مۇنى كەزدەيسوقتىق دەپ ايتۋعا بولار ما ەكەن؟ مەڭدىعارا اۋدانى ورتالىعىندا تۇراتىن سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ۆاسيلي الەكسەەۆيچ تروياكوۆ اقساقالدىڭ حال-جاعدايىن بىلەيىن جانە ەڭبەككە دەگەن كەشە مەن بۇگىنگى ۇرپاق كوزقاراسى تۋرالى اڭگىمەسىن تىڭدايىن دەپ ۇيىنە تەلەفون سوققانبىز. كۇمىلجي جاۋاپ بەرگەن قىزى ولگا ۆاسيلەۆنانىڭ قولىنان تەلەفون تۇتقاسىن وزگە كىسىنىڭ العانى بەلگىلى بولدى.
– ءسىز قاشان كەلەسىز؟ مىنە, ءتۇس بولىپ قالدى عوي, اۋدان اكىمدىگىنەن ءالى ءبىر جان ەسىكتەن قاراعان جوق, اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى كەلەم دەگەن ەكەن, كۇتىپ وتىرمىز, – دەپ رەنجي سويلەدى قارت كىسىنىڭ داۋىسى.
مەن اۋەلگىدە تۇسىنبەي قالدىم دا, كىدىرمەي «تروياكوۆتىڭ ءۇيى مە؟» دەپ قايتا سۇرادىم.
– ءيا, – دەدى تەلەفوننىڭ ار جاعىنداعى داۋىس. – بۇگىن ۆاسيلي الەكسەەۆيچتى جەرلەيمىز...
سەكسەننەن اسقان قاريا كوپ اۋىرىپتى. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن وتا دا جاسالعان ەكەن. قايتىس بولارىنىڭ الدىندا دا اۋرۋحانادا جاتىپتى. تەلەفوندا بىزبەن سويلەسكەن كىسى ونىمەن ءومىر بويى استىقتى القاپتا بىرگە ەڭبەك ەتكەن, سىرالعى, سىيلاسقان دوسى سەمەن پاۆلوۆيچ كۋمار ەكەن. كورشى سەلودا تۇراتىن قاريا دوسىن سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالايىن دەپ كەلىپتى. داۋىسى ءدىرىل قاققان ول وكپەسىن ايتا باستادى. كۇيىنگەن كەيپى دە تەلەفوننىڭ ارجاعىنان ءبىلىنىپ تۇر.
– ۆاسيلي الەكسەەۆيچ وتە قاراپايىم كىسى ەدى. سوتسياليستىك ەڭبەك ەرىمىن دەپ ەشقاشان كوكىرەگىن كوتەرمەيتىن, اتاعىن بۇلداپ, اۋدان باسشىلارىن جاعالاپ, ەشنارسە سۇراعان ەمەس. ءوزىنىڭ ادال ەڭبەگىمەن كۇن كوردى. قىزىنىڭ قولىندا تۇردى, قوڭىرقاي تىرشىلىك كەشتى. سول ەڭبەك ەرى اتاعىن نە ءۇشىن بەردى ەكەن, كەرەك بولماي قالاتىنى بار؟ اۋرۋحانادا جاتقاندا ءبىر كىسى ارتىنان بارىپ ءحالىن بىلمەگەن. مىنە, قىزى جانىمدا تۇر, سوڭعى جىلدارى قارتتار كۇنىندە باسشىلار قۇتتىقتاپ كەلمەك تۇگىلى, ءبىر جاپىراق قاتىرما قاعازىن دا جىبەرمەپتى. اياقاستى بولاتىنداي ول سونشالىقتى نە ىستەدى؟ قايتقانىنا ەكى كۇن بولعان كىسىنىڭ قارالى ۇيىنە كەلىپ, اتاعى ءۇشىن ەمەس, ادامگەرشىلىكپەن كوڭىل ايتۋعا, سوڭعى رەت قۇرمەت كورسەتۋگە بولماس پا ەدى؟ قىزىم, مەن كوز جاسىمدى ىركە الماي تۇرمىن, – دەپ قاريانىڭ داۋسى دىرىلدەپ, ءسوزىنىڭ اياعىن جۇتقانداي بولدى.
دوسى ءۇشىن كۇيىنگەن سەمەن ءپاۆلوۆيچتىڭ سوزىنەن بۇگىنگى قوعامداعى اقيقات تا اتوي سالا باستاعانداي. «ۆاسيلي الەكسەەۆيچتىڭ بالالىعى سوعىس جىلدارى ءوتىپ, 6-سىنىپتان باستاپ جۇمىس ىستەگەنىن, اكەسى سوعىستان جاراقاتپەن كەلگەن, كوپ بالالى ۇيدە اشقۇرساق بولىپ ەرجەتىپ, ءبىر كۇن تىنىم تاپپاي ەڭبەك ەتكەنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلە مە ەكەن قازىر؟ بۇگىنگىلەر ولاي جۇمىس ىستەمەيدى». قاراپايىم اۋىل ادامى مۇنان ارتىق قالاي جەتكىزىپ ايتسىن؟ ۆاسيلي الەكسەەۆيچ تەحنيكانىڭ ء«پىرى» بولىپتى. قانداي تراكتور بولسا دا, ءتىپتى زاۋىتتان اقاۋىمەن كەلگەن ك-700 تراكتورىن دا ءوزى جوندەپ ءمىنىپ كەتە بەرەتىن. ول «قازاق كسر-ءىنىڭ ۇزدىك مەحانيزاتورى», «مەرەكەلى جىلداعى زياب جىرتۋدىڭ ۇزدىگى», «قازاق كسر اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى سوتسياليستىك جارىسىنىڭ ۇزدىگى» سياقتى اتاقتاردىڭ بارلىعىن العان ەكەن. راسىندا, قارالى ميتينگىنى ۇيىمداستىرىپ, اۋدانداعى كوللەدجدىڭ, مەكتەپتىڭ وقۋشىلارىن, جاستاردى قاتىستىرسا بولماي ما؟ وندا ۆاسيلي تروياكوۆتىڭ وسىنداي ەڭبەگى, ۇلگىلى ءومىرى تۋرالى ايتىلسا, ولىگە قۇرمەت, تىرىگە ۇلگى ەمەس پە؟ ونىڭ جاستارعا تاربيەلىك ءمانى دە زور بولار ەدى.
قازىر ارامىزدا جۇرگەن ەڭبەك ەرى اتاعىن العانداردىڭ قاتارى دا ساۋساقپەن سانارلىقتاي. ولاردىڭ ەڭ جاسىنىڭ ءوزى جەتپىستىڭ الدەقاشان جەلكەسىنە مىنگەن جاندار. وبلىس بويىنشا بارلىعى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعىن 155 ادام العان ەكەن. سودان ارامىزدا جۇرگەندەرى وتكەن جىلى تورتەۋ ەكەن, ونىڭ ەكەۋى و دۇنيەلىك بولدى, قازىر ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە كەڭەس وداعىنىڭ ەڭ جوعارى اتاعىنىڭ ءبىرىن العان ەكى-ءۇش ارداگەر عانا قالدى. ولاردى ۋاقىتىندا قىر توسىندە بىرگە جۇرگەندەر مەن سول كەزدە پارتيا, كەڭەس قىزمەتىندە ىستەگەن اعا ۇرپاق وكىلدەرى عانا بىلەر... دەنيسوۆ اۋدانىنداعى ارداگەرلەر كەڭەسىندە ىستەيتىن ۆالەنتينا ۋريح سولاردىڭ ءبىرى.
– ءبىزدىڭ اۋداندا 11 سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, ءبىر قازاق كسر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولدى. سولاردان قازىر كوزى ءتىرىسى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى نيكولاي لاسيتسا مەن مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى لەونيد مالەي عانا. ۋاقىت ءوتتى, قازىر قارتايعان, ەكەۋى دە بار-جوعى 7 ءۇي عانا قالعان كالينوۆكا دەگەن سەلودا تۇرادى. مەحانيزاتور بولىپ ىستەگەن, ۋاقىتىندا تاس شايناپ, تاۋ قوپارعان كىسىلەر عوي. ولار ەڭبەك ەتكەن «نەكراسوۆ» كەڭشارى شىن ماعىناسىندا گۇلدەنگەن جەر ەدى. توپىراعىنىڭ قۇنارى قانداي ەدى, قازىر ول جەردە ەل قالمادى دەسە دە بولار, – دەپ اياقتادى ءسوزىن ۆالەنتينا يۆانوۆنا.
– ولاردى اۋدان جۇرتشىلىعى ۇمىتىپ كەتتى مە؟ قوعامعا ارالاسا ما؟ – دەيمىز.
– ەندى قالاي دەۋگە بولادى؟ مەرەكەلەردە قۇتتىقتايمىز عوي. بىراق وزدەرى دە شاقىرعان جەرلەرگە كەلە قويمايدى, – دەيدى ۆالەنتينا يۆانوۆنا. كالينوۆكا سەلوسىنا تەلەفون سوعىپ, ولاردىڭ وزىمەن تىلدەسكىمىز كەلگەن. ەكى ۇيدەن تەلەفوندى لەونيد مالەيدىڭ ايەلى گالينا انتونوۆنا الدى, قارت كىسىنىڭ داۋىسى دا شارشاڭقى.
– لاسيتسا مەن مالەي «نەكراسوۆ» كەڭشارىندا مەحانيزاتور بولىپ ىستەگەن. لەونيد ميحايلوۆيچ اۋىرادى, 76 جاسقا كەلدى عوي. وتكەندە اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى كۇنىنە شاقىرعان ەدى, اۋىرىپ بارا المادى. سەكسەننەن اسسا دا سۇيرەتىلىپ لاسيتسا بارىپ كەلدى. بىراق ولاردى قازىر كىم ءبىلىپ جاتىر؟ ايتەۋىر ىلۋدە ءبىر سونداي جيىندارعا شاقىرسا ءسوزىن تاستاماي بارادى, شاقىرماسا ۇيدە وتىرادى, – دەيدى قاريا.
بۇرىنعى «نەكراسوۆ» كەڭشارىنىڭ بولىمشەسى بولعان كالينوۆكا سەلوسى اۋدان ورتالىعىنان 28 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان, الىس بولماسا دا جول ناشار. نەگىزى مۇنداي ساناۋلى ءۇي قالعان ەلدى مەكەندەر وبلىس كارتاسىنان سىزىلىپ تا تاستالادى. كالينوۆكا دا سول كەپتى كيەدى. قازىردىڭ وزىندە رەسمي قۇجاتتاردا ونىڭ اتى اتالمايدى, تەك دەنيسوۆ سەلولىق وكرۋگى دەپ قانا جازىلادى. ايدالادا اق وتاۋ بولىپ قالعان. اينالدىرعان جەتى ۇيگە قانداي كاسىپكەر دۇكەن اشسىن؟ تۇرعىندار ازىق-ت ۇلىكتى اۋدان ورتالىعىنان تاسيدى ەكەن. – قازىر قار ەرىگەلى جول ءتىپتى ناشارلاپ كەتتى, اۋىلدان شىعا دا, كىرە المايسىڭ, – دەيدى گالينا انتونوۆنا.
«بىزگە جاعداي جاسامادى, قارامادى, قولپاشتامادى» دەپ جاتقان ەڭبەك ەرى دە, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى جوق. ءاۋ باستان قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى كەشەگى ء«بولىس» كەزىندە دە كەڭشاردىڭ تەحنيكالارىن, باسقاسىن قارپىپ قالۋدى ويلاعان جوق. ءوزىنىڭ ماڭداي تەرىمەن تاپقانىن عانا مىسە تۇتىپ قالىپتاسقان ولار, باسقاشا قيمىل جاساي الماس تا ەدى. ولاردىڭ بارلىعى دا ءوز قولىمەن جاساعان شارۋاشىلىقتاردىڭ ىدىراعانىنا, ەلدى مەكەندەردىڭ ەسكى جۇرتقا اينالعانىنا كۇيزەلدى دە قويدى.
حالقىمىز «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا, ءجۇز جىلدا قازان» دەپ ۋاقىتتىڭ ءبىر ورنىندا تۇرمايتىنىن, ۇرپاق الماسۋىمەن بىرگە زاماننىڭ دا وزگەرەتىنىن ايتقان ەكەن. «اركىمدى زامان سۇيرەمەك, زاماندى قاي جان بيلەمەك, زامانعا جامان كۇيلەمەك, زامانا ونى يلەمەك» دەگەن ابايدىڭ ءسوزى دە اركىم ءوزى ءومىر سۇرگەن ۋاقىتقا باعىنادى, قوعام قالاي بولسا, سولاي ءومىر كەشەدىگە سايادى. كەڭەس وداعى كەزىندە كەۋدەسى وردەن-مەدالعا تولى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرلەرى كەلە جاتقاندا جۇرت جارىلىپ جول بەرەر ەدى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى دەرلىك ءوزىنىڭ قايراتىنا عانا سەنگەن, ماڭدايىن كۇن ءسۇيىپ, بەتىن جەل قاققان ەڭبەك ادامى بولاتىن. ولار قايرات-جىگەرىمەن, تازا ەڭبەگىمەن ەرەكشەلەندى. قانشا جامانداساق تا كەڭەس وداعى كەزىندەگى يدەولوگيا ولاردى قولداپ, سولار ارقىلى جاس ۇرپاقتى ەڭبەككە, پاتريوتتىق سەزىمگە تاربيەلەدى. اتاعى ەلدەن اسىپ بۇكىل كەڭەس وداعىنا جايىلعان سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى كامشات دونەنباەۆانىڭ سول كەزدە قالاي جۇمىس ىستەگەنى بۇگىنگى جاستار ءۇشىن ەرتەگى سەكىلدى. ءومىربايانىن قاراپ وتىرساق, «1975 جىلى 37199 گا جەر جىرتىپ, جىلدىق مىندەتتەمەلەرىن اسىرا ورىنداعان» دەپ جازىلىپتى. 37 مىڭ گەكتار قازىر بىرنەشە اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورنىنىڭ ەگىس القابى بولىپ سانالادى. «بالالارعا ۇيدە اجەم باس-كوز بولىپ وتىرادى. كۇنى بويى قىردا جۇمىستا بولامىن. كەشكە كەلىپ سيىرىمدى ساۋىپ, بالالاردىڭ تاماعىن بەرىپ بولعان سوڭ, تۇنگى ايدىڭ جارىعىمەن تاعى دا قىرعا كەتىپ, 3-4 ساعات جەر جىرتىپ كەلەتىنمىن. سوتسياليستىك جارىستا كورسەتكىشىم جۇرتتان قالىپ قويسا ۇيات قوي», دەيتىن كامشات اپا ك ۇلىپ. جولداسى تەمىربەك ەكەۋى ءتورت بالا تاربيەلەپ ءوسىردى. اياعى اۋىر كەزدە كامشات اپا جۇمىستان ءبىر كۇن قالماپتى. «قاشان تراكتورعا ءمىنىپ-تۇسە الماي قالعانىمشا, جۇمىستان قالمايتىنمىن. بوساناردان 2-3 اي بۇرىن دەمالىسقا شىعىپ, ۇيدە وتىرعان ايەل ەمەسپىن. بىراق اللاعا شۇكىر, بالالارىم اۋىرماي-سىرقاماي ءوستى», دەيتىن جارىقتىق.
ولاردىڭ ەشقايسىسى دا وسىنداي جوعارى اتاققا بەكەر يە بولعان جوق. اتى اڭىزعا اينالعان, رەكوردتىق ءونىم بەرگەن شوپان جازىلبەك قۋانىشباەۆ, كۇرىششى ىبىراي جاقاەۆ, تارىشى شىعاناق بەرسيەۆتەردى ايتپاعاندا, كامشاتتىڭ تراكتور رۋلىنە وتىرۋى 70-80-جىلدارى جاستاردىڭ رۋحىن اسقاقتاتىپ, ەڭبەكتىڭ بەدەلىن كوتەرگەن بولاتىن, ونىڭ سوڭىنان قانشاما قىزدار تراكتور رۋلىنە وتىردى. تەك اۋىل شارۋاشىلىعىندا عانا ەمەس, ءومىردىڭ قاي سالاسى بولسىن جاستار كەۋدەسى وردەن-مەدالدارعا تولى ەڭبەك ادامىنا ەلىكتەيتىن.
ەڭبەكتە وزا شاپقاندار تۋرالى اقىن-جازۋشىلاردىڭ قالامىنان تالاي-تالاي جاقسى شىعارمالار تۋدى. وسىنىڭ بارلىعى ەڭبەك ادامىن قۇرمەتتەي وتىرىپ, ەڭبەكتى, ەڭبەكقورلىقتى ناسيحاتتاۋ بولاتىن. كەيىنگى جىلدارى ەڭبەكتى قۇندىلىق رەتىندە باعالاۋدى ەستەن شىعارعاندايمىز. تۋعان جەردى كوركەيتۋگە ەڭبەگى سىڭگەن قاراپايىم ادامدار دا ۋاقىت شاڭىنىڭ استىندا قالدى. مۋزەيدەن, كىتاپحانالاردان سۇراستىرعانىمىزدا, مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردەن, جالپى وقۋ ورىندارىنان وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان شارالار وتكىزۋ ءۇشىن دەپ سوتسياليستىك ەڭبەك ەرلەرى تۋرالى ماتەريال بىردە-ءبىر رەت سۇرالماپتى. ءسوزىمىز قۇرعاق بولماسىن, قالاداعى جۇمىسشى ماماندىقتارىن دايىندايتىن قوستاناي قۇرىلىس-تەحنيكالىق كوللەدجىنە باس سۇققانبىز. ديرەكتوردىڭ تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى گۇلنار قاپانوۆادان جاستارمەن جۇرگىزەتىن جۇمىستار جونىندە سۇراعانىمىزدا ونىڭ تىزبەلەگەن تاقىرىپتارى اراسىنان ەڭبەك ەرلەرى تۋرالى ەشنارسە ەستي المادىق.
– مەملەكەتتىك ءتىل, مەملەكەتتىك رامىزدەر, اتا زاڭىمىز, رۋحاني جاڭعىرۋ, ولكەتانۋ تاقىرىپتارىنا كەشتەر وتكىزدىك. كوللەدجدەگى «الباتروس» اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبىنىڭ جۇمىسى جاقسى, كۆن كەشتەرى تۇراقتى وتەدى, «ۇزدىك ماماندىق يەسى» تاقىرىبىندا جارىستار بولادى, – دەيدى گۇلنار ىبىرايقىزى. ۇستاز قامتىپ وتىرعان تاقىرىپتاردىڭ ەشقايسىسىن دا جوققا شىعارمايمىز, جاس ۇرپاق تاربيەسىنە ءبارى دە قاجەت. بىراق تاريحقا اينالىپ بارا جاتقان ەڭبەك ەرلەرى تۋرالى ماتەريالداردى ىزدەنىسپەن جيناپ, ءبىر كەش وتكىزسە, ونىڭ بولاشاق ماماندار ءۇشىن اسەرى بولماي قالماس ەدى, ارينە. ءتىپتى جاستار ساناسىن رۋحاني جاڭعىرتار ەدى.
سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, كسرو جوعارى كەڭەسى ءىح, ح, ءحى شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى, ۋاقىتىندا جارتى دۇنيەنى ۋىسىندا ۇستاعان كوممۋنيستىك پارتيانىڭ ححV, ءححVى, ححII سەزدەرىنىڭ دەلەگاتى, 1980-1985 جىلدارى كسرو جوعارى كەڭەسى ۇلتتار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولعان كامشات دونەنباەۆا تەك ەڭبەگىمەن عانا ەمەس, اقىل-پاراساتىمەن دە قوعام قايراتكەرى, حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ماقتانىشى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن ادام. ونى وزگەلەرمەن سالىستىرۋعا بولماس. كامشات اپا كوزىنىڭ تىرىسىندە قۇرمەتتەن كەندە بولعان جوق. دەگەنمەن, كەيىنگى جىلدارى كامشات بايعازىقىزى قوعام نازارىندا بولدى دەپ ايتا المايمىز. وعان ءوزىنىڭ قاراپايىمدىعى, تەكتى ايەلدىڭ العا وزەۋرەمەيتىن قازاقى بيازىلىعى دا سەبەپ بولار. بىراق جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان ەڭبەك ادامىن قۇرمەتتەۋ, ەڭبەكتى ناسيحاتتاۋعا ءمان بەرىلمەۋى باستى سەبەپ بولعانىن جاسىرۋعا بولماس.
بۇرىنعى شەنەۋنىكتىڭ دە, اقىننىڭ دا, قوستاناي وڭىرىنەن شىققان استاناداعى جازۋشىنىڭ, عالىمنىڭ دا مەرەي جاسى تەاتردىڭ ساۋلەتتى زالىندا اتالىپ ءوتىپ, ات مىنگىزىپ, شاپان جاۋىپ جاتادى. ونى كوپسىنىپ وتىرعان جوقپىز, ولار دا – ماقتانىشىمىز, مەرەيلى كەشتەردەن كوپشىلىكتىڭ الاتىن عيبراتى مول. ال 2013 جىلى كامشات اپانىڭ دا 70 جاسقا تولۋىن ءدال وسىنداي دارەجەدە دۇرىلدەتىپ اتاپ وتكەندە قايتەر ەدى؟ ءوزىنىڭ بالا-شاعاسىنىڭ مەيرامحاناعا دوس-جارانىن, قۇدا-جەكجاتىن شاقىرىپ, اناسىنا كورسەتكەن قۇرمەتىنىڭ ورنى باسقا. ونى اركىم وتكىزەدى. كامشات دونەنباەۆاعا قۇرمەت ءوزى ەڭبەك ەتكەن مەڭدىعارا اۋدانىنىڭ حاركوۆ اۋىلىنداعى شاعىن كلۋبتا كورسەتىلدى. ونى اۋىل اتتاس بۇرىنعى كەڭشاردىڭ نەگىزىندە «قارقىن» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ىرگەتاسىن قالاعان, ءوزى دە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى بولىپ وتىرعان سايران بۇقانوۆ ۇيىمداستىردى.
– كامشات بايعازىقىزىمەن بىرگە ەڭبەك ەتتىم. ول كىسى 50-گە, 60-قا تولعاندا دا اۋىلدا ءوزىمىز تويلاعانبىز. شارۋاشىلىقتىڭ جۇمىسشىلارى ءبىرى قالماي كەلەتىن. 70 جاسىن دا اۋىلعا اپارىپ اتاپ وتتىك. سول بۇرىنعىشا جۇمىسشىلاردىڭ, اۋىلداستاردىڭ تايلى-تاياعى قالماي قاتىستى. ول كىسىگە قانداي دەڭگەيدە دە قۇرمەت كوپتىك ەتپەيتىن ەدى, ارينە, – دەيدى سايران بۇقانوۆ.
كامشات اپا وتكەن جىلى كۇزدە 75 جاسقا قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن ءوتتى. مارقۇمنىڭ قايتىس بولعانىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان ەستىپ, وبلىس ورتالىعىنداعى مەشىتتەگى جانازاسىنا جينالعان كىسىنىڭ قاراسى تىم كوپ بولدى. قارالى جيىن اركىمگە كامشاتپەن بىرگە تۇتاس ءبىر ءداۋىر كوشىپ بارا جاتقانداي اسەر قالدىردى. وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ەرەكشە تولقىپ ءسوز سويلەدى. مەڭدىعارا اۋدانىنداعى كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجگە ەسىمى بەرىلەتىن بولدى, قازىر وسى وقۋ ورنىندا ونىڭ مۋزەيى جاساقتالىپ جاتىر. وبلىس ورتالىعىندا وسى جازدا كامشات دونەنباەۆا اتىنداعى گۇلزار سالىنادى. سونىمەن قاتار جاماعاتتىڭ پاتۋاسىمەن كاچار كەنتىندەگى مەشىت تە كامشات قاجى اتىمەن اتالاتىن بولدى.
كامشات اپا كوزىنىڭ تىرىسىندە: «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» دەگەن ماقالاسىن دەر ۋاقىتىندا دۇرىس جاريالادى. ەڭبەك دەگەن تۇسىنىكتىڭ قۇنى ءتۇسىپ كەتتى عوي» دەگەنى بار ەدى. ەلباسى وسى ماقالاسىن «شىندىقتى مويىندايىق: بولاشاقتا ءححى عاسىردا تەك ەڭبەك قانا بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتقا جانە جاڭا ءومىردىڭ ساپاسىنا قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتە الادى» دەگەن ويمەن اياقتايدى. ەڭبەك ادامىنا قۇرمەت ەڭ الدىمەن ەڭبەكتى ناسيحاتتاۋ بولىپ تابىلادى. ەندەشە زامانى بولەك دەمەيىك, ەڭبەك ەرلەرىن ۇمىتپايىق, ولاردىڭ ءومىرى – تاماشا تاريح بەتتەرى, جاس ۇرپاققا بەرەر تاربيە كوزى ەكەنى داۋسىز.
ءنازيرا جارىمبەت, «ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي