ەل يگىلىگىنە اينالعان عاسىر جوباسى

ەۋرازيالىق توپتىڭ (ERG) قۇرا­مىنداعى «قازاقستان ەلەكتروليز زاۋى­تى» اق جاڭا بۋىن كاسىپورىنى سانالادى. ول جوعارى ساپالى ءونىم وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن, ەلىمىزدە باستاپقى اليۋميني وندىرە الاتىن قازىرگى زامانعى تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان الىپ ءوندىرىس ورنى بولىپ تابىلادى. ەلىمىزدەگى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا جاسامپازدىقتىڭ ونجىلدىعىنا جەتكەن ءوندىرىس ورنىنىڭ مەرەيتويى­مەن قۇتتىقتاۋعا ەۋرازيالىق توپ, وبلىس باسشىلىعى قاتىستى.

– بۇگىنگى كۇنى «قازاقستان ەلەكترو­ليز زاۋىتى» اق سياقتى ەرەكشە جوبا­مەن ءار ەل, ءار قالا ماقتانا الماس. ال مەن وسىنداي ەرەكشە جوبا­نى پاۆ­­لودار وڭىرىندە ىسكە اسىر­دىق دەپ ماق­­تانىش­پەن ايتا الا­مىن. بىرىن­­­شى­­دەن, بۇل جوبا مەملە­كەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قول­داۋى­­مەن جۇزەگە استى. ەكىن­شىدەن, پرە­ز­ي­­دەنتىمىزدىڭ ارمان-جىگەرىمەن قازاق­­ستاندى گۇلدەنگەن ەلدەر قاتا­رىنا قو­سۋ­­عا اسىققان ۇمتى­لىسىنىڭ ناتي­جە­­سىن­­دە مۇمكىن بول­دى. ارينە, باستاپ­قىدا قيىن­­دىقتار دا كەزدەستى. توقىراۋ دا بول­­دى, مەتالل باعاسى دا ءتۇسىپ كەتتى. ءتىپتى الەمدەگى كەيبىر ەلەكتروليز زاۋىت­­­تارى جابىلىپ تا قالدى. بى­راق «قازاق­­ستان ەلەكترو­ليز زاۋىتى» اق سى­­­­ناق­ت­ان ءوتتى. نەگە؟ ويتكەنى زاۋىت جو­­­­عارى ساپالى ءونىم شىعارادى, ءونىم­­­­نىڭ وزىندىك قۇنى تومەن, ال زاۋىت مە­تال­­­­لۋرگ­­تەرى, قىزمەتكەرلەرى وزدەرى­نىڭ جۇ­­مى­­سىنا كاسىبي تۇرعىدا شىن بەرىل­­گەن, – دەدى Eurasian Resources Group دي­­­رەك­­­تورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ا.ماشكەۆيچ.

ءيا, ايتسا ايتقانداي, ەلىمىز سەرپى­لىستى جاڭا دامۋ داۋىرىنە قادام باس­تى. 2007 جىلى جەلتوقسان ايىندا 250 مىڭ توننا باستاپقى اليۋميني وندىرەتىن جوعارى قۋاتتىلىعى بار الىپ زاۋىتتىڭ العاشقى كەزەگى ىسكە قوسىلعانىن جوعارىدا ايتتىق. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى شارا كەزىندە:

«قازاقستاننىڭ جەكە ءوزىنىڭ ءاليۋ­مينيىن شىعارۋ مەنىڭ ارمانىم ەدى. بۇل سىزدەردىڭ دە ارماندارىڭىز بولا­تىن. مىنە, سول ارمان ورىندالدى. قازاقستان ءوزىنىڭ جوعارى ساپالى دايىن ءاليۋمينيىن شىعاراتىن دارە­­جەگە جەتتى», دەگەن ەدى. زاۋىت­تىڭ ەكىن­شى كەزەگى 2010 جىلدىڭ 24 ماۋسى­مىندا سالتاناتتى تۇردە ىسكە قو­سىلدى. سول شارادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «جالپى مۇنداي ءىرى زاۋىت سالۋعا ون-جيىرما جىل ۋاقىت قاجەت. الايدا ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ ءاربىر كەزەگى نەبارى ەكى جارىم جىل ىشىندە سالىندى. بۇل وسىندا جۇمىس ىستەگەن قۇرىلىسشىلاردىڭ, مەتاللۋرگتەردىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ۇلگىسى», دەگەنى ەسىمىزدە.

ءسويتىپ زاۋىت جىلىنا 250 مىڭ تون­نالىق باستاپقى اليۋميني وندى­رەتىن قۋاتقا قول جەتكىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا زاۋىتتا زامان تالاپتارىنا ساي ەكولوگيالىق قاۋىپسىز جانە ەڭ سوڭعى تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى پروگرەسسيۆتى اليۋميني ءوندىرۋ تەحنولوگيالارى قولدانىلۋدا. حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي وتاندىق اليۋميني وندىرۋدە. وندىرىل­گەن باستاپقى اليۋميني رەسمي تۇردە لوندون مەتالل بيرجاسىندا تىركەلگەن.

زاۋىتتا 20 كەلىلىك ا8 جانە ا85 ماركالى اليۋميني كەسەكتەرى دايىندالادى. ءوندىرىس ورنى حالىقارالىق ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي كەلەتىن جاڭا زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتالعان. تەحنولوگيالىق وپەرا­تسيا­لاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ەلەكتروليزدەردىڭ جۇمىستارىنا جۇ­­يەلى مونيتورينگ جۇرگىزۋگە, گاز تازا­لاعىش قۇرىلعىلاردى, قۇيۋ تسەحى مەن كومەكشى نىسانداردى دەر كەزىندە رەت­­تەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا زاۋىت­­­تىڭ بارلىق تەحنولوگيالىق ۇر­دىس­­تەرى اۆ­تو­ماتتاندىرىلعان باس­قارۋ جۇ­يە­­لەرى­مەن باقىلانادى. بۇل كۇن­دەرى قازاق­ستان­دىق ءوندىرىستىڭ ۇلە­سىن ارت­تىرۋعا, ەلدىڭ, وبلىستىڭ ەسپورت­تىق الە­­ۋە­تىن كوتەرۋگە جانە دە قاجەتتى ون­­د­ى­رىستەر قۇرۋعا, ينفراقۇ­رى­لىمدى دا­مى­­تۋعا, وزگە دە وڭ ىستەرگە جول اشىلۋدا.

بۇگىندە ەلەكتروليز زاۋىتىندا 2 537 ادام جۇمىس ىستەيدى. ولار جاساعان ونىمگە قۇيۋ تسەحىنان سوڭ قازاقستاندا شىعارىلعانىن بىلدىرەتىن بەلگى سوعى­لادى. ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ سالى­نۋى رەسپۋبليكامىزدا مەتاللۋرگيا كلاستەرىنە جول اشىپ وتىر, بۇعان دەيىن سازبالشىق وندىرۋمەن شەكتەلىپ كەلگەن ەلىمىز ەندى تىڭ ءوندىرىستى تولىق يگەرۋدە. اليۋميني قۇيماسىنان دا­يىن ونىمدەر دە شىعارىلۋدا.

زاۋىت – بۇل ءبىزدىڭ ءومىرىمىز. بىز­بەن بىرگە 400-دەن استام مەتاللۋرگ ارىپ­تەس­تەرىمىز كاسىپورىن اشىلعالى بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ءوندىرىسسىز باسقا ءومىردى كوز الدىمىزعا ەلەستەتە الماسپىز. كاسىپورنىمىزبەن ارقاشان بىرگەمىز دەيدى ەڭبەككەرلەر.

فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان»

پاۆلودار وبلىسى