تولعاۋى توقسان تىرشىلىكتە ۇرپاق جالعاستىعى ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرادى.
اقىل-ەستى ادامزات, اينالاداعى ۇشقان قۇس, جۇگىرگەن اڭنىڭ بارىندە سولاي. ەل باسىنا ەكىتالاي كۇن تۋعاندا ەر ازاماتتار «قارا قازان, سارى بالانىڭ قامى ءۇشىن» اتقا قونعان. ۇلكەندەر جاعى جاستارعا «وركەنىڭ ءوسسىن, ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى بول» دەپ ۋىز باتاسىن بەرگەن.
دالا اكادەمياسىنان ءدارىس العان دانا حالقىمىز بالا تاربيەسىن تىم ەرتە باستاعان. ۇل-قىزىنا ۇلىقتاۋعا لايىق جاقسى-جايساڭداردىڭ اتىن قويادى. اينالاسى ارداقتاپ, قۇرمەتتەگەن ابىرويلى ادامدارعا تۇساۋىن كەستىرەدى. ماپەلەپ وسىرگەن ورەنىنىڭ ساناسىنا ەس بىلگەننەن ەجەلەپ ۇلتىمىزدىڭ ۇلاعاتىن سىڭىرەدى. ماسەلەن, اجەسى نەمەرەسىن باۋىرىنا تارتىپ, باسىنان سيپاپ وتىرىپ ۇيرەنشىكتى سۇراقتارىن قويۋدان ءبىر جالىقپايدى.
– اينالايىن, التىنىم, قاي ەلسىڭ؟
ءتاتتى تىلىمەن بىلدىرلاپ بالاقاي رۋىن ايتادى.
– كىمنىڭ بالاسىسىڭ؟
– اتام مەن اجەمنىڭ...
– ءبىزدى وسكەندە اسىرايسىڭ با؟
– ءيا!
– نە بەرىپ اسىرايسىڭ؟
– الما, «سنيكەرس», كامپيت بەرىپ اسىرايمىن.
– مەنى جاقسى كورەسىڭ بە؟
– جاقسى كورەم!
– قايتىپ؟
– بىلاي...
الگى «قۋ» اجەسىن قۇشاقتاپ, بەتىنەن سۇيە بەرەدى.
ازعانتاي عانا ديالوگتىڭ استارىندا اتان تۇيە قايىسارداي اۋىر جۇك جاتقان جوق پا؟!
قازاقتىڭ قارا دومالاعى قارشادايىنان اتا-تەگىن ءبىلۋ كەرەكتىگىن, اكە-شەشەسىن ءسۇيۋ قاجەتتىگىن, كەيىن قارتايعاندا ولاردى اسىراۋعا ءتيىس ەكەندىگىن قۇلاعىنا قۇيىپ وسەدى.
كەيدە كوشەلەردەن «زەينەتاقى قورلارى – الاڭسىز قارتتىعىڭىزدىڭ كەپىلى» دەگەن ناسيحات ناقىشتى جارنامالاردى كوزىمىز شالىپ كالادى. قۇدايىم-اۋ, باقىتتى, باقۋاتتى تىرلىكتىڭ تىرەگى قايىرىمدى, مەيىرىمدى ۇرپاق تاربيەلەۋ ەمەس پە. بۇل ءومىردىڭ قاراپايىم قاعيداسى.
اتالارىمىز تاۋىپ ايتقان: «جاقسىدان جامان تۋسا دا, جاماننان جاقسى تۋسا دا تارتپاي ءبىر قويماس نەگىزگە!»
تەكتىلەردىڭ تۇقىمىن ءبىزدىڭ قازاق تۇلپاردىڭ تۇياعىنا, سۇڭقاردىڭ قياعىنا بالاعان. اسىلدىڭ سىنىعى, التىننىڭ ۇزىگى رەتىندە باعالاعان.
وسىندايدا ويعا تۇسەدى. الاش ارىستارىنىڭ ار-نامىسىنان جارالعانداي گۇلنار مىرجاقىپقىزى دۋلاتوۆا عاسىرعا جۋىق عۇمىر كەشىپ, ارتىندا ايتا جۇرەرلىكتەي وشپەس ونەگە قالدىردى. ەڭ باستىسى, كەر زاماننىڭ كەسىرلى زارداپتارىن تالاي تارتسا دا «حالىق جاۋى» اتانىپ ايدالىپ كەتكەن اياۋلى اكەسىنىڭ ارمان-مۇراتتارىنان اينىعان جوق. ۇلتى ءۇشىن كۇيىپ كەتكەن ۇلى تۇلعانىڭ تۋعان قىزى ەكەنىن ماقتان تۇتتى. ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىننىڭ قاھارىنان قايمىقپاي, قاس باتىرداي قاسقايىپ ءجۇردى. وزگەلەردەي فاميلياسىن دا وزگەرتپەدى.
توپىراعى تورقا بولعىر, اپامىز الاش ارىستارىنىڭ اسىل مۇرالارىن, ساندىق تۇبىندە سارعايعان سيرەك سۋرەتتەرىن, ەرەن مىنەزدى ەرلىك ىستەرىن, ۇلگى-ونەگە قىلارلىق ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىن, ەسىل بوزداقتاردىڭ ومىربايانىنداعى بىلايعى جۇرت بىلە بەرمەيتىن بەلگىسىز دەرەكتەردى ەلگە تانىتۋعا ەلەۋلى ەڭبەك ءسىڭىردى. وسى ورايدا ونىڭ «شىندىق شىراعى», «الاشتىڭ سونبەس جۇلدىزدارى» اتتى ەستەلىكتەر كىتابىن ايرىقشا اتاپ وتكەنىمىز ابزال. كوكىرەگى وياۋ كوپشىلىكتىڭ رۋحاني ولجاسىنا اينالعان بۇل تۋىندىلار بۇگىندە ءتول تاريحىمىزدىڭ بەيمالىم تۇستارىن تارازىلاۋعا سەپتىگىن تيگىزەرى تالاسسىز. احمەت, ءاليحانداي اتالارىن, ولاردىڭ ادال جارى بولا بىلگەن اجەلەرىن اسقان ىلتيپاتپەن اسپەتتەيتىنى قانداي عانيبەت. اسىرەسە اق تەڭىزدىڭ جاعاسىنان جاقاڭنىڭ سۇيەگىن اكەلىپ, تورعاي توپىراعىنا تاپسىرار ساتتە عازيز جاننىڭ اعىل-تەگىل جىلاپ, ماڭگىلىك باسىلماس ساعىنىشپەن ءمايىت ورالعان كىلەمدى الاقانىمەن ايالاي سيپالاعان ساتتەرى كوز الدىمىزدان كەتەر مە؟!.
قازەكەڭنىڭ «قاسقا ايعىردان قاسقا بولماسا دا, توبەل ق ۇلىن تۋادى» دەيتىنى ءسىرا, وسىندايدا ايتىلعان شىعار-اۋ.
جاقسى بالا – ءسۇيىنىش, جامان بولسا – كۇيىنىش.
«بالاپان ۇيادا نە كورسە, ۇشقاندا سونى ىلەدى». اينا-قاتەسىز اقيقات. ەندەشە ەرتەڭىمىز سانالاتىن ءۇرىم-بۇتاعىمىزدىڭ قانداي بولماعى مىنا ءسىز بەن بىزگە بايلانىستى ەكەنىن ەستەن شىعارمايىق, اعايىن.
... ۇرپاعىمىز ۇلىقتى بولعاي!
تالعات باتىرحان, «ەگەمەن قازاقستان»