرىلىمدارعا جەتكىزىلگەن.
ال «سەمەي ينجينيرينگ» كاسىپورنى اۋىر بروندالعان تەحنيكاعا قىزمەت كورسەتۋگە جانە جاڭعىرتۋعا ارنالعان قوسالقى بولشەكتەر مەن قۇرامداۋىشتاردىڭ 800-دەن استام اتاۋىن شىعارۋدى مەڭگەرىپ ۇلگەردى.
تىكۇشاق قۇراستىرۋعا دا قول جەتتى
ب.اتامقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, №405 الماتى اۆياجوندەۋ زاۋىتى بازاسىندا تىكۇشاق (مي-8/17) قۇراستىرۋدى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا ۋاعدالاستىقتار جاسالعان. ءساتىن سالسا بيىل قۇراستىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى باستالعالى وتىر.
– 2016 جىلى ىسكە قوسىلعان اۆياتسيا تەحنيكاسىن قۇراستىرۋ, جوندەۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى اۆياتسيالىق-تەحنيكالىق ورتالىق بازاسىندا 10 مايدان ۇشاقتارىنا جانە 4 اسكەري-كولىك اۆياتسياسى ۇشاقتارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل جۇمىستاردىڭ 30 پايىزىن تىكەلەي ورتالىق ورىندايدى. بۇل شارالار جىل سايىن شەتەلگە جىبەرىلەتىن قاراجاتتىڭ ەلەۋلى بولىگىن ەلدە قالدىرۋعا, جاڭادان جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, وتاندىق اۆياتسيا ونەركاسىبىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن وتاندىق كاسىپورىندار شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن بىرلەسىپ 12,7 مم اتىس قارۋىنىڭ پەرسپەكتيۆالى ۇلگىسىن (انتيماتەريالدىق ۆينتوۆكا) ازىرلەۋ جۇمىستارىنا كىرىسكەن. سونىمەن قاتار «قازاقستان ينجينيرينگ» كاسىپورىندارى ءبىرىنىڭ بازاسىندا اۆتوماتتاردى قارۋلاندىرۋدى كوزدەيتىن جاڭعىرتۋ مۇمكىندىگى ايقىندالۋدا. ال قازىرگى ۋاقىتتا جەڭىل اتىس قارۋى (تاپانشالار, اۆتوماتتار, پۋلەمەتتەر) ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسى زەردەلەنۋدە.
كەمە جاساۋ سالاسى دا قازىرگى ۋاقىتتا وتاندىق كاسىپورىندار ەسەبىنەن ءوز قاجەتتىلىكتەرىن ءىس جۇزىندە وتكەرىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, سوڭعى 20 جىل ىشىندە قارۋلى كۇشتەردىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى مەن شەكارا قىزمەتى جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ جاۋىنگەرلىك قۇرامىنا ءارتۇرلى 47 كەمە الىنعان.
ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, وتكەن جىلى قورعانىس ونەركاسىبى ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 14 پايىزعا ارتىپ, ەكسپورت 16 ملرد تەڭگەگە دەيىن وسكەن نەمەسە 2 ەسەگە ۇلعايعان. دەگەنمەن, قورعانىس سالاسى كاسىپورىندارىن دامىتۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعان جايتتار دا بار.
– بۇل رەتتە ۇزاق مەرزىمگە بەرىلەتىن جانە ارزان نەسيەلەرگە قول جەتكىزۋ مۇمكىن بولماي وتىر. سالالىق شەكتەۋلەرگە بايلانىستى بىردە-ءبىر دامۋ ينستيتۋتى نەمەسە ەكىنشى دەڭگەيلى بانك قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنىن قارجىلاندىرمايدى. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اتالعان سالانى دامىتۋ قورى قۇرىلۋدا. بيىلعى جىلدان باستاپ قور كاسىپورىندارىن قولداۋدىڭ پارمەندى تەتىگى رەتىندە جۇمىس ىستەي باستاۋى ءتيىس, – دەدى قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى.
وزەكتى ساۋال, لايىقتى جاۋاپ
ۇكىمەت ساعاتىندا قوسىمشا بايانداما جاساعان حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى مۇحتار ەرمان قورعانىس ونەركاسىبى ساياساتىن قازىرگى كەزەڭدە جۇزەگە اسىرۋدىڭ بىرقاتار ماڭىزدى اسپەكتىلەرىن ايقىنداپ ءوتتى.
تالقىلاۋعا قاتىسقان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى بايانداماشى مەن شاقىرىلعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى نازارىن بىرقاتار ماسەلەلەرگە اۋداردى. دەپۋتات قابيبوللا جاقىپوۆ مەملەكەتتىك قورعانىستىق تاپسىرىستىڭ قالىپتاسۋى جونىندە سۇراسا, پاۆەل كازانتسەۆ ۆەدومستۆولار اراسىندا عىلىمي-زەرتتەۋ سالاسىنداعى ءوزارا ارەكەتتەستىك ماسەلەلەرىنە نازار اۋداردى. دەپۋتات ناتاليا جۇمادىلداەۆا قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنى ءۇشىن ماماندار دايىنداۋ جونىندە سۇراق قويدى. ال نۇرلان دۋلاتبەكوۆ پەن جانات جاراسوۆ ۇلتتىق ۇلان مەن شەكارالىق قىزمەت بولىمشەلەرىن وتاندىق اسكەري ونىممەن قامتاماسىز ەتۋ اسپەكتىلەرىنە قاتىستى ماسەلەلەردى كوتەردى. قىزۋ تالقىلاۋدا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى اباي تاسبولاتوۆ جانە قۇدايبەرگەن ەرجان قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنىن دامىتۋدىڭ بىرقاتار باسىم باعىتتارىن ايرىقشا اتاپ كورسەتتى.
سەرىك ابدىبەك, «ەگەمەن قازاقستان»