«ءتاڭسارى» ءفيلمى ماسكەۋ حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ باستى بايقاۋىنا قاتىسادى

ماسكەۋ حالىقارالىق كينوفەستيۆالى – الەمدەگى ەڭ ەسكى فەستيۆالدەردىڭ ءبىرى. ونىڭ نەگىزى 1935 جىلى قالانىپ, سول جىلى سەرگەي ەيزەنشتەين قازىلار القاسىن باسقارعان. بۇل «ا» ساناتىنداعى بەدەلدى فەستيۆال. محكف باعدارلاما ديرەكتورى مادەنيەتتانۋشى كيريلل رازلوگوۆ, ىرىكتەۋ كوميسسياسىن رەسەيلىك رەجيسسەر اندرەي پلاحوۆ باسقارادى. محكف پرەزيدەنتى رەسەيلىك رەجيسسەر, اكتەر, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ حالىق ءارتيسى نيكيتا ميحالكوۆ.

وسى جىلداردا بايقاۋدىڭ قازىلار القاسى قۇرامىندا  رەجيسسەر شاكەن ايمانوۆ (1963), رەجيسسەر تولومۋش وكەەۆ (1973), جازۋشى ولجاس سۇلەيمەنوۆ (1981), اكتريسا گۇلنار دۇسماتوۆا (2009), رەجيسسەر ەرمەك شىنارباەۆ (2011) بولعانىن اتاۋ پارىز.

– مەنىڭشە, بۇگىنگى الەمدە بولىپ جاتقان دۇنيەلەردى ميفولوگيالىق ويلاۋ ارقىلى عانا ناقتى تۇسىندىرۋگە بولادى. ءراتسيوناليزمنىڭ ەندىگى قاجەتى شامالى. جاڭا كينەماتوگرافتىڭ ارحەتيپتىك كۇشى – فولكلور نەگىزىندە جاتىر. ءبىزدىڭ مادەنيەت مينيسترلىگى اۆتورلىق كينوعا قولداۋ كورسەتىپ وتىرعانىنا قۋانامىن, نەگىزى سولاي بولۋعا ءتيىستى. مەنىڭ شىعارماشىلىعىما تۇسىنىستىكپەن قاراعان مينيسترلىكپەن ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرا بەرمەكپىن. سەبەبى فيلمگە تسەنزۋرالىق شەكتەۋ قويىلعان جوق, – دەيدى فيلم رەجيسسەرى ءادىلحان ەرجانوۆ.

حالىقارالىق ماسكەۋ كينوفەستيۆالىنىڭ باستى كونكۋرسىنا قازاقستاندىق فيلمنەن باسقا 14 فيلم ىرىكتەلگەن, ولار: «12-ءشى ادام» (رەج. حارالد تسۆارت, نورۆەگيا), «سولدات ەستەلىگى» (رەج. كيم دجەحان, كورەيا), «گاسپار تويعا بارادى» (رەج. انتوني كوردە, فرانتسيا), «اشۋ» (رەج. سەرحيو ترەفو, پورتۋگاليا), «لەوننىڭ جىلى» (رەج. مەرسەدەس لابوردە, ارگەنتينا), «اداسقاندار» (رەج. داستين فينەلي, جاڭا زەلانديا), «بۇركەۋ استىنداعى نەاپول» (رەج. فەرزان وتسپەتەك, يتاليا), «وفەليا» (رەج. كلەر ماككارتي, سشا), «ريچارد توزاققا قاراي بەت الدى» (رەج. روبەرتا توررە, يتاليا), «ايتارى بار ادام» (رەج. يانيس نوردس, لاتۆيا, پولشا, ليتۆا), «تاباندىلىق» (رەج. راشيد ماليكوۆ, وزبەكستان), «حالەف» (رەج. مۇرات ديۋزگيۋنوگلۋ, تۇركيا), «پاتشا-قۇس» (رەج. ەدۋارد نوۆيكوۆ, رەسەي), «نيۋ» (رەج. يان گە, رەسەي).

ال حالىقارالىق بايقاۋدىڭ قۇرامىنا رەجيسسيور اننا مەليكيان (رەسەي), پروديۋسەر پاولو دەل بروككو (يتاليا), اكتيور دجون سەۆيدج (اقش) جانە قىتايلىق رەجيسسيور ليان تسياو كىردى.

سونىمەن قاتار حالىقارالىق فەستيۆالدىڭ «شەبەرلەر» باعدارلاماسىندا «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنىڭ قاتىسۋىمەن رەجيسسەر سەرىك اپرىموۆ تۇسىرگەن «اكەگە قوڭىراۋ شالۋ» اتتى فيلم كورسەتىلمەك.

ۇلتتىق كينوستۋديا بۇل كارتينا قازاقستان كينوسىنشىلار قاۋىمداستىعى ۇيىمداستىرعان «سىنشىلار تاڭداۋى» كينوجۇلدەسىندە ەكى بىردەي جۇلدەگە – «ۇزدىك رەجيسسەر» جانە «ەكىنشى پلانداعى ۇزدىك ەر ادام ءرولى» (اكتەر ەربولات وسپانقۇلوۆقا تابىستالدى) قول جەتكىزدى دەيدى. جانە رەسەيدىڭ «نيكا» اتتى كينوجۇلدەسىنە ۇمىتكەر بولعاندىعىن ەسكە سالادى.

ايتا كەتەلىك, حححح محكف «وسكار» جۇلدەسىن ءۇش مارتە يەلەنگەن شۆەد رەجيسسەرى ينگمار بەرگماننىڭ 100 جىلدىعىنا وراي, ونىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ۇلكەن رەتروسپەكتيۆا وتەدى. سونىمەن قاتار, فەستيۆال اياسىندا «50 جىلعا پاراپار ەكى اپتا» اتتى كانن سەكتسياسى فيلمدەرىنىڭ كورسەتىلىمدەرى وتپەك.

ماسكەۋ حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا رەجيسسەر فەرزان وتسپەتەكتىڭ «بۇركەۋ استىنداعى نەوپول» اتتى تريللەرى كورسەتىلەدى دەپ جوسپارلانۋدا.

ءبىز ءۇشىن ماڭىزدىسى,  ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى ءار جىلدارى تۇسىرگەن اقان ساتاەۆتىڭ «اناعا اپارار جول» ءفيلمى, 2012 جىلى دارەجان ومىرباەۆتىڭ «ستۋدەنت» ءفيلمى, ال 2011 جىلى رەجيسسەر عازيز ناسىروۆتىڭ «گاككۋ» ءفيلمى ماسكەۋ كينوفەستيۆالىندە  بايقاۋدان تىس كورسەتىلمەك   مىسالى, 2016 جىلى  اباي قارپىقوۆتىڭ «فارا» ءفيلمى قاتىسىپ,  ءامىر قاراقۇلوۆ تۇسىرگەن «رازلۋچنيتسا» ءفيلمى 1991 جىلى فەستيۆالدىڭ ارنايى جۇلدەسىنە يەلەنگەن.

جولى بولسىن تىلەگەن ء«تاڭسارى» كارتيناسىنا كەلسەك, باستى كەيىپكەر – ءوزىن تاپپاي جۇرگەن, ابدەن قاجىعان, بىتپەيتىن ايازدان شارشاعان باس كيىمدى ەر ادام. كەيىپكەردىڭ كۇندەرى ۇرەيگە تولى. قانداي دا ءبىر قۇداي – مۇمكىن ءتۇن قۇدايى – ونىڭ جانە باسقا الەۋمەتتىڭ ۇستىنەن ۇدايى باقىلاپ تۇرعانداي كورىنەدى جانە مۇنداي سەزىمدەردى اتا-بابالارى باسىنان وتكەرگەن دەپ پايىمدايدى. بۇنىڭ تۇبىندە ميستيكالىق نەگىز بار.

ايناش ەسالي,

«ەگەمەن قازاقستان».

الماتى