بۇگىن باۋىرلاس ەل تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزىن قالاعان جانە ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولعان ءىرى رەفورماتور قايراتكەر مۇستافا كەمال اتاتۇرىكتىڭ دۇنيەدەن وزعان كۇنى. وسىعان وراي, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە اتاتۇرىككە ارنالعان فوتوكورمە اشىلدى.
كورمەنىڭ اشىلۋ راسىمىنە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مۇحتار ەرمان, تۇركيانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى نەۆزات ۋيانىك, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءدىڭ حالىقارالىق بايلانىس جانە يننوۆاتسيالار جونىندەگى پرورەكتورى باۋبەك سومجۇرەك, يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەني ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى الماگۇل يسينا جانە باسقا دا كوپتەگەن عالىمدار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى مۇحتار ەرمان اتالعان شارانىڭ قوس ەلدىڭ مادەني بايلانىستارىن نىعايتا تۇسۋدە ماڭىزى زور ەكەنىن, تۋىسقان تۇرىك ەلى تاريحي باستاۋىندا تۇرعان تۇلعانى « ۇلى اتاتۇرىك» دەپ ۇلىقتايتىنىن, ەلباسىمىز دا ءوز سوزىندە مۇستافا كەمال اتاتۇرىك تۇلعاسىنىڭ باۋىرلاستىقتىڭ نىشانىنا بالاناتىنىن ءار كەز ايتىپ جۇرەتىنىن جەتكىزدى.
ال حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتى قارىم-قاتىناستىڭ كەڭەيە بەرەتىندىگىنە توقتالىپ: «بۇگىن ءبىز XXI عاسىردىڭ ۇلى تۇلعاسىن جانە تۇرىك تاريحىنىڭ تۇعىرلى تۇلعاسىن ەسكە الۋ ءۇشىن جينالىپ وتىرمىز. الاشتىڭ ارداقتىسى مۇستافا شوقايدىڭ ء«بىز ءبارىمىز مۇستافا كەمال اتاتۇرىككە قولداۋ ءبىلدىرۋىمىز كەرەك. سونىڭ جانىنان تابىلۋىمىز كەرەك. سەبەبى تۇركيا جەڭىسكە جەتسە, وندا تۇركى الەمىنە ۇلكەن جول اشىلادى» دەپ ايتقان ءسوزى بار. شىن مانىندە, اتۇرىك سامۇرىق سياقتى كۇن استىندا جاڭا مەملەكەت قۇرىپ قانا قويعان جوق, بۇكىل شىعىس حالىقتارىنا, مۇسىلمان الەمىنە, تۇركى دۇنيەسىنە ۇلكەن ءۇمىت سىيلادى. اتاتۇرىك جاڭادان قۇرىلعان مەملەكەتكە تۇرىك اتاۋىن بەردى. قۇرىلعان كۇننەن باستاپ تۇركى الەمىنە دەگەن ءوزىنىڭ ۇلكەن ىقىلاسىن ءبىلدىردى. مۇستافا شوقاي, زاكي ءۋاليدي توعان, مامەد ەمين راسۋلزادە جانە وزگە دە كوپتەگەن قايراتكەرلەر سياقتى ورتاق تاريحي سانا قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلدى. لاتىن الىپپەسىن قابىلداپ, تۇركى الەمىن جاقىنداستىرۋعا ارەكەت جاسادى. سوندىقتان تۇركيا ۇلى ءماجىلىسى دە «اتاتۇرىك – تۇركىلەردىڭ اتاسى» دەگەن ات بەردى», دەدى.
كورمەگە قويىلعان فوتولار اتاتۇرىكتىڭ ءوزى نەگىزىن قالاعان ەكى ۇيىمنىڭ ءبىرى «تۇرىك تاريحى ۇيىمىنىڭ» ارحيۆىنەن الىنعان ەكەن. استانالىقتار مەن قالا قوناقتارىنا كورمەدە تاريحي ماڭىزى زور 40 فوتو ۇسىنىلدى. فوتوسۋرەتتەر اراسىندا كوپشىلىككە تانىس ەمەس سيرەك سۋرەتتەر دە قويىلعان. اسىرەسە, 1928 جىلى 20 قىركۇيەكتە كايسەريدە تۇسىرىلگەن گازي مۇستافا كەمالدىڭ جاڭا لاتىن ءالىپبيىن تاقتاعا جازىپ, حالىققا ۇيرەتىپ تۇرعان فوتوسى كوپشىلىك نازارىنا ىلىكتى.
شارا سوڭىندا يۋنۋس ەمرە ورتالىعىندا تۇرىك ءتىلىن ۇيرەنۋشىلەر اتاتۇرىك تۋرالى قازاق جانە تۇرىك تىلىندە جىر وقىپ, قايراتكەردىڭ قارىنداشپەن سالىنعان پورترەتىن مارتەبەلى قوناقتارعا تارتۋ ەتتى. يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەنيەت ورتالىعى باستاماشى بولعان ايتۋلى شاراعا تۇركيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى قولداۋ كورسەتىپ وتىر.
اتاتۇرىك ءوزى قۇرعان تۇركيا مەملەكەتىن زاماناۋي جانە زايىرلى ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالدىرۋ ماقساتىمەن ۇلكەن ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە مادەني رەفورمالاردى جۇزەگە اسىردى. سونىڭ ىشىندە اراب ءالىپبيىنىڭ ورنىنا لاتىن الىپبيىنە كوشۋ رەفورماسى وتە قىسقا مەرزىمدە اتاتۇرىكتىڭ باسشىلىعىمەن جۇزەگە اسىرىلعان بولاتىن. بۇدان بولەك مىڭداعان اقىسىز مەكتەپتەر اشىلىپ, ايەلدەر تۇڭعىش رەت ازاماتتىق جانە ساياسي قۇقىقتارمەن بىرگە سايلاۋ جانە سايلانۋ قۇقىنا يە بولعان سەبەپتى جەڭىسكە باستاعان رەفورماتور رەتىندە تۇركيا حالقى ەرەكشە قۇرمەت تۇتادى.
ايا ءومىرتاي,
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان ومار,
«ەگەمەن قازاقستان»