كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە ءباسپاسوز ءماسليحاتى بولىپ, وندا دەپۋتاتتار نۇرتاي سابيليانوۆ پەن ۆيكتور روگالەۆ ءبىر توپ دەپۋتاتتاردىڭ ءماجىلىس جانە ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ اتىنا جاساعان ۇندەۋىن جاريالادى.
ۇندەۋدە سايلاۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدىڭ سەبەپتەرى ايتىلعان. بۇگىنگى كۇنى قوعامدا پارلامەنتتىك سايلاۋدى الدىن-الا ءوتكىزۋ قاجەتتىلىگى جونىندەگى ماسەلە قىزۋ تالقىلانۋدا. قولدانىستاعى زاڭناما پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا ءماجىلىستى مەرزىمىنەن بۇرىن تاراتۋ تۋرالى ۇندەۋ جولداۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. قوعامدىق پىكىردى ەسكەرىپ ءارى الدىن-الا سايلاۋ وتكىزۋدى نەگىزدەيتىن ءبىرقاتار دايەكتەردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, ءبىز تومەندەگى سەبەپتەرگە بايلانىستى ءماجىلىس پەن ءماسليحات دەپۋتاتتارىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدى قالايمىز, دەلىنگەن ۇندەۋدە. ودان ءارى ۇندەۋدى وقىعان دەپۋتات ن.سابيليانوۆ كەلتىرىلگەن سەبەپتەردى ەجەلەپ كورسەتتى.
بىرىنشىدەن, دەدى ول, الدىمىزداعى جىلى الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ جاڭا تولقىنى بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ سيپاتى مەن اۋقىمىن بولجاپ ءبىلۋ قيىن ءارى ول قازاقستان ەكونوميكاسىنا دا تەرىس اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى قازاقستاندا سايلاۋ تسيكلىن الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىس باستالعانعا دەيىن جەدەل وتكىزۋ ماڭىزدى. ول بۇكىل مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ سايلاۋ ءوتكىزۋگە الاڭداماي, داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋعا جاپپاي جۇمىلۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكىنشىدەن, قازىرگى الەمدى تۇراقسىزدىق جايلاپ بارادى. ەۋروپانىڭ وزىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن تۇراقتىلىعى بەرىك بولىپ كەلگەن تۇتاس مەملەكەتتەر ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق داعدارىستى باستان وتكەرۋدە. بىزدە ۇستانعان باعىتتىڭ دۇرىستىعىنىڭ ارقاسىندا عانا ەكونوميكانىڭ تۇراقتى دامۋ قارقىنى ساقتالۋدا جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرۋ جۇزەگە اسۋدا. سايلاۋ تسيكلدارىن جەدەل وتكىزۋ وسىناۋ ءۇردىستى ساقتاۋعا, جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتىڭ ساباقتاستىعىن جالعاستىرۋعا ءمۇمكىندىك بەرە وتىرىپ, دامۋ تەندەنتسياسىنىڭ ساقتالۋىن ودان ءارى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى.
ءۇشىنشىدەن, قازاقستان 2011 جىلى ەل ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. بۇل ەل دامۋىنداعى ماڭىزدى بەلەس. كەلەسى جىلى قازاقستان ءوز دامۋىنىڭ ناقتى جاڭا كەزەڭىنە قادام باسادى. سوندىقتان ونى جاڭا, جاڭارتىلعان ۇكىمەتپەن جانە پارلامەنتپەن باستاۋدىڭ سيمۆولدىق ءمانى زور.
تورتىنشىدەن, قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس سايلاۋ قورىتىندىسىنا قاراماستان كەلەسى ءماجىلىس كەمىندە ەكى ساياسي پارتيادان جاساقتالادى. وسىعان بايلانىستى كوپپارتيالى پارلامەنتتى جاساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دەموكراتيالىق تەتىكتى كوپ كەشىكتىرمەي ىسكە اسىرعان ءجون. بۇل قادام قازاقستاننىڭ كوپپارتيالىق جانە ساياسي پليۋراليزم يدەيالارىنا ادالدىعىن بىلدىرەدى.
بەسىنشىدەن, كەلەسى جىلى ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ مەرزىمى باستالادى. ونى ۇيلەستىرىپ, ءبىر مەزگىلدە وتكىزگەن ءجون. بۇل الەمدىك داعدارىس جاعدايىندا سايلاۋ تسيكلىن ۇزاق مەرزىمگە سوزباۋعا جاعداي تۋعىزادى. وعان قوسا بۇل شارا سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋعا ءجانە ءوتكىزۋگە جۇمسالاتىن بيۋدجەت شىعىنىن ايتارلىقتاي ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ىمدى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى ءجۇزەگە اسىرىلۋدا. پارلامەنت الدىندا وسى باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋدىڭ ۇلكەن مىندەتتەرى تۇر. وسىعان بايلانىستى جاڭا دەپۋتاتتىق كورپۋس جاساقتاۋ بۇل مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن ماڭىزدى.
ۇندەۋدىڭ قورىتىندىسىندا دەپۋتاتتار ەلباسىنا وسى ايتقانداردى ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتتى ءماجىلىسىنىڭ ءتورتىنشى شاقىرىلىمى مەن ءماسليحاتتاردى تاراتۋ جانە ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن بەلگىلەۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىن شىعارۋ جونىندە ۇسىنىس جاسايتىندارىن جاريا ەتتى. ال قالعان ارىپتەستەرىن ۇندەۋدى قولداۋعا شاقىردى. مەملەكەت پەن حالىقتىڭ بيىك مۇراتتارىن ەسكە الىپ جاسالعاندىقتان بۇل شەشىم سايلاۋشىلارىمىز بەن حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان قولداۋ تابار دەگەن سەنىمدەمىز دەپ قورىتتى وزدەرىنىڭ سوزدەرىن دەپۋتاتتار.
ۇندەۋگە 53 دەپۋتات قول قويىپتى. بىراق قالعاندارىنىڭ دا قولدايتىنىنا ن.سابيليانوۆ پەن ۆ.روگالەۆ سەنىمدى ەكەندىكتەرىن ايتتى. جۋرناليستەردىڭ سۇراقتارىنا بەرگەن جاۋاپتارىندا ولار تەك ءۇش-اق كۇننىڭ ىشىندە وسىنشا قول جيناعاندارىن جەتكىزدى. سونىمەن بىرگە قارالىپ ۇلگەرمەگەن زاڭ جوبالارى ءتيىستى زاڭعا سايكەس سەناتتىڭ قاراۋىنا وتەتىندىگى, بۇل ۇسىنىس قولداۋ تاپقان جاعدايدا سايلاۋ وتكەنشە سەنات ءماجىلىستىڭ فۋنكتسيالارىن ورىندايتىندىعى بەلگىلى بولدى.
جاقسىباي سامرات.