مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتى قالاسىنا كەزەكتى جۇمىس ساپارى بارىسىندا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن رەسپۋبليكا سارايىندا بولىپ, عيماراتتى ارالاپ كوردى. بۇدان 41 جىل بۇرىن, انىعىراق ايتقاندا, 1970 جىلى سالىنعان اتالعان عيماراتقا سول ۋاقىتتان بەرى العاش رەت جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا رەسپۋبليكا سارايىنىڭ قايتادان تۇلەپ, ساۋلەتى مەن ءسانىنىڭ اسقاقتاۋى الماتىلىقتار ءۇشىن عانا ەمەس, وڭتۇستىك استانانىڭ قوناقتارى ءۇشىن دە ۇلكەن تارتۋ بولعانى ايداي اقيقات.
وڭتۇستىك استاناداعى ءىرى دە ەڭسەلى عيمارات – مادەنيەت پەن ونەر وشاعىن قايتا جاراقتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ وتە جوعارى دەڭگەيدە ءارى ساپالى جۇرگىزىلگەندىگى بىردەن اڭعارىلادى. ۇزاق جىلدار ەشقانداي جوندەۋ كورمەگەن رەسپۋبليكا سارايىن قايتادان جاڭعىرتىپ, جاڭارتۋ جۇمىسى وتكەن 2010 جىلى قولعا الىنعان بولاتىن. الماتىداعى قۇرىلىس-مونتاج كاسىپورنىنىڭ باس ديرەكتورى ۆلاديمير احماديەۆتىڭ ايتۋىنشا, «جوندەۋ جۇمىستارى جاڭا جوبامەن جۇرگىزىلگەن عيماراتتاعى جۇيەلەر تۇگەلدەي دەرلىك جاڭارتىلعان».
– جاسىراتىنى جوق, قازىرگى تاڭدا ەڭ الدىمەن قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىزى زور. سوعان وراي, عيماراتتاعى بارلىق قوندىرعىلار مونتاجدالىپ, ىشىنە «انتيتەررور» جۇيەسى ورناتىلدى. حالقىمىز «ءورت – ءتىلسىز جاۋ» دەپ بەكەردەن-بەكەر ايتپاسا كەرەك. سوعان وراي بىرقاتار ىقپالدى ءىس-شارالار قولعا الىندى. ماسەلەن, ساحنا ورتكە قارسى شىمىلدىقپەن دە جابدىقتالدى. كوپشىلىككە بەلگىلى, ەڭ العاشىندا كونفەرەنتسيالار مەن سەزدەر, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, رەسمي جيىندار ءوتكىزۋگە ارنالىپ سالىنعان كەشەننىڭ بۇگىندە قىزمەت كورسەتۋ اياسى كەڭەيە ءتۇستى, مادەنيەت پەن ونەر ورتالىعىنا اينالدى. سوندىقتان دا مۇندا وپەرالىق كونتسەرتتەردەن باسقا ونەر كەشتەرىن وتكىزۋگە تولىقتاي جاقسى جاعداي جاسالعان, – دەيدى ۆلاديمير شاكەن ۇلى.
شىن مانىسىندە, ءىرى شاھارداعى مادەنيەت پەن ونەردىڭ ءىرى ورتالىعىنىڭ سىرتقى كەلبەتى تولىقتاي وزگەرتىلىپ, ەرەكشە كورىككە ەنىپ, جارقىراي تۇسكەنى ايقىن اڭعارىلادى. جوندەۋ-جابدىقتاۋ جۇمىستارى بارىنشا ساپالى اتقارىلعان رەسپۋبليكا سارايىندا سەيسميكالىق قاۋىپسىزدىك ءىس-شارالارى دا جۇزەگە اسىرىلۋى قۇپتارلىق ءجايت. بۇگىنگى كۇننىڭ جوعارى تالابىنا ساي قايتادان جاراقتاندىرىلعان نىساندا رەكونسترۋكتسيالاۋ بارىسىندا ەلەۋلى وزگەرىستەر جاسالعان. مادەنيەت پەن ونەر وشاعىنىڭ قازىرگى زامان ارحيتەكتۋراسىنا ساي جاساقتالۋى دا كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. ءماسەلەن, تەرەزەلەر مەن ەسىكتەر جانە ۆيتراجدار تولىقتاي جاڭارتىلعان. جانە ولاردىڭ بارلىعى ساپالى ءارى مىقتى ماتەريالدان جاسالىپتى.
سونداي-اق, سارايدىڭ سىرتقى قاناتتارى, باسپالداقتارى, بلوكتارى دا جاڭارتىلىپ, ارلەۋ جۇمىستارىنىڭ بارلىعى جوعارى ەستەتيكالىق تالعامعا ساي ءجۇرگىزىلگەنى بىردەن بايقالادى. كازنيسس رمك-نىڭ نۇسقاۋى بويىنشا, قابىرعالار مەن ءبولىكتەر قاتايتىلىپتى. رەسپۋبليكا سارايىنداعى كەلەسى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق – ءۇش كوتەرمە مەحانيزمى مەن وركەستر وتىراتىن ورىن. ەڭ باستىسى, بۇل عيماراتتا مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى جانداردىڭ قوزعالىسى دا ەسكەرىلگەن. جاڭا سانيتارلىق تالاپتارعا ساي ازىق-ت ۇلىك بلوكتارى دا قايتا جوسپارلانۋدا ءارى ولاردى پايدالانۋ ساپاسى دا ارتا تۇسپەك. اكىمشىلىك جانە قوسىمشا ءبولمەلەر دە تۇگەلدەي وزگەرتىلىپ, ساحناعا قىزمەت كورسەتەتىن ورىن قاراستىرىلعان. قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا جاڭادان قوسىمشا بولمەلەر, ەلۋ ورىندىق كونفەرەنتس-زال, اسەمدىك سالونى, اۋديوكيوسك, گۇل دۇكەنى, دىبىس جازاتىن ستۋديا دا پايدا بولىپتى. رەكونسترۋكتسيا بارىسىندا عيماراتتىڭ الدىنداعى الاڭ مەن پاركينگ تە اباتتاندىرىلعان.
باقىت بالعارينا,
الماتى.