1916 جىلعى قازاق جەرىن تۇگەل دەرلىك قامتىعان ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىس كوسەمىنىڭ ءبىرى بەكبولات اشەكەەۆ ەكەندىگى تاريحتان بەلگىلى. ءيا, 1843 جىلى الىپ الاتاۋدىڭ ۇشقوڭىر بيىگىنىڭ ەتەگىندە تۋعان, جاسىنان ساۋاتتى, ياعني ارابشا وقىعان, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ, بي بولعان, بولىستىق قىزمەتتىڭ دە ءدامىن تاتقان, دىندارلىعى دا بار ول جەتىسۋ جەرىندەگى, اتاپ ايتقاندا ۇشقوڭىر القابىنداعى باس كوتەرۋدىڭ باتىل باسشىسى بولدى.
سەبەبى, 1914 جىلى پاتشالىق رەسەي دە دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا كىرگەن ەدى. بۇل الاپات ازاپتى ايقاس بارلىق ەلگە, ونىڭ ىشىندە قازاقستانعا دا اۋىر زاردابىن تيگىزدى. اسىرەسە 1916 جىلعى 25 ماۋسىمداعى ارميانىڭ قارا جۇمىسىنا 19 بەن 43 جاس ارالىعىنداعى قازاقتاردى الۋ تۋرالى اق پاتشانىڭ جارلىعىنان سوڭ, ءار-ءار جەردە كوتەرىلىس وتى بۇرق ەتە قالدى. سول كەزدەرى شۇكىتاي اقىننىڭ:
شامالعاننىڭ اۋىلىم
جاعاسىندا,
كىم جەتەدى اسىلدىڭ باعاسىنا؟
ارداقتى اعا سەن ەدىڭ,
ەر بەكبولات,
تۇلپار ءمىنىپ, ەل باستاپ
باراسىڭ با! –
دەپ جىرلاعانىنداي, بەكبولات باتىر جايىلمىس بولىسىنداعى ەل-جۇرتتى تىل جۇمىستارىنا ادام بەرمەۋگە شاقىرىپ, پاتشا جارلىعىن ورىنداماۋعا ۇندەيدى, ءوزى سياقتى قايىسپاي قارسى تۇرعانداردىڭ باسىندا بولادى.
الايدا مۇزداي قارۋلانعان جازالاۋشى وتريادتىڭ تەگەۋرىنىنە توتەپ بەرە الماي, كوتەرىلىسشىلەر جەڭىلىس تاۋىپ, بەكبولات بارلىق كىنانى موينىنا الىپ, ءوزى قولعا تۇسەدى.1916 جىلعى 7 قىركۇيەكتە ۆەرنىي قالالىق اسكەري گارنيزونىنىڭ سوتى ونى ءولىم جازاسىنا كەسۋ تۋرالى ۇكىم شىعارادى. ءسويتىپ بورالداي اسۋىندا جۇرتتىڭ كوز الدىندا دارعا اسىلادى!..
ەلىن ويلاعان ەسىل ەر وسىلايشا كوز جۇمدى. ەڭ سوڭعى دەمى بىتكەنشە ءوزىن بيىك ۇستادى, جاۋ الدىندا كەشىرىم سۇراپ بۇرىسپەدى, بۇگىلمەدى, اجالدى قاسقايىپ تۇرىپ قارسى الدى.
2000 جىلى حامزا قاجى ەكەيباەۆتىڭ جانە بۇگىندە جاسى 99-عا تولعان سوعىس ارداگەرى ۇسەنباي تاستانبەكوۆتىڭ باستاماسىمەن 1 ماي اۋىلىنا بەكبولات ەسىمى بەرىلگەن. ال جۋىردا وسى ەلدى مەكەندە ورتاسىنداعى گرانيت تۇعىردا باتىر بەينەسى بەدەرلەنگەن بەكبولات اشەكەەۆ اتىنداعى ساياباق اشىلدى.
ول ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ءارى كوپشىلىكتىڭ ۇسىنىس-تىلەگىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جۇيەلى جۇزەگە اسقان, اۋدان اكىمى ماحاببات بيگەلديەۆ باستاعان, زيالى قاۋىم قوستاعان, بۇكىل قاراسايلىقتاردى قاتتى ريزا ەتكەن وتە يگىلىكتى جۇمىس ەدى. بۇل ءۇشىن «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» قوعامدىق قورى (ديرەكتورى ساعىندىق جىلقىباەۆ) قۇرىلىپ, اۋدان جۇرتشىلىعى دا ءوز ۇلەسىن قوسقان-دى.
ەسكەرتكىش لەنتاسىن وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى لاززات تۇرلاشوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءشامشا بەركىمباەۆا, ەلباسىنىڭ سىنىپتاسى ەدىگە جۇنىسبەكوۆ, اۋدان اكىمى ماحاببات بيگەلديەۆ قيدى. اشىق اسپان استىندا اق داستارقان جايىلىپ, قۇران وقىلدى. ايتپاقشى الدىمەن جينالعاندار الدىندا بەلگىلى جازۋشى ناعاشىبەك قاپالبەكوۆ بەكبولات اشەكەەۆ تۋرالى مازمۇندى بايانداما جاسادى.
سونىمەن قازاقتىڭ قاھارمان ۇلىنىڭ ءبىرى, حالىق باتىرىنىڭ رۋحىنا ۇلكەن قۇرمەت كورسەتىلدى.
بەرىكباي قادىقوۆ,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى,
قاراساي اۋدانى
سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان الياسقاروۆ