ءبىزدى كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن شەكارالاس كەيبىر شەتكەرگى اۋماقتاردا قالىپتاسىپ وتىرعان ماسەلەلەر الاڭداتىپ, ونى ۇكىمەت باسشىسىنا بىلدىردىك.
قولدا بار مالىمەتتەرگە سايكەس, ەلىمىزدەگى اۋدانداردىڭ 79-ى شەكارا ماڭىنداعى اۋداندار جانە دە بۇلاردا رەسپۋبليكا تۇرعىندارىنىڭ 31%-عا جۋىعى شوعىرلانعان.
كەيبىر شەكارا ماڭى اۋداندارىندا ورىن الىپ وتىرعان جۇمىسسىزدىق پەن تۇرمىستىق-احۋال وسى اۋماقتارداعى ءبىرشاما ەلدى مەكەندەردىڭ بوس قالۋىنا سوقتىرىپ, بۇل ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەندىگى الاڭداتۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر. بۇل ماسەلەنى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا كەڭىنەن كوتەرىپ ءجۇر. ماسەلەن, تەك «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە اتالعان جاعدايلار بويىنشا بيىلعى جىلدىڭ وزىندە بىرنەشە ماقالا شىقتى. ۇقساس ماتەريالدار «انا ءتىلى», «الاش ايناسى», «تۇركىستان» گازەتتەرىندە, «اباي – اقپارات», «قازاق ءۇنى» ۇلتتىق اقپارات پورتالدارىندا دا جاريالاندى. سونىمەن قاتار شەكارالىق اۋدانداردىڭ ماسەلەسى وتكەن جىلدارى پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ بىرنەشە ساۋالدارىندا دا كوتەرىلدى.
كوتەرىلگەن ماسەلەلەر وسى اۋداندارداعى حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندەۋى; ينفراقۇرىلىم جاعدايىنىڭ ناشارلاۋى, قاجەتتى قىزمەتتەردى الۋداعى قولجەتىمسىزدىك, تۇرعىنداردىڭ جاپپاي كوشۋى جانە ت.ب. سايادى. ادەتتە, شەكارا ماڭىنداعى ايماقتاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى, كوبىنە رەسپۋبليكانىڭ ىشكى ايماقتارىمەن سالىستىرعاندا تومەنىرەك, سول سەبەپتەن دە بۇل ماسەلەلەر مەملەكەتتىڭ باستى نازارىندا ەكەنى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2012 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى «قازاقستان-2050 ستراتەگياسى: قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا شەكارامەن شەكتەس اۋماقتارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگى جونىندە ۇكىمەت پەن وبلىس اكىمدەرىنە ناقتى تاپسىرمالار دا بەرىلدى. وسى تاپسىرماعا سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2013 جىلعى 29 قاراشاداعى №1289 ءتيىستى قاۋلىسى دا قابىلداندى. الايدا, بۇگىنگى كۇنى وسى قاۋلىدا قاراستىرىلعان شارالاردىڭ جالپىلاما بولۋى سەبەبىنەن, ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتپەي وتىر. باق-تا جاريالانعان ماقالالاردا ولار تۋرالى اشىق ايتىلعان.
ۇكىمەت قولداۋىنىڭ كورىنبەيتىن سەبەبى – شەكارا ماڭىنداعى تۇرعىندار ءۇشىن ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرى بولماي جانە دە تاريحي قالىپتاسقان شەكارا ماڭى اۋداندارى الەۋەتتەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلمەي وتىر. مىسالى, كوپتەگەن ەلدى مەكەندەر وبلىس ورتالىعى مەن ونىمدەردى وتكىزۋ-وڭدەۋ ورىندارىنان 300-500 شاقىرىمدا ورنالاسقان, قىس ايلارىندا اۆتوموبيل جولدارى جابىلىپ قالاتىن, تەمىر جول قاتىناسى دامىماعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قاتونقاراعاي, كۇرشىم, ءۇرجار, تارباعاتاي, زايسان اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى ۇكىمەتتىڭ قولداۋىنا قول جەتكىزە الماي وتىر. وسىعان ۇقساس جاعداي الماتى وبلىسىنىڭ رايىمبەك اۋدانىنا دا ءتان دەسەك قاتەلەسپەيمىز.
قالىپتاسقان جاعدايدى وزگەرتۋ ءۇشىن زاڭناما تۇرىندە «شەكارا ماڭى اۋداندارى مارتەبەسى» ۇعىمىن انىقتاپ جانە شەكارامەن شەكتەس اۋدانداردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرەتىن ساناتتىق گراداتسيالارعا نەگىزدەلگەن كەشەندى باعدارلاما جاساۋ بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەسى. مۇندا الەۋمەتتىك سالا بويىنشا: بيۋدجەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىنا 25 پايىزدان 75 پايىزعا دەيىن قوسىمشا تولەۋ, بالا تۋعاندا بەرىلەتىن الەۋمەتتىك كومەكتى 1 ملن تەڭگەگە جانە اي سايىنعى جاردەماقى مولشەرىن 50 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوسىرۋ, مەملەكەتتىك بالالار جاردەماقىسىن 1 اەك-تەن (ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش) 4 اەك-كە دەيىن كوتەرۋ, ال جاس ماماندار ءۇشىن كوتەرمە جاردەماقى مولشەرىن 5 ەسەگە ءوسىرۋ ۇسىنىلادى.
سونىمەن قاتار وسىنداي اۋدانداردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, جالپى رەسپۋبليكالىق نورماتيۆتىك كورسەتكىشتەردەن بولەك بولاتىن, اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرى ءۇشىن بەرىلەتىن سۋبسيديالاردىڭ نورماتيۆتەرىن بەلگىلەۋ جانە شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەرەكشە سالىقتىق جەڭىلدىكتەر مەن پرەفەرەنتسيالار ەنگىزۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋ قاجەت دەپ سانايمىز.
دۇيسەنعازى مۋسين,
سەنات دەپۋتاتى