• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 16 قازان, 2017

قازاقتىڭ تاريحي نارتاۋەكەلى

302 رەت
كورسەتىلدى

تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى قانشاما وڭ وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. 

وسىنىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ دەربەستىگىن ساقتاۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان تىڭ قادامدار. بۇل مەملەكەتتىڭ تاريحي جاڭعىرۋى جانە رۋحاني-مادەني دامۋى بولىپ سانالادى. ولاي بولسا ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىن قولداپ, بارلىعىمىز بۇعان ءوز ۇلەسىمىزدى مەيلىنشە قوسۋىمىز كەرەك. لاتىن الىپ­بيىنە كەزەڭ-كەزەڭمەن وتۋگە باسىم­دىق بەرىلۋى كەرەك دەپ ويلاي­مىن. بۇل حالقىمىزدىڭ جاڭا ءالىپ­بي­دى جەتكىلىكتى مەڭگەرۋىنە جول اشا­دى. الەمدە قازىر اعىلشىن ءتىلى حا­لىق­ارالىق ءتىل بولىپ سانالادى. لاتىن ءتىلى وسى ءتىلدىڭ نەگىزى. ءبىزدىڭ تاري­حى­مىزدا لاتىن دا, توتە دە, كيريلليتسا دا بولدى. ولاي بولسا قاي گرافيكا بولماسىن مەڭگەرىپ كەتۋگە ەشبىر كەدەرگى جوق دەپ ويلايمىن. بۇل كۇندەرى ەلىمىزدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتى قالىپتى دەڭگەيدە, جاستارعا قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. قازاقستاننىڭ الەۋەتتى ەلگە اينالۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى ەلباسىنىڭ كەمەڭگەرلىگى مەن كوشباسشىلىق قاسيەتىندە جاتىر. شىنىمەن دە كسرو قۇلاعان كەزدە 3 ملن 600 مىڭ ادام قازاقستاننان ۇدەرە كوشتى. بۇلار ەندى نە ىستەي الادى دەيسىڭ دەپ سەنىمسىزدىك تانىتقاندار بولدى. بىراق ەلباسى باستاعان كوش ۇنەمى العا ۇمتىلدى. 1995 جىلى تامىزدىڭ 10-ى كۇنى ەلباسى ۇسىنىسىمەن يۋنەسكو كولەمىندە ۇلى ابايدىڭ تۋعان كۇنىن تويلادىق. شيرەك عاسىردا جەتكەن بەلەستەر كوپ. قانداستارىمىز ەلگە ورالىپ, مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر سانى كوبەيدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇگىندە ستۋدەنتتەردىڭ 60 پايىزى, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ باسىم بولىگى قازاق تىلىندە وقىپ جاتىر دەگەنى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتتى.

يادرولىق قارۋدىڭ سىناعىنان سەمەي جەرىنىڭ ەكولوگياسى جۇتاپ, حالقى دەنساۋلىق جاعىنان زارداپ شەكتى. بۇگىندە الەمدە سوعىس تۋرالى وتە كوپ ايتىلادى جانە كۇن سايىن تەرروريزمنىڭ قاۋپى دە ءتونىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ءۇشىن بۇكىل الەم بولىپ كۇرەسۋدەمىز. ەكونوميكالىق, ساۋدا, مادەني قاتىناستار ورناعان كەزدە, سوعىسۋ, بولشەكتەنۋ دەگەن ماسە­­لەلەر ورىن المايتىنى راس. جاھان­­داعى انتيادرولىق قوزعا­لىستار پرە­زي­­دەنتتىڭ كوشباس­شىلى­عىمەن جانە سەمەي تاريحىمەن تىكەلەي باي­لا­نىستى. مەملەكەت باسشىسى­نىڭ كوپ­تە­گەن ماڭىزدى باس­تاما­لارى ءساتتى جۇزەگە اسىپ كەلە­دى. «ادام­زات­تىڭ ءبارىن ءسۇي, باۋى­رىم دەپ» ۇلى اباي ايت­قان دانا­لىق بيىك دەڭگەيدەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ كورىنە بىلگەن جان. ەلبا­سىنىڭ ءار جولداۋىن, ءار تاپ­­سىر­ماسىن جوعارى باعالايمىن. ءوزى­نىڭ باع­دارلامالىق ماقالاسىندا ەلباسى «سونىمەن بىرگە, جاڭعىرۋ ۇعىمى­نىڭ ءوزى مەيلىنشە كونەرگەن, جاھان­دىق əلەممەن قابىسپايتىن كەيبىر داعدىلار مەن əدەتتەردەن ارىلۋ دەگەندى بىلدىرەدى. مىسالى, جەرشىل­دىكتى الايىق. Əرينە تۋعان جەردىڭ تاريحىن بىلگەن جəنە ونى ماقتان ەتكەن دۇرىس. بىراق ودان دا ماڭىزدىراق مəسەلەنى – ءوزىڭنىڭ ءبىرتۇتاس ۇلى ۇلت­تىڭ پەرزەنتى ەكەنىڭ­دى ۇمىتۋعا əستە بول­مايدى», دەپ جازىپتى. ەل قور­عاعان باتىر­لارىمىز دا, حاندارى­مىز بەن باۋىر­جان مومىش­ ۇلى, قا­سىم قاي­سەنوۆ, تالعات بيگەل­دينوۆ­تەي تۇل­عا­لارىمىز دا ءبىر وتان, ءبىر ەل, تۋعان جەر دەپ تىزە قوسىپ, بىرگە سوعىس­تى. بەيبىت ءومىر ءۇشىن جان­تالاس­تى. ولاردىڭ ىنتىماعى, بىرلىگى قازىرگى جاس­تارىمىزعا ايرىقشا ۇلگى بولۋى كەرەك.

نادىربەك ءاپسالياموۆ,  قازاقستان يننوۆاتسيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى,

ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور

سەمەي 

سوڭعى جاڭالىقتار