مەملەكەتتىڭ دامۋ قارقىنى وڭىرلەردەگى تۇرمىستان بايقالادى. جىل بويعى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىن كورىپ, جەتىستىگىن سارالاۋ, جاقسىلىعى مەن كەمشىلىگىن بەزبەندەپ, كەلەر جىلداردا بيىكتەن كورىنۋ ءۇشىن ەسەپ بەرەتىن ۋاقىت كەلەدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ وتكەن جىلدى قورىتىندىلاپ, حالىق الدىندا ەسەپ بەردى.
قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى وتىز ەلدىڭ قاتارىنا ەركىن كىرۋى ءۇشىن ونەركاسىپتىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ جەتىستىگى ۇشتاسقان جەردە قولبايلاۋلار ازايىپ, ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتادى.
وبلىس باسشىسى وتكەن جىلعا قاراعاندا ونەركاسىپ سالاسىنداعى وندىرىلگەن ءونىمنىڭ 69,5 ملرد تەڭگەگە وسكەندىگىن ايتتى. ياعني وبلىس ونەركاسىبى 858,8 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن دايىنداعان. بۇل سالادا جاقسى ىلگەرىلەۋشىلىك بار. 2017 جىلى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 36,4 ملرد تەڭگەگە 1 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرايتىن 18 جوبا ىسكە قوسىلعان. قازىرگى تاڭدا 11 يندۋستريالىق ايماقتىڭ 9-ى تولىققاندى جۇمىسقا كوشكەن. بۇگىندە ايماقتاردا ىسكە اسىرىلعان جوبالار سانى 78-گە جەتىپ, 35,9 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە 4 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى.
وبلىسقا تارتىلعان ينۆەستيتسياعا كەلەتىن بولساق, بۇل بويىنشا ايماق ەكونوميكاسىنا 482 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا باعىتتالىپ, كورسەتكىش 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 20,2 پايىزعا ارتتى. بۇل كورسەتكىشپەن وبلىس رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىندا. وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى شەتەل ينۆەستورلارىمەن 40-تان اسا ىسكەرلىك كەزدەسۋلەر وتكىزىلگەن. ناتيجەسىندە رەسەيمەن كىشى گيدروەلەكترستانساسىنىڭ قۇرىلىسى, قىتايمەن – بيوەتانول مەن فوسفور تىڭايتقىشى زاۋىتتارى, كۇن ساۋلەسىنەن ەلەكتر قۋاتىن وندىرەتىن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىستارىن جۇرگىزۋ جونىندە كەلىسىمدەر جاسالدى.
ايماقتىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىندا اتقارىلعان جۇمىستارىنا توقتالعان اكىم مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا 522 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەنىن ايتتى. وبلىس رەسپۋبليكاداعى ۇلەسى بويىنشا ەكىنشى ورىندا كەلەدى. ەسەپتى جىلى سالاعا 24,9 ملرد تەڭگە سۋبسيديا ءبولىنىپ, 40 مىڭعا جۋىق شارۋاعا قولداۋ كورسەتىلگەن.
قازىر دۇنيە ءجۇزىنىڭ مىقتى مەملەكەتتەرىندە بالامالى ەنەرگياعا قاتتى كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. ماسەلەن, كوپ قاباتتى «اقىلدى ءۇيدىڭ» شاتىرىندا كۇن, جەل ەنەرگياسىن الاتىن شاعىن قوندىرعىلار بار. كوممۋنالدىق تولەمگە ارتىق اقشا شىعارمايسىڭ. ەگىن, مال شارۋاشىلىعىندا دا وسىنداي تاسىلدەر قولدانىلىپ, تابىس مولايۋدا.
وسىنداي يگىلىكتەر وڭتۇستىك وڭىرىنەن دە كورىنۋدە. بۇگىندە تابيعي رەسۋرستاردىڭ كومەگىمەن 207,3 مۆت بەرە الاتىن التى جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
– جاھاندىق جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن قولدانۋدى ينۆەستورلار ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ ءبىزدىڭ باستى باعىتتارىمىزدىڭ ءبىرى. وسىعان بايلانىستى, تولە بي اۋدانىندا قۋاتى 2,5 مۆت «كەڭەس» شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى. سارىاعاش اۋدانىندا جالپى قۋاتى 5 مۆت بولاتىن ەكى شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسى, سونىمەن بىرگە «جىلعا» اۋىلىندا قۋاتى 20 مۆت كۇن ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل ەلەكتر ستانساسى كۇن ەنەرگياسىنان وندىرىلگەن ەلەكتر ەنەرگيانى تەمىرجول كولىگى سالاسىندا پايدالاناتىن الەمدەگى ەڭ العاشقى جوبا بولىپ تابىلادى. بۇدان بولەك, جەتىساي قالاسى ماڭىندا كۇن ەلەكتر ستانساسى قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپاردا تۇر. جوباعا 10,7 گا جەر بولىنگەن, قۋاتى 4,8 مۆت. سونىمەن قاتار بايدىبەك اۋدانىندا قۋاتى 40 مۆت جانە وتىرار اۋدانىندا جالپى قۋاتى 135 مۆت كۇن ەلەكتر ستانسالارى بوي كوتەرەدى, – دەدى وبلىس باسشىسى.
بيىل وڭتۇستىكتە يندۋستريالىق كارتا اياسىندا جالپى قۇنى 40 ملرد تەڭگەگە تەڭ 20 جوبا ىسكە اسىرىلادى. وسىنىڭ ارقاسىندا جاڭادان 1,5 مىڭداي جۇمىس ورنى اشىلادى, ونەركاسىپ كولەمى 920 ملرد-عا جەتەدى. وبلىس اكىمى وسى ماسەلەنى باسا ايتتى.
«ەلباسى بيىلعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا يندۋستريالاندىرۋ جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ كوشباسشىسىنا اينالۋى ءتيىس دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسى ورايدا وبلىستاعى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارعا الەمدەگى جەتەكشى وندىرۋشىلەردىڭ جاڭا تسيفرلى تەحنولوگيالارى مەن اۆتوماتتاندىرىلعان باسقارۋ جۇيەلەرىن كەڭىنەن ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ال «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا بانك نەسيەلەرى بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋعا 3,4 ملرد تەڭگەگە 350 جوباعا قولداۋ كورسەتۋ جوسپارلانعان», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
سونداي-اق اكىمنىڭ ەسەبىندە ءمالىم بولعانداي «وڭتۇستىك» ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق ورتالىعى ارقىلى 4 ملرد تەڭگەگە شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كومەك كورسەتۋ كوزدەلسە, جاستاردى قولداۋ ماقساتىندا «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ادام رەسۋرسىنا باي. وسى ماسەلەنى باسا ايتقان وبلىس باسشىسى ء«ار اۋىلعا – ءوز شەبەرى» جوباسىنىڭ تابىستى جۇمىس جاساپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ءار اۋدان, اۋىلدارداعى كەرەك ماماندىقتار انىقتالىپ, قىسقا مەزگىلدە كاسىبي وقۋعا جىبەرىلىپ جاتىر. ماسەلەن, وقۋعا قابىلدانعان 12 مىڭ 159 ازاماتتىڭ 8 مىڭنان استامى بۇگىندە وزىنە تۇراقتى جۇمىس تاپقان.
جالپى, جىل باسىنان بەرى 82 مىڭ 227 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان.
«ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى» شەڭبەرىندە 9-شى, 11-سىنىپتى بىتىرگەندەر مەن جۇمىسسىز, ەشقانداي ماماندىقتى يگەرمەگەن جاستاردىڭ ءتىزىمىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا وبلىستا 43 ءموبيلدى توپ جۇمىس ىستەپ جاتىر.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى