استانادا تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي «تۇركى الەمىندە رۋحاني جاڭعىرۋ: تاريح. تانىم. تۇلعا» كونفەرەنتسياسى اياسىندا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى ۇيىمى «تۇركى بارومەترى» جوباسى مەن العاشقى زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن تانىستىردى.
جيىندا ءسوز العان اكادەميا باسشىسى دارحان قىدىرالى «تۇركى بارومەترىن» ىسكە اسىرۋداعى نەگىزگى ماقسات پەن كەلەشەك جوسپارلارى تۋرالى باياندادى.
«تۇركى بارومەترى سيپاتى جاعىنان ەۋروپا وداعىنىڭ «ەۋروبارومەتر» باعدارلاماسى مەن الەمنىڭ وزگە دە ايماقتارىندا جۇرگىزىلەتىن زەرتتەۋلەرگە ۇقساس جوبا. زەرتتەۋ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – تۇركى الەمىنىڭ قازىرگى احۋالى, ەكونوميكالىق, مادەني اسپەكتىلەرگە بايلانىستى وي-پىكىرلەرىن زەرتتەۋ جانە حالىقتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن وڭتايلى تۇستارىن باعامداۋ. بۇدان كەيىن ءار التى اي سايىن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن جاريالاپ وتىرامىز جانە جىلىنا ەكى رەت بارومەتر قورىتىندىسىن شىعارۋ ويىمىزدا بار», دەگەن ۇيىم باسشىسى بولاشاقتا ساۋالناما اياسى كەڭەيە تۇسەتىنىن جەتكىزدى.
اكادەميا تاپسىرىسىمەن «قوعامدىق پىكىر» عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى جۇرگىزگەن اتالعان جوبانى ينستيتۋت جەتەكشىسى, عىلىمي كەڭەسشىسى بوتاگوز راقىشەۆا تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ساۋالناماعا قازاقستان, تۇركيا, ازەربايجان, قىرعىزستان, وزبەكستان جانە تۇركمەنستان استانالارىنىڭ تۇرعىندارى قاتىسقان. زەرتتەۋ بارىسىندا اتالعان مەملەكەتتەردىڭ ارقايسىسىنان تاڭدالعان 500 رەسپوندەنت 50-دەن استام سۇراققا جاۋاپ بەرگەن. رەسپوندەنتتەردىڭ ورتاشا جاسى 39-40 جاس مولشەرىندە. ولارعا تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنە, ساياساتىنا, تۇركى الەمىندەگى سوڭعى جاڭالىقتارعا قاتىستى ساۋالدار قويىلعان.
«مۇنداي اۋقىمدى جوبا ءبىزدىڭ زاماناۋي تاريحىمىزدا العاش رەت قولعا الىنىپ وتىر. «تۇركى بارومەترى» نەگىزىنەن 8 بلوكتان تۇرادى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلارعا «تۇركى الەمىندەگى ەڭ بەدەلدى تۇلعا كىم؟» دەگەن سۇراق قويىلدى. رەسپوندەنتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى مۇستافا كەمال اتاتۇرىك, نۇرسۇلتان نازارباەۆ, شىڭعىس ايتماتوۆ, رەجەپ تايىپ ەردوعان, گەيدار اليەۆ, ساپارمۇرات نيازوۆتاردىڭ ەسىمىن ءجيى اتادى», دەدى بوتاگوز راقىشەۆا.
ال تۇركى الەمىنىڭ جاقىندىعى تۋرالى سۇراق قويىلعاندا, قازاقستان, وزبەكستان, قىرعىزستان تۇرعىندارى باۋىرلاستىق قاتىناستى جوعارى باعالاسا, ازەربايجان, تۇركيا, تۇركمەنستان حالقى «تۇركى ەلدەرىنىڭ جاقىندىعى ايقىن بايقالادى» دەپ جاۋاپ بەرگەن.
اكادەميا پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى اتالعان جوباعا قولداۋ كورسەتكەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارات مۇحانبەتقازى ۇلىنا, ساۋالناما جۇمىستارىنا اتسالىسقان وزگە دە قۇرىلىم وكىلدەرىنە العىسىن ءبىلدىردى.
ايا ءومىرتاي,
سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ
«ەگەمەن قازاقستان