پرەزيدەنت ۇندەۋىندە كوتەرىلگەن باستامانىڭ ءبىرى ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتۋدى جولعا قويۋ ەكەنى بەلگىلى. بۇگىنگى كۇننىڭ بيىك تالاپتارى مەن سۇرانىستارىنان تۋىنداعان ءىستىڭ جاي-كۇيى اقتوبە ايماعىندا قالاي شەشىلۋدە؟ قازىرگى كەزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسى باسشىلارى اراسىندا: اقتوبە ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندەگى ستۋدەنتتەر استاناسىنا اينالىپ كەلەدى. مۇندا 6 جوعارى وقۋ ورىنى جانە 40-تان استام كوللەدج جۇمىس ىستەيدى دەگەن اسقاق پافوس پەن ماقتانىش سەزىمىنە تولى سوزدەر ءجيى ايتىلىپ قالىپ ءجۇر. دۇرىس-اق. بولسىن, ارينە.
ايتسە دە سول جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر ستۋدەنتتەرىنىڭ جاتاقحانامەن قامتىلۋ دەڭگەيى قانداي دەگەن ساۋال قويا قالساڭىز, ولاردىڭ ءۇنى باسەڭدەپ, قۇمىعىپ شىقپاي قالادى. ارينە مۇنداي سىلبىرلىق پەن ەنجارلىق مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىندا قويىلعان مىندەتپەن ەش سىيىسا المايدى. بۇعان قاراپ وڭىردەگى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ ءبارى بىردەي ءىس تەتىگىن تابۋدا تىعىرىققا تىرەلگەن دەسەك, شىندىققا كولەڭكە ءتۇسىرىپ الارمىز.
بۇل باعىتتا ءتىپتى پرەزيدەنتتىڭ جاتاقحانا جونىندەگى تاپسىرماسى باق بەتتەرىندە جاريالانباستان بۇرىن دا ونى وڭتايلى تۇردە شەشە بىلگەن ءبىلىم بەرۋ شاڭىراقتارى بار. سولاردىڭ ءبىرى, ءتىپتى ءبىرى ەمەس-اۋ, بىرەگەيى ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى دەپ اشىق تۇردە ايتا الامىز. ايتالىق مۇندا قازىرگى كەزدە ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحاناعا دەگەن سۇرانىستارى تولىقتاي وتەلۋ قارساڭىندا تۇر. مىسالى, وتكەن 2017 جىلى تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى قارساڭىندا ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى ءۇشىن 500 ورىندىق «ستۋدەنتتەر ءۇيى» پايدالانۋعا بەرىلدى. وعان قاجەتتى قاراجات, ياعني تابانى كۇرەكتەي ءبىر ميلليارد تەڭگەدەن استام سوما وڭىرلىك جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ءوزىنىڭ ىشكى قارجىلىق رەسۋرستارى ەسەبىنەن تولەنگەن. بۇعان قوسا الداعى مامىر ايىندا 500 ورىندىق ەكىنشى جاتاقحانادا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالماق. تۇتاستاي العاندا بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 3 جاتاقحاناسىندا 2000-عا تارتا ستۋدەنت تۇرادى, دەدى گازەت تىلشىسىنە ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى باۋىرجان ەردەمبەكوۆ.
الايدا ايماقتاعى اتالعان ءىستىڭ جاي-كۇيى بارلىق وقۋ ورىندارىندا بىردەي ەمەستىگى بارشاعا ايان. اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءلاززات ورازباەۆانىڭ ايتۋىنشا, وبلىس اۋماعىنداعى 44 كوللەدجدىڭ 13-ىندە مۇلدەم جاتاقحانا جوق. قازىرگى قولدا بار دەرەكتەر كوللەدجدەردىڭ 9000-عا جۋىق وقۋشى-ستۋدەنتى سىرتتان ءارى وزگە وڭىرلەردەن كەلىپ وقيتىنىن كورسەتەدى. ولاردىڭ 2000-عا جۋىعى عانا جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
ياعني بۇل دەرەكتىڭ ءوزى كوللەدج تاربيەلەنۋشىلەرىنىڭ باسىم بولىگى جالعا الىنعان پاتەرلەردە نەمەسە تۋىستارىنىڭ ۇيىندە تۇراتىنىن اڭعارتادى. وڭىردەگى كوللەدجدەردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى اقتوبە قالاسى ەمەس, وبلىستىڭ وزگە اۋماقتارىندا, سونداي-اق اۋدان ورتالىقتارىندا ورنالاسقان. جاتاقحانا تاۋقىمەتى مەن قيىندىعىن كورىپ جۇرگەندەر دە نەگىزىنەن ەل ىشىندەگى كوللەدجدەردىڭ وقۋشىلارى ەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. سوندىقتان دا ءاربىر اتا-انا مۇندا وقيتىن ۇل-قىزىنىڭ جالداپ العان ءۇي جايىنا ءوز قالتالارىنان قوسىمشا قاراجات تولەۋگە ءماجبۇر. اقتوبە وبلىستىق اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىنعان دەرەكتە وسىنداي كولەڭكەلى جايتتار باياندالعان.
ال اقتوبە وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىندا جيناقتالعان مالىمەتكە سۇيەنسەك, م.وسپانوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىن جاتاقحانامەن قامتۋ ءىسىنىڭ جاي-كۇيىن دە قالىپتى دەپ ايتۋ قيىن-اق. اتاپ ايتقاندا اتالعان وقۋ ورنىنىڭ 436 ستۋدەنتى جاتاقحاناداعى ءبىر كەرەۋەتتىك ورىنعا ءزارۋ.
بۇل ايتىلعانداردان شىعاتىن وي-ءتۇيىن قانداي؟ اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ وسى ماسەلەگە بايلانىستى وتكىزىلگەن كەڭەستە مالىمدەگەندەي, وڭىردەگى باسقارمالار مەن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ باسشىلارى بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە قاي جەردە, قانشا ورىنعا, قانداي جاتاقحانا سالىنۋى كەرەكتىگىن الدىن الا انىقتاپ الۋ قاجەت. وسى ىسكە قاتىستى وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان ايتىلعان ارنايى تاپسىرما دا بار ەكەن. ونىڭ بەرىلگەنىنە ءبىر اي ءوتىپتى. الايدا اتالعان مەملكەتتىك مەكەمە باسشىلارىنىڭ اسىعاتىن ءتۇرى كورىنبەيدى. ءىستىڭ ورنىنان جىلجۋى مەن قوزعالۋى وتە باياۋ.
مۇنداي جاعدايدا وڭىردە جاسالعان جوبالار سالالىق مينيسترلىكتەرگە ۋاقىتىندا جەتكىزىلمەي قالۋى ابدەن مۇمكىن. ءوز كەزەگىندە مۇنداي وگىز اياڭنىڭ اياعى ايدىڭ, كۇننىڭ امانىندا جاتاقحانا قۇرىلىستارى ءۇشىن بولىنەتىن قاراجاتتان قاعىلىپ قالۋ كورىنىسىنە اكەلىپ تىرەمەسىنە كىم كەپىل؟ مۇنىڭ ءوزى پرەزيدەنت باستاماسىندا قويىلعان مۇمكىندىكتى پايدالانۋ مەن بوس جىبەرمەۋدىڭ باستى جولى ەكەنى كامىل.
تاعى ءبىر ايتارىمىز, اقتوبە ايماعىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ وڭ, جارقىن مىسالدارى مول. بۇل جونىندە گازەتىمىزدىڭ بەتىندە ايتىلىپ تا, جازىلىپ تا ءجۇر. ايتايىن دەگەنىمىز, جاڭا ءارى قوسىمشا جاتاقحانا قۇرىلىستارىن جوبالاۋ كەزەڭىندە تاجىريبەدە ءوزىن-ءوزى تولىعىمەن اقتاعان ءتيىمدى تۇتقا تەتىكتەرىن قوزعاپ كورگەننىڭ دە ارتىقشىلىعى جوق سەكىلدى.
مىنە, وڭىردە وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردى جاتاقحانا ماسەلەسىمەن قامتۋ ىسىندە بۇگىنگى كۇنى الدان شىعىپ وتىرعان كەيبىر ءتۇيىندى تۇستار وسىنداي.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە