• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 14 مامىر, 2018

باتىردىڭ رۋحىنا قۇرمەت كورسەتىلدى

1790 رەت
كورسەتىلدى

1916 جىلعى قازاق جەرىن تۇگەل دەرلىك قامتىعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىس كوسەمىنىڭ ءبىرى بەكبولات اشەكەەۆ ەكەندىگى تاريحتان بەلگىلى. ءيا, 1843  جىلى الىپ الاتاۋدىڭ ۇشقوڭىر  بيىگىنىڭ ەتەگىندە تۋعان, جاسىنان ساۋاتتى, ياعني ارابشا وقىعان, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, بي بولعان, بولىستىق قىزمەتتىڭ دە ءدامىن تاتقان, دىندارلىعى دا بار ول جەتىسۋ جەرىندەگى, اتاپ ايتقاندا ۇشقوڭىر القابىنداعى باس كوتەرۋدىڭ باتىل باسشىسى بولدى.

سەبەبى, 1914 جىلى پاتشالىق رەسەي دە دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا كىرگەن ەدى. بۇل الاپات ازاپتى  ايقاس بارلىق ەلگە, ونىڭ ىشىن­دە قازاقستانعا دا اۋىر زاردابىن تيگىزدى. اسىرەسە 1916 جىل­عى 25 ماۋسىمداعى ارميانىڭ قارا جۇمىسىنا 19 بەن 43 جاس ارا­لىعىنداعى قازاقتاردى الۋ تۋرالى اق پاتشانىڭ جارلىعىنان سوڭ, ءار-ءار جەردە كوتەرىلىس وتى بۇرق ەتە قالدى. سول كەزدەرى شۇكىتاي اقىننىڭ:

شامالعاننىڭ اۋىلىم

جاعاسىندا,

كىم جەتەدى اسىلدىڭ باعاسىنا؟

ارداقتى اعا سەن ەدىڭ,

ەر بەكبولات,

تۇلپار ءمىنىپ, ەل باستاپ

باراسىڭ با! –

دەپ جىرلاعانىنداي, بەكبولات باتىر جايىلمىس بولىسىنداعى ەل-جۇرتتى تىل جۇمىستارىنا ادام بەرمەۋگە شاقىرىپ, پاتشا جارلىعىن ورىنداماۋعا ۇندەيدى, ءوزى سياقتى قايىسپاي قارسى تۇر­عان­داردىڭ باسىندا بولادى.

الايدا مۇزداي قارۋلانعان جازالاۋشى وتريادتىڭ تەگەۋرىنىنە توتەپ بەرە الماي, كوتەرىلىسشىلەر جەڭىلىس تاۋىپ, بەكبولات بار­لىق كىنانى موينىنا الىپ, ءوزى قولعا تۇسەدى.1916 جىلعى 7 قىر­كۇيەكتە ۆەرنىي قالالىق اسكە­ري گارنيزونىنىڭ سوتى ونى ءولىم جازاسىنا كەسۋ تۋرالى ۇكىم شى­عارادى. ءسويتىپ بورالداي اسۋىندا جۇرتتىڭ كوز الدىندا دارعا اسىلادى!..

ەلىن ويلاعان ەسىل ەر وسىلايشا  كوز جۇمدى. ەڭ سوڭعى دەمى بىتكەنشە ءوزىن بيىك ۇستادى, جاۋ الدىندا كەشىرىم سۇراپ بۇرىسپەدى, بۇگىلمەدى, اجالدى قاسقايىپ تۇرىپ قارسى الدى.

2000 جىلى حامزا قاجى ەكەي­باەۆتىڭ جانە بۇگىندە جاسى 99-عا تولعان سوعىس ارداگەرى ۇسەنباي تاستانبەكوۆتىڭ باستاماسىمەن 1 ماي اۋىلىنا بەكبولات ەسىمى بەرىلگەن. ال جۋىردا وسى ەلدى مەكەندە ورتاسىنداعى گرانيت تۇعىردا باتىر بەينەسى بەدەرلەنگەن بەكبولات اشەكەەۆ اتىنداعى ساياباق اشىلدى.

ول ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭ­عىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ءارى كوپشىلىكتىڭ ۇسىنىس-تىلەگىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جۇيەلى جۇزەگە اسقان, اۋدان اكىمى ماحاببات بيگەلديەۆ باستاعان, زيالى قاۋىم قوستاعان, بۇكىل قارا­سايلىقتاردى قاتتى ريزا ەتكەن وتە يگىلىكتى جۇ­مىس ەدى. بۇل ءۇشىن «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» قوعامدىق قورى (ديرەكتورى ساعىن­دىق جىلقىباەۆ) قۇرىلىپ, اۋدان جۇرتشىلىعى دا ءوز ۇلەسىن قوسقان-دى.

ەسكەرتكىش لەنتاسىن وبلىس اكىمىنىڭ  ءبىرىنشى ورىنباسارى لاز­زات تۇرلاشوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءشامشا بەر­كىمباەۆا, ەلباسىنىڭ سىنىپتاسى ەدىگە جۇنىسبەكوۆ, اۋدان اكىمى ما­حاببات بيگەلديەۆ قيدى. اشىق اسپان  استىندا اق داس­تارقان جايى­لىپ, قۇران وقىل­دى. ايتپاقشى الدىمەن جينال­عاندار الدىندا بەلگىلى جازۋشى ناعا­شىبەك قا­پالبەكوۆ بەكبولات اشەكەەۆ تۋرا­لى ماز­مۇندى بايانداما جاسادى.

سونىمەن قازاقتىڭ قاھارمان ۇلىنىڭ ءبىرى, حالىق باتىرىنىڭ رۋحىنا ۇلكەن قۇرمەت كورسەتىلدى.

بەرىكباي قادىقوۆ,

جۋرناليست

الماتى وبلىسى,

قاراساي اۋدانى

سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان الياسقاروۆ

سوڭعى جاڭالىقتار