الماتىدا ساپاسىز ونىمدەر ازايماي تۇر

وتاندىق نارىقتى سىرتتان اكەلىنگەن ساپاسىز تاۋارلاردان قورعاۋ ماقساتىندا 63 سۋبەك­تىگە قاتىستى اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, 7 ملن 265 تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل سالىنسا, 19 سۋبەك­تىنىڭ قىزمەتى توقتاتىلىپ, بارلىعى 6 705 013 تەڭگە تۇراتىن 4423,11 كيلو جارامسىز ءونىم قول­دانىستان شىعارىلدى.

الماتى قالاسى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ماماندارى ساپاسىز ازىق-ت ۇلىك, بالالار اسسورتيمەنتى جانە باسقا دا حالىق تۇت­ىناتىن تاۋارلاردى انىقتاۋ نەگىزىندە جۇر­گىزىلگەن جۇمىس لەگى تۋرالى مالىمدەدى. ولار­دىڭ ايتۋىنشا, 2017 جىلى جوسپارلى تۇردە 19 ءتۇرلى تاماق ونىمدەرى ساتىپ الىنعان. ناتي­جەسىندە 2613 ءونىمنىڭ 264-ءى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ساراپتاما قورىتىندىسىنا سايكەس نورماتيۆتىك تەحنيكالىق قۇجاتتاما تالاپتارىنا ساي كەلمەگەن. ونىڭ 12,9 پايىزى وتاندىق وندىرىسكە تيەسىلى بولسا, 5,7 پايىزى – ەاەو ەلدەرىنەن اكەلىنگەن ونىمدەر.

«قالا بازارلارى مەن دۇكەندەردە ساپاسىز ءونىمنىڭ اينالىمىن انىقتاۋ جانە بۇلتارتپاۋ بويىنشا جۇمىستار تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزىلىپ كەلەدى. اي سايىن حالىققا ۇسىنىلاتىن ونىمگە باقى­لاۋ ساتىپ الۋلارى جۇزەگە اسىرىلىپ, ىشكى ەكو­نوميكالىق قىزمەتتىڭ قاتىسۋشىلارىنا قاتىس­تى كامەرالىق باقىلاۋ, وعان قوسا تاماق ونە­ركاسىپتەرىنە جوسپارلى تۇردە تەكسە­رىس ۇيىم­­داس­تىرىپ وتىرامىز. 2017 جىلى بار­لىعى 5 ملن تەڭگە كولەمىندە ساتىپ الۋ­لار جا­سالدى. زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ ۇلكەن بولى­گى تاڭبا­لاۋ­دىڭ سايكەس كەلمەۋىنەن جانە قاۋىپ­­سىز­­دىكتىڭ ميك­رو­بيول­وگيالىق كورسەت­كىش­تەرىنە بايلانىس­تى انىق­تالدى. تاماق ءونىمى­نىڭ تۇرلەرى بو­يىن­ش­ا ەڭ كوپ سايكەس ەمەس كور­سەت­كىشتەر: ەت ونىم­دەرىن­دە – 29,7, اسپازدىق ونىم­دەردە – 29,2, بالىق ونىم­دەرىندە – 28,4, قۇس ونىم­دەرىندە – 23,0, بيولو­گيا­لىق بەلسەندى قوسپا­لار – 15,7, كوك­ونىستەر مەن جە­مىستەر – 13,9, كونديتەرلىك ونىم­دەر – 13,0. جەت­پىس ەكى ون­دى­رۋ­شىدەن ساتىپ الىن­عان ءسۇت پەن ءسۇت ونىم­دەرى­نىڭ 211 ءتۇرلى سىنا­ما­سى­نىڭ 8-ءى تالاپقا ساي­­كەس ەمەس. بالالار مەن جاس­وس­­پى­رىمدەرگە ار­ن­ال­­عان ونىم­دەردى باقىلاۋ دا ءار­­دايىم باستى نازار­دا. تەكسەرۋ ماقساتىندا با­لا­­لارعا ارنالعان ءونىمنىڭ 165 ۇلگىسى ساتىپ الىن­­سا, ونىڭ ىشىندە 81-ءى ويىنشىق ۇلگىلەرى. وكى­نى­ش­­كە قاراي, تەكسەرۋ قورىتىندىسىندا 33 سى­نا­­ما تەح­ن­يكالىق رەگلامەنت تالاپتارىنا ساي­كەس كەل­­مەدى», دەيدى قالالىق قوعامدىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى ايزات مول­داعاسيموۆا.

اتالعان مەكەمەنىڭ باستاماسىمەن حالىقتى ساپاسىز ونىمنەن ساقتاندىرۋ بويىنشا بىرقاتار جوبالار ىسكە اسىپ, كەيبىر ونىمدەردىڭ زياندى تۇستارى اشكەرەلەنگەن. بۇل تۇرعىدا قالا بازارلارىندا سامساپ تۇرعان ءبىر عانا تەرەزە جۋاتىن سۇيىقتىقتاردى اتاۋعا بولادى. ساراپتاما ناتيجەسىندە ونىڭ قۇرامىندا مەتانول مولشەرى شاما­دان تىس ەكەنى انىقتالعان. ناقتىراق ايتساق, الماتى قالاسى باس مەملەكەتتىك ساني­تار­­لىق دارىگەرىنىڭ قاۋلىسىمەن ليتۆانىڭ «MANNOL», رەسەيدىڭ «اۆتوليۋكس» جانە وتان­دىق وندىرۋشىلەردىڭ «ومىۆايكا» اتتى تەرەزە جۋا­تىن سۇيىقتىقتارىن قولدانۋعا جانە ساتۋعا تىيىم سالىنعان. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا سايكەسسىزدىك سەبەپتەرىن انىق­تاۋ جانە كىنالى تۇلعالاردى جاۋاپقا تارتۋ ءۇشىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ايتا بەر­سەك, بۇدان وزگە دە نان, ءسۇت ونىمدەرى, سۋشي, پيتس­تسا, حوت-دوگ, كاۋاپ, دونەر, قوعامدىق تاماقتان­دى­رۋ كاسىپ­ورىن­دارىنىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى تاعام­­دارىنا قا­تىستى تۇرعىنداردان شاعىم كوپ تۇسكەن.

– ساپاسىز تاماق ونىمدەرىن دايىندايتىن جانە ساتاتىن كاسىپورىندارعا قاتىستى بىرقاتار شاعىم ءتۇسىپ, تەكسەرىس جۇرگىزىلدى. وسىنىڭ  ناتيجەسىندە انىق­تالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتار بويىنشا اكىم­شىلىك شارالار قولدانىلدى. «ۆيكتوريا», «ماگنۋم», «دوستىق», «تۇرگەن», «سەۆيليا», «افون-پرو» دۇكەندەرى مەن تاماق ساۋ­دا ورىن­دارى­­نا, «جادىرا-جاينا», «جايساڭ», «تاگ­لاۋرا», «اتا دونەر», «تاندور», «يفتار», فاست فۋد «دونالدس», «روما كافە», «ەدەم», «نا داچە», «تاستەمير», «مەززالۋنا» قوعامدىق تا­ماق­تانۋ كاسىپورىندارىنا ايىپپۇل سالىنىپ, ءتيىس­تى شارا قولدانىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا قالا تۇتى­نۋ­شىلارىنا سانيتارلىق اقپاراتتاندىرۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ ماڭىزدى ماسەلە بولىپ وتىر. ءونىمنىڭ قاۋىپسىزدىك مونيتورينگى, جاساندى تاۋارلار مەن گما-نى انىقتاۋ بويىنشا اقپا­راتتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريا­لانىپ, حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كون­فە­رەن­تسيالاردا وسى سۇراقتار كوتەرىلۋدە, – دەيدى ايزات مولداعاسيموۆا.

ماماندار كەيبىر كاسىپورىندار تەكسەرىس كەزىندە ۋاقىتشا ءوز قىزمەتتەرىن توقتاتىپ, تەكسەرۋگە كەدەرگى جاسايتىنىن ايتادى. جۋىردا ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ مينيسترلەرگە ىشكى نارىقتى قاۋىپتى ازىق-ت ۇلىكتەن قورعاۋ ءۇشىن قاتاڭ شارا قولدانۋدى تاپسىرعان ەدى. ول ادام دەنساۋلىعىنا اسا زيان دەپ, ساۋدا سورە­لەرىنەن الىنعان تاعامداردىڭ قايدا كەتىپ جات­قانىن ەشكىم بىلمەيتىنىن, ءتىپتى قۇرامىندا حيمي­كاتى كوپ ونداي ونىمدەر قايتا ساۋداعا ءتۇسۋى ىقتيمال ەكەنىن, سوندىقتان دۇكەندەردى ءجىتى تەكسەرۋ كەرەك دەگەندى قاداپ ايتقان بولاتىن. ساپالى ءونىم – قوعام دەنساۋلىعىنىڭ كەپىلى. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى باقىلاۋدا بارىنشا مۇقيات بولعان ءجون.

ارمان وكتيابر, «ەگەمەن قازاقستان»

الماتى