مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ايرىقشا توقتالىپ, «شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتىپ, الەمدىك نارىقتارعا جوعارى ساپالى دايىن ونىممەن شىعۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى. وسى رەتتە شىعىس قازاقستان وبلىسىندا شيكىزاتتى قايتا وڭدەپ, ونى شەتەلگە ەكسپورتقا شىعارۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىستاردىڭ قولعا الىنىپ جاتقانىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.
ەندى ءبىراز جىلدا وبلىستاعى قوي سانى ەسەلەپ ارتۋى مۇمكىن. بۇعان دەيىن وڭىردە قوي مەن ءجۇننىڭ تەرىسى ەشقايدا وتپەگەندىكتەن بوسقا ءراسۋا بولىپ, دالاعا تاستالىپ كەلگەنى بەلگىلى. بۇل ءوز كەزەگىندە ايماقتاعى قوي سانىنىڭ تومەندەۋىنە دە بەلگىلى ءبىر مولشەردە اسەرىن تيگىزگەنىن ەشكىم جوققا شىعارا قويماس. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ بەرگەن مالىمەتتەرىنەن اڭعارعانىمىز, سوڭعى جىلدار مۇعدارىندا وڭىردەگى قوي سانى 5 پايىزعا كەمىپتى. قازىر وبلىستاعى قوي سانى – 1 ميلليون 800 مىڭ. حوش. جوعارىدا ء«بىراز جىلدا شىعىس قازاقستانداعى قوي سانى ەسەلەپ ارتۋى مۇمكىن» دەدىك. بۇلاي دەپ سەنىمدى تۇردە ءسوز قوزعاپ وتىرعانىمىزعا سەبەپ – بىلتىر اباي اۋدانىنىڭ ورتالىعى قاراۋىل اۋىلىندا ءجۇن وڭدەۋ فابريكاسىنىڭ ىسكە قوسىلعاندىعى. وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن «دەريكار» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى, وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى تاسبولات بيتەنوۆ بۇل شارۋانى قولعا الۋ وڭايعا تۇسپەگەنىن ايتادى.
بىلتىر 110 توننا ءونىم ساۋداعا شىعارىلدى
فابريكانى قۇرۋ جۇمىستارى 2012 جىلى باستالىپ, تەك 2017 جىلدىڭ شىلدە ايىندا اياقتالىپتى. قاجەتتى قۇرىلعىلاردىڭ ءبارىن قىتايدان ساتىپ اكەلىپتى. وسى ماقساتتا بانكتەن 27 ميلليون, «ەرتىس» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى ارقىلى 25 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپتى. ء«وزىمىز دە ەل قاتارلى مال ۇستايمىز. ءجۇن مەن تەرىنىڭ تۇككە كەرەكسىز بولىپ دالادا جاتاتىنى جانعا باتىپ جۇرەتىن. اباي اۋدانىن جاقسى بىلەسىزدەر, ەگىن, كوكونىس ءجوندى وسپەيدى. بۇل ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى تىرشىلىك كوزى – مال. مالمەن كۇن كورىپ وتىر بارلىعى. سودان ويلانا كەلە وسى ءىستى قولعا الۋدى ۇيعارعانبىز. ءبىراز قيىندىقتاردى دا باستان وتكەردىك. قازىر قۇدايعا شۇكىر, فابريكا جۇمىس ىستەپ تۇر. بىلتىر 200 توننا ءجۇندى جۋىپ, سونىڭ 110 تونناسىن قىتايعا وتكىزدىك. بۇرىن قوي ءجۇنىنىڭ كەلىسىن 10-15 تەڭگەدەن الماۋشى ەدىك. قازىر 70 تەڭگەدەن قابىلداپ جاتىرمىز. سۇرانىس بولسا باعاسىن تاعى دا كوتەرەمىز», دەيدى ول.
جۇمىسىن باستاعانىنا كوپ ۋاقىت بولماعان فابريكادا تاۋلىگىنە 6 توننا ءجۇن جۋىلادى. ەسەپتەي بەرىڭىز, 10 كۇندە – 60 توننا. ءبىزدى قۋانتقانى, ءوندىرىس ورنى وبلىستىڭ شالعاي اۋداندارىنان اكەلىنگەن قوي ءجۇنىن 150 تەڭگەدەن قابىلدايدى. بيىلدان باستاپ ەشكى ءجۇنىنىڭ كەلىسىن 1 مىڭ تەڭگەدەن ساتىپ الماق نيەتتە. تاعى ءبىر اتاپ وتەر دۇنيە, «دەريكار» جشس قوي جۇنىنەن بولەك سيىر (كەلىسى 3 مىڭ تەڭگە), جىلقى (200 تەڭگە), قوي (50 تەڭگە) تەرىسىن قابىلداپ جاتقان كورىنەدى. بۇگىندە فابريكادا 32 ادام جۇمىس ىستەيدى. مۇنداعى جۇمىس پروتسەسىنىڭ كوبى اۆتوماتتاندىرىلعان. «اباي مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلداناتىن اۋدان بولعاندىقتان اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. ەلباسىمىز بيىلعى جولداۋىندا وسى ماسەلەگە ايرىقشا نازار اۋدارعانى بەلگىلى. قاراۋىلداعى ءجۇن وڭدەۋ فابريكاسى بيىل 500-دەن 700 تونناعا دەيىنگى ءجۇندى ەكسپورتقا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. كوكتەم شىعا جۇمىسقا كىرىسۋگە دايىن. اۋدان اكىمدىگى تاراپىنان بارلىق كومەك كورسەتىلىپ جاتىر», دەيدى اباي اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى مارات ەدىلباەۆ.
وڭىردەگى كاسىپورىندار اراسىندا باسەكەلەستىك ارتىپ كەلەدى
ءجۇن ونىمدەرىن قاراۋىلدان 1500 شاقىرىم الماتى وبلىسى اۋماعىنداعى قورعاس كەدەن بەكەتى ارقىلى وتكىزىپ جۇرگەن تاسبولات بيتەنوۆ الداعى ۋاقىتتا 400 شاقىرىم جەردەگى ءۇرجار اۋدانى باقتى كەدەن بەكەتى ارقىلى ساۋداعا شىعارسام دەپ ارماندايدى. «قىتايمەن كەلىسىمشارتىمىز بار. ولاردىڭ سۇراپ وتىرعانى – 3 مىڭ توننا. قازىر جۋاتىن ءجۇن جوق بولعاننان كەيىن فابريكا ۋاقىتشا توقتاپ تۇر. جازعى قىرىقتىق ماۋسىمىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ وتىرمىز. مامىر ايىنان باستاپ ءجۇن جينايمىز. ءجۇن وڭدەۋ دەگەنىڭىز وڭاي شارۋا ەمەس. اۋەلى ءجۇندى جيناپ الامىز, ىرىكتەيمىز, سۇرىپتايمىز. تۇتەمىز, جۋامىز. كەپتىرەمىز. كەپتىرگەننەن كەيىن ول پرەستەلەدى. ەگەر ءجۇن قورى جەتكىلىكتى بولسا, ءبىز قىسى-جازى جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز», دەيدى فابريكا باسشىسى.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ماماندارى وڭىردە تالاي ۋاقىتتان بەرى تۇرالاپ قالعان جاڭا ءوندىرىستىڭ ودان ءارى جاندانۋىنا ىقىلاس تانىتىپ, بارىنشا قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعاندارىن ايتادى. باسقارما باسشىسى اسقار جاكۋپباەۆ بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا ءجۇن وڭدەۋمەن تەك ەكى مەكەمە عانا اينالىسىپ وتىرعانىن, ونىڭ ءبىرى سەمەيدەگى «روزا» جشس ەكەندىگىن, ءبىر قىزىعى, بۇرىن ءجۇننىڭ كەلىسىن 40 تەڭگەدەن قابىلداعان بۇل شاعىن فابريكا «دەريكار» جۇمىسىن باستاعاننان كەيىن باعانى 70 تەڭگەگە دەيىن كوتەرگەنىن تىلگە تيەك ەتتى. «بۇل دەگەنىڭىز جاقسىلىقتىڭ نىشانى ەمەس پە؟
وڭىردەگى كاسىپورىندار اراسىندا باسەكەلەستىك بولسا, ءونىم ساپاسى دا جوعارىلايدى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اق ادال ەڭبەگى اقتالادى, توككەن تەرى دالاعا كەتپەيدى. ال ەندى قاراۋىلداعى «دەريكار» جشس-ىنە كەلسەك, بۇل توقتاپ قالعان جوبا بولاتىن. كوپ دۇنيە مەنەدجمەنتكە بايلانىستى عوي. تاسبولات بيتەنوۆ ەرىنبەي-جالىقپاي قىتايعا بارىپ, ابايعا ارنايى تەحنولوگ ماماندى ەرتىپ كەلدى. ناتيجەسىندە, فابريكا جۇمىسى جاندانىپ, ءىس ىلگەرى باستى. فابريكا بىلتىر ءجۇندى جامان وتكىزگەن جوق. ازىرگە الماتى وبلىسى ارقىلى ساۋداعا شىعارىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا ءوزىمىزدىڭ وبلىس ارقىلى قىتايعا تىكەلەي شىعارتۋعا تىرىسامىز. جوبا باسقارماسىنا «دەريكاردى» دا ەنگىزەمىز. قازىر ءبىز اۋدانداردىڭ بارىنە ايتىپ جاتىرمىز. اماندىق بولسا, بيىل وبلىستا قىرقىلاتىن قوي ءجۇنىنىڭ بارلىعى وسى فابريكاعا وتكىزىلەدى دەپ ويلايمىز», دەيدى باسقارما باسشىسى.
ازامات قاسىم, «ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى, اباي اۋدانى