دايىندىق بارىسى قانداي؟
“باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي” حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ قۇرىلىسى ەلىمىزدەگى جانە الەمدىك اۋقىمداعى ءىرى جوبالاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ونىڭ قۇنى 825 ميلليارد تەڭگە دەپ باعالانىپ وتىر. كەرۋەن جولىنىڭ قازاقستان بويىنشا جالپى ۇزىندىعى 5126 شاقىرىمدى الىپ جاتىر. ال جامبىل وبلىسى بويىنشا 495,3 شاقىرىمدى قۇراپ, جۋالى, جامبىل, بايزاق, تۇرار رىسقۇلوۆ, مەركى, شۋ جانە قورداي اۋداندارىنىڭ ايماقتارىن باسىپ وتەدى. سوندىقتان جول قۇرىلىسىندا كۇيىك, شاقپاق, قورداي سياقتى اسۋلاردى جانە تاراز قالاسى مەن شاقپاق اتا, باۋىرجان مومىش ۇلى, ايشا ءبيبى, قۇلان, مەركى, قورداي ەلدى مەكەندەرىن اينالىپ وتەتىن جول ايرىقتارى ەسكەرىلگەن. بولاشاقتا ءتورت جولاقتى داڭعىل جولمەن ساپارعا شىعاتىن اۆتوكولىك يەلەرى جىلدامدىقتارىن ساعاتىنا 120 شاقىرىمعا دەيىن ارتتىرا الادى. اۋا رايى قۇبىلمالى وڭىردەگى بۇل جولدى كۇردەلى جوندەۋسىز 25 جىل پايدالانۋعا بولادى ەكەن. ويتكەنى جاڭا جول استانا-بۋراباي داڭعىلى ۇلگىسىندەگى نەمىس تەحنولوگياسىمەن جاسالىنباقشى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا جەرگىلىكتى جانە شەتەل كومپانيالارى مەن ماماندارى جۇمىلدىرىلعان.
“باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي” حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ جوباسىن قايتا جاساۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ جامبىل وبلىسى ارقىلى وتەتىن قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قاجەتتى كەلىسىمدەرى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, جولدىڭ جوسپارى, جاڭادان جاسالاتىن ءىرى قۇرىلىستار, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ءوتكىزىپ, مال ايدايتىن جولدار, جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتەتىن وتكەلدەر سالۋ الدىن-الا كەلىسىمگە يە بولدى. سونداي-اق ەكولوگيالىق, سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق, ارحەولوگيالىق جانە مەملەكەتتىك ساراپتامالار وتكىزىلدى. ياعني, جوبانىڭ قۇرامىنداعى بارلىق جۇمىستار ايماقتىڭ ەكولوگياسىنا زالالسىزدىعى تۋرالى بارلىق وكىلەتتى ورگانداردىڭ سۇزگىسىنەن شىقتى.
جولدىڭ ەلدى مەكەندەر ارقىلى وتەتىن جەرىندە كولىك پەن جاياۋ جۇرگىنشىلەر قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ۇلكەن كوپىرلەردى, جول ايرىقتارىن جانە ارنايى جولداردى, ەلدى مەكەندەردى جانە ولارعا كىرەبەرىستەردى ءتۇن كەزىندە جارىقتاندىرۋ جۇمىستارى دا قاراستىرىلعان.
شتاب وتىرىسىنا قاتىسۋشىلار اۆتوجول قۇرىلىسىن سالۋعا جەرگىلىكتى جەردەگى قۇرىلىس ماتەريالدارىن تارتۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن ۇلكەن كولەمدە شاعىل, تسەمەنت, اسفالت-بيتۋم جانە تەمىر-بەتون بۇيىمدارى قاجەت. وبلىستا وسى ماقساتقا پايدالانۋعا بولاتىن 25 تاس, 35 قيىرشىق-قۇم جانە شاعىل كەنى بار. سونىمەن بىرگە 15 اسفالت-بەتون زاۋىتتارى جانە ۇنتاقتاۋ-ىرىكتەۋ قۇرىلعىلارى جۇمىس ىستەۋدە. جول بەلگىلەرىنە تاپسىرىس بەرۋ ءۇشىن “قۇرىلىس كونسترۋكتسيالارى زاۋىتى” جشس, “يمستالكون” اق-تىڭ جتمك فيليالى, “تاركون” جشس سياقتى تەمىر قۇرىلعىلارىن وندىرەتىن بىرقاتار ءىرى جانە ورتا كاسىپورىندار جۇمىس ىستەۋدە. بەتون ونىمدەرىن شىعاراتىن, ونىڭ ءىشىندە, “جابىلحيمقۇرىلىس” جشس, “كەراميك ينۆەست” جشس, “عيمارات تاراز” جشس ءتارىزدى 20-دان استام كاسىپورىن بار. وسى جىلى مويىنقۇم اۋدانىندا “حانتاۋ” جشس تسەمەنت زاۋىتى (500 مىڭ توننا), “مىڭارال تاس كومپاني” (1,2 ملن. توننا), سارىسۋ اۋدانىندا “قۇرىلىس ماتەريالدارى كومبيناتى” (50 مىڭ توننا) جانە “كازفوسفات” جشس جىلىنا 100 مىڭ توننا تسەمەنت شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر.
جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە سالىق ءتولەمدەرىن تولەۋ ءۇشىن قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە جول قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ تەندەرلەرىن ۇتىپ العان مەردىگەر كومپانيالاردى جامبىل وبلىسىنداعى اۋدانداردا تىركەۋ بويىنشا ماسەلە دە قوزعالىپ, قولداۋ تاپتى. سونداي-اق, باستى تالاپتاردىڭ ءبىرى — جۇمىس كۇشىن جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەسەبىنەن تارتۋ ماسەلەسى دە ايتىلدى.
جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ءىرى شەتەل ماماندارى جۇمىلدىرىلعاندىقتان, اۆتوجول قۇرىلىسى ءتوڭىرەگىندە ءتارتىپ ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى تاپسىرىلدى. جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى كارىم كوكىرەكباەۆ اكىمدىك قۇرىلىمدارىنا جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە ەرەكشە تاپسىرمالار بەردى. ونىڭ ىشىندە, جامبىل وبلىسىنا قۇرىلىس جۇمىستارى كەزىندە جانار-جاعار مايدى ۇزدىكسىز جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ, قاجەتتى كولەمدە ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتۋ, 1 اي ىشىندە كولەمى 815 گا بولاتىن جەر تەلىمىن قايتارۋ جانە يەلەرىنە وتەماقى تولەۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ, تەمىر جول تۇيىقتارىن دايىنداۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋ, تەمىر جول ۆاگوندارى قۇرامىمەن قامتاماسىز ەتۋ كەستەسىن رەتتەۋ, جوعارى وقۋ ورىندارى جانە تەحنيكالىق ورتا وقۋ مەكەمەلەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا كەرەكتى ماماندار دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جولدارىن قاراستىرۋ ماسەلەلەرى اتاپ كورسەتىلدى.
دەر كەزىندە شۇعىل باسقارۋدى جانە قويىلعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ءۇشىن وڭىردە وبلىس اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنىڭ باسقارۋىمەن اۋدان اكىمدەرى جانە ءتيىستى وبلىستىق مەكەمەلەر مەن كاسىپورىندار ورىنباسارلارىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبى قۇرىلاتىن بولادى. وسىنداي شتابتار اۋدانداردا دا بولادى. جول قۇرىلىسىنا وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,0 ملرد. اقش دوللارى ءبولىنگەن بولاتىن, بيىل 2,0 ملرد. اقش دوللارىن ءبولۋ جوسپارلانۋدا.
“باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي” كەرۋەن جولىنىڭ قۇرىلىسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا باستالىپ, قۇداي قالاسا, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك دەپ جوسپارلانۋدا.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى, جامبىل وبلىسى.
قويىمىز توق بولسا, قايعىمىز دا جوق
دەيدى قۇمدى مەكەندەگەن ەسكەلدى بي اۋدانىنىڭ مالشىلارى
تالدىقورعاننان ەكى ءجۇز شاقىرىم قۇم ىشىندەگى قىستاۋعا ەرتەلەۋ شىققانىمىزبەن, سەنبى كۇنى جاۋعان جاڭبىردان كەيىن قاقاعان سۋىق جولدى “مۇز ايدىنىنا” اينالدىرىپ, اۆتوكولىكتىڭ ءجۇرىسى ونبەي, ءبىر ءجۇرىپ, ءبىر توقتاپ كەلەمىز. ماقساتىمىز – ەسكەلدى بي اۋدانىنداعى ىرگەلى شارۋاشىلىقتار قاتارىنداعى وسى اتتاس اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ شوپاندارى قىستاعان تومەنگى قاراتالداعىلاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى, مال جاعدايىمەن تانىسۋ.
ۇشتوبەگە جاقىنداعاندا وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ پەن ەسكەلدى بي اۋدانىنىڭ اكىمى سۇلتان دۇيسەمبينوۆ جانە “ەسكەلدى” اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ باسشىسى سەرىك ساريەۆ قوسىلىپ, كولىك اۋىستىرعان سوڭ جول اپشىسىن قۋىرىپ, قۇمدى وڭىرگە كەلدىك. اتا-بابامىز مال مەن جەر جاعدايىن ءبىر كىسىدەي-اق بىلگەن عوي. قار قالىڭ بولعانىمەن مۇندا جول اشىق. جولدىڭ ەكى قاپتالى جاس سەكسەۋىلگە تولى, بۇتاق جايعان. تاناداي-تاناداي قوڭدى قويلار تۇياعىمەن قاردى ارشىپ, بىتىراي جايىلىپ, توراڭعى مەن جۋسانعا باس قويعان.
مالشى مەن مالدىڭ جايىن بىلەتىن, ءارى ەڭبەگىن باعالايتىن وبلىس اكىمى كۇرتىك قاردى كەشىپ, وتاردىڭ شەتىنە تايادى. شوپان جىگىت تە اتىنان ءتۇستى.
– مال-جان, اۋىل-ايماق امان با؟ ءورىستىڭ جايى قالاي, قىستان قىسىلعان جوقسىڭدار ما, – دەپ مالشىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسكەن سەرىك ابىكەن ۇلى ءبارىن ءتاپتىشتەپ سۇراپ جاتىر.
– اسسالاماۋعالەيكۋم, اعا! مالدىڭ قوڭى جاقسى. باعىمىمدا 657 ساۋلىق بار. ءبىر مەزگىل جەم بەرەمىز, – دەدى ءوزىن ماۋلەن قۇلانباەۆ دەپ تانىستىرعان مالشى.
– ايلىقتارىڭ قانشا؟ ءوزىڭنىڭ جەكە مەنشىك مالىڭ بار ما؟
– ءيا, وتباسىمدى مالمەن اسىراپ وتىرمىن, اعا. ءوزىمنىڭ 200 قويىم, 20 جىلقى, وسىنشاما ءىرى قارا مالىم بار. وسى وتارمەن بىرگە باعىلادى, جەمشوبىمىز دە ورتاق. ايلىعىم جاقسى. ەكى بالا ورتالىقتا مەكتەپتە وقيدى. ءۇي جىلى, جارىق بار, كەشكىسىن تەلەديدار كورەمىز. ازىق-ت ۇلىك ورتالىقتان جەتكىزىلەدى, – دەپ مالساق جىگىت بار بىلگەنىن جەتكىزىپ جاتىر. قۇمدى ولكەنىڭ قىسى جايلى, ءتورت ت ۇلىك كوبىنە قىس بويى جايىلىمدا بولاتىنى دا ءسوز بولدى. جۋسان, يزەن ءالى دە ەمىپ تۇر. مالدىڭ قوڭى تۇسپەگەن, ءجۇنى تىعىز.
شوپانمەن قوشتاسىپ, بالقاش كولىنە اپاراتىن جولمەن العا وزىپ, ءبىر توبەنى اسقاندا تاعى دا ءبىر وتار قوي كوزگە شالىندى. ايازدان ەكى بەتى الماداي بولعان جىگىت استىنداعى اتىن جەلدىرىپ جەتتى. اماندىقتان سوڭ ءوزىن ايدىن ابدىقاپ دەپ تانىستىردى.
– بۇرىن اكەم جۇمىس ىستەسە, باۋىرلارىممەن بىرگە وسى كاسىپتىڭ يگىلىگىن كورۋدەمىز. مالدىڭ, ءورىستىڭ جايىن بىلەمىز. باعىمىمدا 600-دەن اسا ساۋلىق بار. بۇگىنگى جاعدايدى كورىپ تۇرسىزدار, – دەدى. وبلىس باسشىسىنىڭ مال شىعىنى بار ما, دەگەن سۇراعىنا:
– اعا, وتاردى كورىپ تۇرسىز, ارىق-تۇراق سوڭىندا جۇرەدى عوي. وندايدان امانبىز, بىراق كۇزدەن بەرى يت-قۇسقا ەكى قوي “بەردىم”. مىلتىق, وق ءدارى بار, دەگەنمەن, ولار دا قۋلىعىن كەيدە اسىرىپ قالادى, – دەپ كۇلدى. – قىستاۋدا ءبىر-بىرىمىزبەن جاقىن وتىرمىز, كومەگىمىزدى ايامايمىز.
اڭگىمە اراسىندا ەندى بىرەر ايدا ءتول الىناتىنىن دا ايتىپ قالدى. ايدىننىڭ دا وتاردا جۇزدەگەن ۇساق مالى, ءبىر ءۇيىر جىلقىسى, ءىرى قاراسى بار. وعان كووپەراتيۆ باسشىسى تاراپىنان كەدەرگى جوق. قايتا قۋاناتىنىن دا جاسىرماعان سەرىك ساريەۆ:
– جىگىتتەر وسى قارقىندارىمەن ەندى بىرەر جىلدا ارىپتەسىڭىزبىز دەپ شىعاتىنداي, – دەدى ءازىل-شىنى ارالاس. باردىڭ باعاسىن بىلگەن, ءتورت ت ۇلىكتى ءوز ءتولى ەسەبىنەن وسىرگەن باۋىرلاردىڭ تىرلىگى مەن بىرلىگى قۋانتقانداي.
– بارەكەلدى! مال ەكەۋ بولماي, جان ەكەۋ بولمايدى. جاس كەزدە بەل شەشپەي ەڭبەك ەتسەڭ, ەرتەڭ ونىڭ داۋلەتىن كورەسىڭ. حالقىمىز “ەگىزدەتىپ ءتول وسەدى, ەڭبەك ەتىپ ەر وسەدى” دەپ تەگىن ايتپاعان, – دەدى سەرىك ءابىكەن ۇلى دا ريزاشىلىعىن جاسىرماي.
جول بويى تالاي مالشى كەزدەستى. بارلىعى دا قاقاعان قىستى, ونىڭ قيىندىعىن ەلەمەي, الدىنداعى مالىنىڭ قامىمەن ءجۇر. قارۋلى, سايدىڭ تاسىنداي جىگىتتەر. مىنانداي قيىندىققا دا وسىنداي تەگەۋرىندى ازاماتتار توتەپ بەرسە كەرەك.
قۇمعا ەنگەن سايىن اياز قاتايا ءتۇستى. قار قالىڭ. جولدان جىراقتا وتارىنىڭ سوڭىندا تۇلكى تۇماعىن باسا كيگەن ارداق مايكەنجەنوۆ تە وبلىس باسشىسىنىڭ جاڭا جىلدا ارنايى ات باسىن بۇرعانىنا تاڭدانىسىن جاسىرمادى.
– كۇن ۇزاق مال سوڭىندا جۇرەمىز. وسىندايدا حال-جاعدايدى سۇراعانعا نە جەتسىن. ءسىزدىڭ باستاماڭىز باسقالارعا ۇلگى بولسا, قانە. كووپەراتيۆ باسشىسى جاعدايىمىزدى ءبىلىپ, قولداۋ كورسەتىپ تۇرادى. ۇجىمنىڭ ارقاسىندا ءتورت ت ۇلىك ءوسىرىپ, كۇنكورىسىمىز جاقسارىپ وتىر, دەگەن شوپان جىگىت بۇگىنگى داعدارىستىڭ قيىندىعىن سەزىنبەيتىنىن ايتتى.
جىل ون ەكى اي مال سوڭىندا ءجۇرۋ وڭاي ەمەس. ال قىراۋلى قىستىڭ قيىندىعى ءوز الدىنا. كۇرە جولدىڭ بويىندا ءبىر-بىرىنە قاتارلاس ورنالاسقاندىقتان كەزدەسكەن قيىندىقتى بىرلەسىپ شەشىپ, ىنتىماق پەن بىرلىكتى تۋ ەتۋدە. بالقاش كولىنىڭ جاعالاۋىنا قونىستانعان بالىقشى اۋىلىنا اپارىپ تىرەيتىن اۆتوكولىك جولى وڭعا بۇرىلعاندا 5-6 ۇيدەن تۇراتىن شاعىن ەلدى مەكەنگە تابان تىرەدىك. جولدا كەزدەسكەن ايدىن مەن ايداردىڭ اناسى جاسى جەتپىستەن اسقان ريعا اپاي الدىمىزدان شىقتى. الاڭداعى قورشاۋدا بۇدان ءبىراز جىل بۇرىن ءوندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ گەرمانيادان اكەلگەن ەتتى-ءجۇندى باعىتتاعى اسىل تۇقىمدى قوشقارلارى, ولاردان تاراعان سالماعى 120-150 كيلو تارتاتىن تايىنشاداي اسىل تۇقىمدى وزگە دە قوشقارلار. وندىرىستىك كووپەراتيۆتىڭ مالدىڭ جايىن جاقسى بىلەتىن بىلىكتى مامانى قاسەنقازى ەسىموۆ قوشقارلاردىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە توقتالىپ, مال باسىن كوبەيتۋدەگى ونىڭ ءتيىمدى جاقتارىن جان-جاقتى ءسوز ەتتى. ۇجىم مىڭباەۆ اتىنداعى قوي شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىمەن سەلەكتسيالىق جۇمىستاردى تىعىز بايلانىستا جۇرگىزىپ, “دويچە مەرينو فليايش شافت” تۇقىمدى ساۋلىقتارىنان الىناتىن ءتول مەن مال ونىمدەرىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزگەن تابىستارىن تىزبەلەدى.
قاز-قاتار سالىنعان ءبىر كەزدەگى مالشى ۇيلەرى اكتەلىپ, قىسقا قاجەتتى جەم-ءشوپ, وتىن-سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەنى بايقالادى. وسى جەردە دارىگەرلىك قوسىن جانە اۋا رايىنىڭ قىسىل-تاياڭ كەزىندە جولدى تازارتۋعا, جەم-ءشوپ تاسۋعا قاجەتتى تەحنيكالار ساپ تۇزەگەن. اۋداننان كەلگەن تەراپەۆت دارىگەر گۇلنار مامىروۆا مەن فەلدشەر سالتانات سىدىقوۆا, وزگە دە اق حالاتتى ابزال جاندار مالشىلاردى قابىلداپ, دەنساۋلىقتارىن تەكسەرىپ, قاجەتتى ءدارى-دارمەكتەرىن بەرىپ, ءوز ءمىندەتتەرىن اتقارىپ جاتقانى دا كوڭىلگە جىلىلىق ۇيالاتتى.
مالشى قاۋىمىمەن پىكىرلەسىپ, جاعدايىن جەتە بىلگەن سوڭ وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ وڭىردەگى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدىڭ ءمۇمكىندىگى مەن كەلەشەگى جايلى جۋرناليستەرگە سۇحبات بەردى.
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتىپ, ونى كەشەندى دامىتۋ جايىنداعى مىندەتتەردى جىل سايىنعى جولداۋلارىندا ناقتىلاپ كەلەدى. وسى جۇمىستاردىڭ نەگىزى شالعاي اۋىلدارداعى ەڭبەك ادامدارىنىڭ ءبۇگىنگىدەي قاجىرلى قيمىلىمەن ايقىندالاتىنى انىق. دەمەك, ولاردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ – پارىز. مەملەكەت تاراپىنان مال شارۋاشىلىعىنا قولداۋ كورسەتىلىپ, ۇساق شارۋاشىلىقتاردى ىرىلەندىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس تا ورىستەتىلىپ كەلەدى. “ەسكەلدى” اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىنەن ونى ايقىن كورۋگە بولادى. حالقىمىز ءتورت ءتۇلىكتىڭ باعاسىن ءبىلىپ, مال مەن جاندى قاتار قويعان. وسى اتاكاسىپتى وركەندەتىپ, ەلدىڭ شەتىندە, جەلدىڭ وتىندە جۇرگەن مالشىلاردى ارالاپ, جاعدايىن ءبىلۋ مىندەتىمنىڭ ءبىر بولىگى دەپ تۇسىنەمىن. دەمەك, جاقىن جەرلەردى عانا ەمەس, شالعايداعى ەلدىڭ جاعدايىن جازساڭدار, ەڭبەگىن ناسيحاتتاساڭدار نۇر ۇستىنە نۇر, – دەدى.
نارىقتىڭ العاشقى جىلدارىندا كەڭشار مەن ۇجىمشارلاردىڭ مالى ءۇشىن قىستاۋ مەن جايلاۋ ءبولىسكە تۇسكەندە ەسكەلدى اۋدانىنىڭ باقتىباي اۋىلىنداعى ءتورت ت ۇلىكتىڭ قىستاۋى وسى ماڭنان بەرىلىپ, جايلاۋى تەكەلىنىڭ بيىك تاۋلارىنان بۇيىرعان. سول كەزدە كوشى-قون كوپ قيىندىق تۋعىزعانىمەن, مالشى قاۋىمى وعان كوندىككەن.
وتكەن جىلى ۇجىم مالشىلارى ءاربىر ساۋلىقتان 110-نان قوزى وربىتسە, ءار گەكتاردان 20 تسەنتنەر استىق, جۇگەرىدەن — 137, قىزىلشادان 320 تسەنتنەردەن ءونىم الىپتى. وسىلايشا 1200 گەكتار سۋارمالى جەر ءتيىمدى پايدالانىلىپ, گەكتار بەرەكەلىلىگى ارتا تۇسكەن. كووپەراتيۆتە 200-گە تارتا ادام ەڭبەكپەن قامتىلسا, مال قىستاتۋ ناۋقانىن تابىستى وتكىزۋگە 28 ادام قاتىسۋدا. ولاردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىلارى دا جاقسى. ەڭ باستىسى, ولار ۇجىمنىڭ ەرتەڭىنە سەنىمدى. ويتكەنى, ەڭبەك ادامىنىڭ تابىسى ورىندى باعالانىپ, وعان دەگەن قۇرمەت تە لايىقتى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزگەن.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.