قولدايتىن, قۋاتتايتىن ۇسىنىس

جازىلعان جايدىڭ جاڭعىرىعى

الەم الدىندا وزىندىك بەت-بەينەسى قالىپتاسقان ابىرويلى ەل بولىپ تانىلۋ جولىندا جاساعان ناقتى قادامدار مەن قابىلدانعان شەشىمدەر كوڭىلدە دە, كۇنتىزبەدە دە ءوز ورنىن تاۋىپ جاتىر. سونىڭ ءبىر كۋاسى – كونستيتۋتسيا كۇنى, استانا كۇنى. وسى كۇندەر ەل ساناسىندا تەك مەملەكەتتىك مەرەكە عانا ەمەس, مەملەكەتتىگىمىزدى مىقتاعان, ىرگەتاسىمىزدى نىقتا­عان كۇندەر رەتىندە دە ۇلكەن قۇرمەتپەن اتاپ وتىلەدى.

گازەتىمىزدىڭ 1 جەلتوقسان كۇنگى سانىندا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى قانات ساۋداباەۆتىڭ «داۋىرگە تەڭ دارا داۋرەن» اتتى ماقالاسى جارىق كورگەن ەدى. وندا تاۋەلسىز ەلدىڭ 20 جىلدىق شەجىرەسى ناقتى دەرەكتەرمەن ورىلە وتىرىپ, سول تاريحي ساتتەردىڭ باسى-قاسىندا ەل بولاشاعىن ايقىندايتىن شەشىمدەردى كورەگەندىكپەن قابىلداپ, قادامىن ءتاي-ءتاي باسقان جاس مەملەكەتتى داڭعىل جولعا باستاي بىلگەن ەلباسى تۋرالى, قازاق ەلىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ تۋرالى كوكەيگە تۇتارلىق كوپتەگەن كورىكتى ويلار ايتىلعان-تىن. سولاردىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى بۇگىنگى شىققان بەلەستى ەرتەڭگى اسۋلاردان انىق بايقاۋ ءۇشىن 1 جەلتوقساندى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى دەپ اتايىق دەگەن ۇسىنىس بولاتىن. بۇگىن سول وي-پىكىرگە ءۇن قوسقان حاتتاردى جاريالاپ وتىرمىز.

_________________________

قولدايتىن, قۋاتتايتىن ۇسىنىس

بۇدان جيىرما جىل بۇرىن ءبىز, قازاقستاندىقتار العاش رەت مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا بىلدىرگەن سەنىمىمىزدىڭ جەمىسىن كورىپ كەلەمىز. ءبىر قاراعاندا, جيىرما جىل تىم از دا, تىم كوپ تە مەرزىم ەمەس. بىراق, تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتات­تى ءدامىن تاتقانىمىزبەن, دەر­بەس ەلدىڭ ەكونوميكاسىن ءور­كەن­دەتۋ, الەمدىك باسەكەگە قابى­لەتتى ساپالى ونىمدەر شىعارۋ­دىڭ سونشالىقتى وڭاي بولما­عا­نىن دا بىلەمىز. حالقىنىڭ سەنىمىنە يە بولعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاڭا داۋىردەگى تاۋەلسىز قازاقستاندى قالىپتاستىرۋدا تا­ريحي ۇلى ىستەر اتقاردى. ەل­دىڭ كەلەشەگى ءۇشىن ەرەن ەڭبەك ءسى­ڭىردى. مۇنى تەك قازاقستان­دىق­تار عانا ەمەس, الەم جۇرت­شىلىعى مويىنداپ وتىر.

مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىن؟ بيىلعى 1 جەلتوقساندا تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدى سايلاعانى­مىز­عا 20 جىل تولدى. وسىعان وراي مەملەكەتتىك حاتشى قانات ساۋ­داباەۆتىڭ «ەگەمەن قازاق­ستان­دا» «داۋىرگە تەڭ دارا داۋرەن» ماقالاسى جاريالاندى. مەملەكەتتىك حاتشى بۇل ماقالاسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق-ساياسي دامۋ بەلەستەرىن كەڭىنەن ساراپتاي كەلە قازاقستان ازامات­تا­رى­نان 1 جەلتوقساندى جالپى­ۇلت­تىق مەرەكە – قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى دەپ جاريالاۋ تۋرالى ۇسىنىستار تۇسكەنىن ايتادى. بۇل رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىن ەلەڭ ەتكىزگەنى داۋسىز. سەبەبى, ءبىز ءدال سول 1991 جىلى 1 جەل­توقساندا تاريحي تاڭداۋ جا­سا­عان ەدىك. ەندەشە بۇل كۇندى تۇڭ­عىش پرەزيدەنت كۇنى جالپىۇلت­تىق مەرەكە رەتىندە اتاۋدىڭ وزىندىك ماڭىزى بارىن ەسكەرۋىمىز قاجەت. بۇل الدىمەن جاستار­دىڭ بويىندا وتانشىلدىق, ەل­جاندىلىق قاسيەتتەرىن قالىپ­تاستىرۋعا جول اشار ەدى.

ەكىنشىدەن, تاۋەلسىز ەل تا­ريحىن قالىپتاستىرۋدىڭ باس­تاۋى 1991 جىلعى 1 جەلتوق­سان­نان تامىر تارتقانىن ۇمىت­پاۋى­­مىز قاجەت. مىنە, وسى تۇر­عىدان ايتقاندا, مەملەكەتتىك حاتشى ۇسىنىسىن قولداعانى­مىز ءجون.

قادىر ءجۇسىپ, ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ز.قابدولوۆ اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى.

 * * *

تاريحي كۇن تاسادا قالماۋى كەرەك

ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك حات­شى­سى قانات ساۋداباەۆتىڭ «ءدا­ۋىرگە تەڭ دارا داۋرەن» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان تولعا­نىسىن مەن ءبىر دەممەن وقىپ شىقتىم. سوناۋ 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىندا ءوت­كەن العاشقى بۇكىلحالىقتىق ساي­لاۋدا قازاق­ستاندىقتار جا­ساعان تاڭداۋدىڭ دۇرىستىعىن وي ەلەگىنەن وتكى­زىپ, بۇگىنگى كۇن بيىگىنەن شولۋ جاساعان ماقا­لا­نىڭ تاعىلىمى مەن ءتالىمى وتە مول.

تولعاۋدىڭ ءتۇيىنى دە قيسىن­دى. مىسالى, «1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانى ارقاشاندا ءبىزدىڭ تاريحىمىزدىڭ ءبىرىنشى كۇنى, ۇلى كۇنى بولىپ قالا بەرەدى, بار­لىق ۋاقىتتاردا دا قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەسىمىمەن تىعىز بايلا­نىس­تا بولادى. قازاقستان ازامات­تارى­نىڭ 1 جەلتوقساندى جال­پىۇلتتىق مەرەكە – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرە­زيدەنتى كۇنى دەپ جاريالاۋ تۋ­رالى كوپتەگەن وتىنىشتەرى وعان ناقتى ايعاق بولىپ تابىلادى. ىزگى نيەتتى وتانداستارىمنىڭ جۇرەكتەن شىققان وسىناۋ ءادىل تىلەكتەرىنە بۇكىل جان-تانىممەن قوسىلامىن جانە بۇل كۇننىڭ ءبىز­دىڭ حالقىمىزدىڭ بۇگىنگى جانە بولاشاقتاعى ەڭ سۇيىكتى مەرەكەلەرىنىڭ بىرىنە اينا­لا­رى­نا بەرىك سەنەمىن», دەگەن جول­دار­دى وقىعان قازاقستان­دىق­تار­دىڭ: «دۇرىس. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاريحىنا وسىلاي قاراۋىمىز كەرەك», – دەيتىنى انىق.

اقش مەملەكەتىندە 22 اق­پان – دجوردج ۆاشينگتوننىڭ تۋعان كۇنى. امەريكالىقتار, مىنە, وسى كۇندى «پرەزيدەنت كۇنى» دەپ ەرەكشە مەرەكەمەن اتاپ وتەدى. سوندىقتان جاڭا قازاق ەلى تاريحىنداعى بەتبۇرىس كۇنى بولعان 1 جەلتوقساندى – قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى رەتىندە تاريحي داتاعا اينالدىرىپ, جالپىۇلت­تىق مەرەكەمەن اتاپ وتەتىن بول­ساق, وسى رۋحاني قۋانىشتان ءتاۋ­ەلسىز ەلىمىزدىڭ پاتريوت ۇر­پاق­تارى ۇتپاسا, ۇتىلماسى انىق.

باتىربەك قۇلەكەەۆ, بايزاق اۋدانىنىڭ اكىمى.

جامبىل وبلىسى.