وزبەكستاننىڭ قازاقستانداعى جىلى: ۇستانىمدار ۇقساستىعى ورتاق ماقساتتارعا جەتەلەيدى

كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن 1991 جىلى تاۋەلسىز قازاق­ستاننىڭ تاريحىندا جاڭا كەزەڭ باستالدى. ەلدىڭ ۇلتتىق تاريحىندا دا ۇلكەن بەتبۇرىستار جاسالىپ, ەلەۋلى وقيعالار بولدى.

قازاقستان جولى – پوستكە­ڭەستىك مەملەكەتتەردىڭ ىشىندە اۋما­­عى جاعىنان ەكىنشى ورىن الاتىن ءىرى جول. مۇندا 130-عا جۋىق ەت­نوس وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر سۇر­ۋدە. مۇنىڭ ءوزى جاس مەم­لە­كەت­­تىڭ تۇ­راق­تىلىق پەن ور­نىق­­تى دامۋعا قول جەتكىزىپ كەلە جات­قا­نىن اڭ­عارت­سا كەرەك. بۇگىنگە دە­يىن مەم­لەكەت­تىلىكتىڭ بەرىك نەگىزى قا­لا­نىپ, ەكونوميكا تۇراقتى تۇردە ور­كەن­دەدى جانە بارلىق ەلمەن جارا­سىمدى قا­رىم-قاتىناس قالىپتاستى.

قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ الدىندا تۇرعان ماقسات-مىندەت­تەرى مەن الداعى جوسپارلارى بارىنە ايقىن. قازاقستان پرەزي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىن­عان «قازاقستان-2050» سترا­تە­گياسى مەن ء«تورتىنشى ونەر­كا­سىپ­تىك رەۆوليۋتسيا جاع­دايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇم­كىن­دىكتەرى» اتتى بيىلعى جول­داۋ قازاق­ستاندىقتاردىڭ تىڭ سەرپ­ىلىس جولىنا تۇسكەندىگىن كورسەتەدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زي­دەنتىنىڭ جولداۋى مەن وتكەن جىلى وزبەكستان رەس­پۋب­­­لي­كاسىنىڭ پرەزيدەنتى ش.م.ميرزيوەۆتىڭ ەل پارلا­مەن­تى­نە, ولي ماجليسىنە ارناعان جول­داۋى اراسىندا ءبىر ۇندەستىك بارى سەزىلەدى. وزبەكستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت قابىلدانعان بۇل باعدارلامالىق قۇجاتتا وزبەك­ستان پرەزيدەنتى بۇگىنگى جاعدايعا قازاق ارىپتەسى ءتارىزدى ءادىل باع­ا­سىن بەرىپ, بولاشاقتاعى مىندەت­تەر­دى ايقىنداپ ءوتتى.

ن.نازارباەۆ جولداۋىن سترا­تەگيالىق, ياعني كوكجيەكتەن كوزگە شالىنعان مەجەلەرگە جەتۋ ستراتەگياسى جانە الەمدىك ۇلى كوشتەن قالماۋ ءۇشىن دامۋدىڭ سارا جولىن انىقتايتىن باعىت دەپ تە قاراۋعا بولادى.

پرەزيدەنت العا قويعان 10 باس­تى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ قازاق­ستان­نىڭ تۇپكى ماقساتىنا جەتۋىنە – دامىعان 30 ەلدىڭ قاتا­رىنا كىرۋىنە داڭعىل جول اشادى.

بۇل ارادا ماڭىزدىلىعى مەن تيىمدىلىگى بويىنشا ءۇش ماسەلەنىڭ بەتىن اشىپ الۋ قاجەت.

الدىمەن مودەرنيزاتسيانىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن ادام كاپي­تالى ەكەنى راس. بارلىق جاس­تاعى ازاماتتاردى تۇگەل قامتي­تىن الدىڭعى قاتارلى ءبىلىم جۇ­يە­سىن قالىپتاستىرۋ مىندەتى اي­قىن. ساپالى ءبىلىمنىڭ باستاۋىن پرەزيدەنتتىڭ ءوزى «جالپىعا قول­جە­تىم­دى كاسىبي-تەحنيكالىق تەگىن ءبىلىم» ەسەبىنەن مەجەلەپ بەردى. مۇنىڭ قاتارىندا نەگىزگى مامان­­دىق­تارعا بايلانىستى ستان­دارت­تار­­دى جاساقتاۋ مەن جاڭا ءبىلىم بەرۋ باع­د­ارلامالارىن قۇرۋدى اتاپ وتۋگە بولادى.

ەكىنشىدەن, قارجى سەكتورىندا پرەزيدەنت بانكتەر ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ, كاسىپكەرلەردىڭ ناقتى ەكونوميكالىق مۇمكىن­دىك­تەرىن سارالاي كەلە, ۇزاق مەر­زىمدى نەسيەلەۋ قاجەت ەكەندىگىن قاداپ ايتتى.

ۇشىنشىدەن, مەملەكەتتىك ءتيىم­دى باسقارۋسىز قازاقستان­دىق­تار­دىڭ الدىندا تۇرعان وتكىر ماسە­لە­لەردى تۇبىرىمەن شەشۋ مۇم­كىن ەمەس دەپ ەسەپتەيمىن.

قازاقستان پرەزيدەنتى جول­دا­عان باع­دارلامالىق قۇجات شەتەلدىك ساراپشىلار مەن قو­عام­داستىق تاراپىنان جوعارى باعالانىپ وتىر. الەم قازاق­ستاننىڭ تۇراق­تى, سەنىم­دى, ءتوزىمدى مەملەكەت ەكەن­دىگىن الدەقاشان مويىنداپ قويعان. دەمەك, قازاقستان تەك پوست­كەڭەس­تىك ايماقتاعى ەڭ ءىرى مەملە­كەت­تەر­دىڭ ءبىرى عانا ەمەس, الدىمەن بەي­بىت­شىل ساياساتى ارقىلى تانىمال ەل ەكەندىگى تالاس تۋدىرمايدى.

قازاقستان مەن وزبەكستان­نىڭ بۇگىنگى ساياساتى 1991 جىلى ىرگە­تاسى قالانعان مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق رەفورمالاردىڭ زاڭدى جالعاسى بولىپ تابىلادى. ەندى مىنە, تاۋەلسىزدىك جىل­دارىندا دۇنيەگە كەلگەن بۋىن ءوسىپ جەتىلدى. وسىعان باي­لانىستى مەملەكەتتى قالىپتاس­تىرۋداعى تاجىريبەنى ەندى قازىرگى ۇرپاقتىڭ تالابى مەن تاربيەسىنە قاتىستىرىپ, مەم­لەكەتتىڭ ءارى قارايعى تۇراقتى دامۋىنا جۇمساۋىمىز قاجەت.

قوس مەملەكەتتىڭ بايلانىسى مادەني-گۋمانيتارلىق, تاريح عىلىمى جانە ءبىلىم سالالارىندا دا جالعاسىن تابۋى ءتيىس.

اليشەر سابيروۆ,

نيزامي اتىنداعى تاشكەنت مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى