قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋىنە قاتىستى تۋىندايتىن ماسەلە كوپ. بۇل زاڭدى دا. سەبەبى كەز كەلگەن جاڭا رەفورمانىڭ قالىپتاسقان جۇيەگە قابىلدانۋى وڭاي ەمەس.
جان-جاقتى زەردەلەۋدى جانە بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتى, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن قاجەت ەتەدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 80-قادامىندا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋدى تاپسىرعانى بارشاعا ءمالىم. الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ دەڭگەيى مەن قىزمەت ساپاسىن, سونداي-اق ءار ادامنىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ – ەڭ الدىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتەر ءۇشىن بولىنەتىن شامادان تىس شىعىنداردى رەتتەپ, جوعارى تەحنولوگيالىق زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلعان, ساپالى جانە قولجەتىمدى مەديتسينالىق كومەكتى, قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتەتىن ءتيىمدى جۇيە. ال قولدانىستاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە كەيبىر تۇيتكىلدى ماسەلەلەر بار. ايتالىق, بىرىنشىدەن, مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا باسەكەلەستىكتىڭ (پاتسيەنتتەردى تارتۋ) بولماۋى. قولدانىستاعى جۇيەدە مەملەكەت مەديتسينالىق كومەك قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا قاراجاتتى تەڭ بولەدى. كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ ساپاسى ەسكەرىلمەيتىن مۇنداي ءتاسىلدىڭ تيىمسىزدىگى مەن ناتيجەسىزدىگىن, ەسكىرگەندىگىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ءمامس جۇيەسىندە مەديتسينالىق ۇيىمدار كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن تىزبەسىنە قاراي, قارالۋشىلاردىڭ (پاتسيەنتتەردىڭ) سانىنا قاراي قارجىلاندىرىلماق.
ەكىنشىدەن, دارىگەرلەر ەڭبەگىنىڭ بىركەلكى باعالانۋى جانە بەيرەسمي تولەمدەردىڭ ءوسۋى. وكىنىشكە قاراي, كوپ جاعدايدا دارىگەردىڭ تاجىريبەسى, ءبىلىمى مەن داعدىلارى ەسكەرىلمەي, بارلىق ءبىر بەيىندى ماماندار بىردەي جالاقى الادى. وسىعان بايلانىستى قازىر پاتسيەنتتەر تاڭداعان بەدەلدى, بىلىكتى دارىگەرلەر جەكەمەنشىك قۇرىلىمدارعا اۋىسۋدا نەمەسە جەكە كابينەتتەر اشۋدا, بۇل جەرلەردە سايكەسىنشە كاسىبي تاجىريبەسىنە قاراي اقشا تابا الادى.
ۇشىنشىدەن, الەۋمەتتىك قامقورلىقتىڭ ساقتالۋى. مەملەكەت كەپىلدى مەديتسينالىق كومەك كولەمىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعاندىقتان, حالىقتىڭ باسىم بولىگى ولاردىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن مەملەكەت جاۋاپتى دەپ ويلايدى. تاجىريبە جۇزىندە ازاماتتار دەنساۋلىعىنىڭ 20 پايىزدان استامى مەديتسيناعا تاۋەلدى, قالعانى ءومىر سالتى مەن قورشاعان ورتانىڭ, گەنەتيكانىڭ جانە باسقا دا جاعدايلاردىڭ اسەرىنەن بولاتىنى دالەلدەندى.
وسى پروبلەمالاردىڭ بارلىعى جيناقتالىپ كەلىپ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قازىرگى جاعدايىنىڭ قوعامدا سىنعا ىلىگۋىنە سەبەپ بولىپ وتىر. اتالعان جايتتار ەنگىزىلگەلى وتىرعان مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى اياسىندا قاراستىرىلىپ, مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ جانە قارجىلاندىرۋ شارالارىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋدى تالاپ ەتەدى.
جاسىراتىنى جوق, بۇگىنگى تاڭدا كەيبىر دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر, كۇردەلى وتالار قىمبات تۇرادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ مۇنداي شىعىندارىن تەك قانا مەملەكەت ەسەبىنەن وتەۋ مۇمكىن ەمەس. نەگە؟ مىسالى, ەلىمىزدىڭ تراۆماتولوگيالىق-ورتوپەديالىق قىزمەتىن الايىق. جامباس بۋىنىن ەندوپروتەزدەۋ بويىنشا جاسالاتىن ءبىر وتانىڭ قۇنى ورتا ەسەپپەن 1 ملن تەڭگەنى, تەكسەرىستىك ەندوپروتەزدەۋ 1,2 ملن تەڭگەنى, سكوليوزدى/كيفوسكوليوزدى (بۇكىرلىكتى) تۇزەتۋ شامامەن 2 ملن تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل وتالار پاتسيەنتتەرگە بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن جاسالادى. جىلىنا كەپىلدى تەگىن مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ اياسىندا تەك تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ وزىندە 3500 وتا جاسالادى (بۇعان رەسپۋبليكا كولەمىندەگى باسقا دا ورتالىقتار مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن قوسىڭىز). ونىڭ ۇستىنە مۇنداي وتالارعا شەتەلدەردەن ەندوپروتەزدەر ساتىپ الىنادى. كەيدە مۇنداي قۇنى قىمبات زەرتتەۋلەر مەن ءتۇرلى كۇردەلى وتالار ناۋقاسقا ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت قاجەت بولۋى مۇمكىن. ال اقىلى مەديتسينالىق قىزمەتكە جۇگىنۋگە بارلىعىنىڭ مۇمكىنشىلىگى جوق. مىنە, وسىنداي جاعدايدا مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدەگى بارلىق ازاماتتار ساناتىنا, قورعا اۋدارىپ جاتقان جارنالارىنىڭ كولەمىنە قاراماستان مەديتسينالىق كومەككە قول جەتكىزە الادى. بارلىق تۇرعىندار مەملەكەتتىك مەديتسينا ۇيىمدارىمەن قاتار, قورمەن شارتقا وتىرعان جەكە كلينيكالار ارقىلى دا مەديتسينالىق كومەك الا الادى.
قورىتا ايتقاندا, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى – جالپى حالىق ءۇشىن دە, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن دە ساپالى, ءتيىمدى, ىڭعايلى جۇيە. ءبىز ءمامس جۇيەسىن بۇگىن ەنگىزە وتىرىپ, ەرتەڭىمىزدى ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتەمىز. سوندىقتان مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ – ماڭىزدى جانە قاجەتتى قادام.
نۇرلان باتپەنوۆ, «تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا
عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى»
رمك ديرەكتورى,
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور