بۇل كرىلوۆتىڭ ايگىلى مىسالىنداعى الا جازداي ءان سالىپ, قىس تۇسكەندە سۇمەڭدەپ ەڭبەكقور قۇمىرسقانىڭ ەسىگىن قاعاتىن دارمەنسىز شىرىلداۋىق شەگىرتكە ەمەس.
اتاۋلارى دا ايدىك. ماروككولىق, ازيالىق جانە يتاليالىق. ءبىزدىڭ بالا كەزدەن كوز ۇيرەنگەن باكشەك شەگىرتكە بۇلاردىڭ قاسىندا تىشقان مۇرنىن قاناتپايتىن جۋاس. ال مىنا كوكسوققانداردى قاراقۇرىم بولىپ ۇشقاندا كۇن كوزى كورىنبەي, قونعان جەرىندە ءتىس شۇقيتىن قىلتاناق قالدىرمايتىن جاۋىز دەسە بولادى.
بيىل دا وڭتۇستىكتە جىلداعى ويباي باستالايىن دەپ تۇرعان سياقتى. جىل باسىندا اۋماقتىق ينسپەكتسيا ماماندارىنىڭ كۇشىمەن 1 ميلليون گەكتار جەرگە زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ كورگەن. جىلدا شەگىرتكە جۇمىرتقالارىن جەرگە سىڭىرەتىن قاۋىپتى ايماققا. قاۋىپتەنگەندەي بولىپ شىقتى. وبلىستاعى 11 اۋداننىڭ 340 مىڭ گەكتاردان استام القابىندا شەگىرتكەلەردىڭ ۇلكەن شوعىرى بارى بايقالعان. كۇن جىلت ەتسە, جەر بەتىنە ءورىپ شىعاتىن شەگىرتكەلەردى ۋاقىتىندا زالالسىزداندىرماسا, قاناتى قاتايعان سوڭ يە بەرمەي كەتەدى. ونداي جاعدايلار وبلىستا بولعان. جۇمىستار جەتكىلىكتى جاسالماعاندىقتان ماروككولىق جانە يتاليالىق شەگىرتكەلەر سىرداريانىڭ ۇستىنەن العاش رەت ۇشىپ ءوتىپ, شاردارانىڭ باۋ-باقشا, ەگىستىگىن مايقانداپ تاستاعان ەدى. ءتورت اۋداننىڭ ديقاندارى الدىنداعى ناپاقاسىنان ايىرىلىپ قالا جازداعان.
وبلىستا شەگىرتكەنى زالالسىزداندىرۋ ءۇشىن ارنايى شتاب قۇرىلدى, باسشىسى – وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الىپبەك وسەرباەۆ. وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسيانىڭ باسشىسى ن. قاشقىنوۆ شتابتا سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى مەن توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنەن ماماندار جانە بارلىق اۋدان, قالا اكىمدەرى بار دەيدى. بۇگىندە ناقتى جۇمىس جوسپارلارى بەكىتىلدى.
بيىلعى جۇمىستارعا ارنايى تەحنيكاسى بار 3 سەرىكتەستىك تارتىلماقشى. ودان بولەك 500-دەن استام ادام جۇمىلدىرىلادى. ال, زيانكەستەر مەكەندەگەن اۋماقتىڭ 50 پايىزى جەرۇستى اگرەگاتىمەن وڭدەلسە, 137 مىڭ گەكتارعا ۇشاقتار ارقىلى ءدارى سەبىلەدى. وسىنداي ادىستەردىڭ ارقاسىندا شەگىرتكەلەردىڭ قاناتى قاتايماي جاتىپ, كوزى جويىلۋى ءتيىس.
– قازىر قاجەتتى ءدارى-دارمەك ساتىپ الىنىپ قويدى. ەندى فيتوسانيتارلىق دياگنوستيكا جانە بولجامدار ورتالىعىنىڭ حابارلاماسىن كۇتىپ وتىرمىز. ەگەر سول ورتالىق شەگىرتكەلەردىڭ جەر بەتىنە شىققانىن حابارلاسا, بارلىق مەكەمەلەردىڭ باسىن قوسىپ جۇمىستاردى باستايمىز. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بيىلعى زيانكەستەر شوعىرلانعان اۋماق وتكەن جىلعىدان 80 مىڭ گەكتارعا از. بۇل بىلتىرعى جۇمىستىڭ ناتيجەلى بولعانىن اڭعارتادى. سوندىقتان ماماندار كەزەكتى زالالسىزداندىرۋ شارالارىن جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر, – دەيدى وبلىستىق اۋماقتىق ينسپەكتسيانىڭ باسشىسى نۇرجان قاشقىنوۆ.
وڭتۇستىككە كوكتەم ەرتە كەلىپ قويعان. اقپاننىڭ ورتاسىنان سىبىرلەپ باستالعان جاۋىن ناۋرىزدىڭ بەل ورتاسىنا دەيىن جالعاستى. ورىك اعاشىنىڭ الدى گۇلدەپ, دالادا جاۋقازىن جەر ءتوسىن تەسىپ شىقتى. مۇندايدا جانى ءسىرى شەگىرتكەنىڭ قاراپ جاتپاسى انىق. ولار جەر بەتىنە شىققان سوڭ داۋىس سالىپ, ءبارى ءبىر جەرگە شوعىرلانادى. باس-اياعى جينالعان سوڭ قالىڭ قول سەكىلدى تۇتاسىپ, جورىق شەرۋىن باستايدى. ولاردى ەكىنشى قايتارا ۇراتىن ۋاقىت وسى. شتاب مۇشەلەرى ۋاقىتىنان كەشىكپەۋ ءۇشىن جۇمىستى ەرتە باستاپ كەتتى.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى